“Herkese ‘Hoşgeldin’ dedim, kendime hiç dememişim”

Ufuk Koçak 22 yaşındayken Gölcük zelzelesinde üç gün göçük altında kaldı. Annesini, arkadaşlarını ve iki bacağını kaybetti. Evvel yürümeyi tekrar öğrendi. Sonrasında da daima ilham verdi, ‘vay be’ dedirtti. Türkiye’nin birinci engelli dalış eğitmeni oldu. Yüzlerce engelli kişiyi su sporlarıyla buluşturdu. 2014 yılında Dünya Engelliler Serbest Dalış rekorunu kırdı. 2017’de, sarsıntıda sular altında kalan Gölcük’te dalış yaparak ikinci dünya rekorunu kırdı. 508 km’lik Antik Likya Yolu’nu 75 günde yürüdü. Bu arada ruhsal dayanıklılık konusunda hem eğitim aldı hem eğitim verdi. Birçok moral ve motivasyon konuşması gerçekleştirdi. ‘Sınırsız’ isimli otobiyografi kitabında yaşadıklarını anlattı ve kitabını şu cümleyle bitirdi: “Hayat onu yaşamayı bilen bahadır insanlarındır.” Ufuk Koçak bu defa ‘Beni Kendime Götür’ kitabıyla okurla buluştu. 142 sayfalık kitabın her satırında dürüst bir yüzleşme var. Koçak’la ‘kendine geç kalmış insanlara’ ithaf ettiği kitabını, yaşadığı yüzleşmeyi ve içe dönüş seyahatini konuştuk.

◊İki yıldır Kaş’ta yaşıyorsunuz. Neler yapıyorsunuz?

6 Şubat sarsıntılarının akabinde yaklaşık bir yıl sarsıntı bölgesindeydim. Kolunu, bacağını kaybetmiş çocuklarla çalıştım. Sonra ‘Hayata Yeniden Merhaba’ ismini verdiğimiz bir projeyi hayata geçirdik. Depremzedelere yönelik Mersin Akkum Tesisleri’nde dalış, kano ve tırmanış aktiflikleri düzenledik. Oradayken kendimi hiç fark etmedim. Zira muhtaçlık duyan beşerler vardı ve ben onların yanında olmalıydım. Lakin Kaş’a döndüğümde birinci defa sessizlikle baş başa kaldım. İşte o vakit vücudumun yorulduğunu fark ettim. Her girdiğim odada 20 yaşındaki Ufuk’la karşılaşıyordum. Bir siren… Bir hastane kokusu… Bir çocuğun bakışı.. Ve zihnim beni yine göçüğün altına götürüyordu. Sanırım ikinci kitabım tam o sessizlikte yazılmaya başladı. Bugün Kaş’ta dalış yapıyorum. Dalış korkusu yaşayan beşerlerle çalışıyorum. Fakat insanları yalnızca denizin altına indirmiyorum, bazen kendi içlerine inmelerine de eşlik etmeye çalışıyorum.

◊1999 Gölcük ve 6 Şubat Kahramanmaraş sarsıntıları için hayatınızın en büyük kırılma anlarıydı diyebilir miyiz?

1999 sarsıntısı hayatımın tam ortasından geçti, 6 Şubat ruhumun… 1999 bana yaşamayı öğretti. 6 Şubat bana kendimi unuttuğumu gösterdi. İnsan vücudu hiçbir şeyi unutmuyor. Bir ses… Bir koku… Bir imaj… Ve yıllardır sustuğunu sandığınız anılar tekrar konuşmaya başlıyor. O yüzden artık şuna inanıyorum: İnsan birtakım yaralarını güzelleştirmez. Onlarla yaşamayı öğrenir.

◊İlk kitabınız ‘Sınırsız’da muvaffakiyet öykünüzü anlatmıştınız. İkinci kitabınızda güçlü olmanın bedellerinden bahsediyorsunuz. İki kitabı yazan Ufuk arasında fark var mı?

‘Sınırsız’ içeriden dışarıya yanlışsız yapılan bir seyahatti. ‘Beni Kendime Götür’se dışarıdan içeriye… Birinci kitapta beşerler benim neler yaptığımı gördü. İkinci kitapta ben kendime yıllarca neler yapamadığımı gördüm. Güçlü olmak zorundaydım. Beşerler bana baktığında umut görmek istiyordu. Ben de elimden geldiğince o ümidi taşımaya çalıştım. Ancak sonra fark ettim ki herkese “Hoşgeldin” derken, bir gün dönüp kendime bunu hiç söylememişim. Kendime yabancı kalmışım. Bize daima kendimizden fedakârlık etmek öğretildi. Kendine dönmek birçok vakit bencillik üzere anlatıldı. Halbuki insanın kendine ‘Hoşgeldin’ diyebilmesi, tahminen de bütün seyahatin başlangıcı. Bu
kitabı güçlü görünmek zorunda kalan beşerler için yazdım.

‘Huzur sessizdir’

◊Kitabınızda ‘elâlem ne der’ baskısına da değinmişsiniz…

Bence ‘elâlem’ insan doğmadan evvel başlıyor. Şimdi ortada çocuk yokken bile onun nasıl biri olması gerektiğine karar veriliyor. Kızsa öteki. Erkekse öteki. Sonra aile geliyor. Mahalle geliyor. Okul geliyor. Toplum geliyor. Bir mühlet sonra insan kendi sesiyle değil, diğerlerinin sesiyle yaşamaya başlıyor. Kitabı yazarken epigenetik üzerine çok okudum. Orada beni en çok etkileyen şey şuydu: Kimi dehşetler nitekim bize ilişkin olmayabiliyor. Birtakım korkular, kimi davranışlar, kimi kaçışlar… Kuşaklar boyunca taşınabiliyor. Sonra fark ettim ki ‘elâlem’ dediğimiz şey sırf dışarıdaki beşerler değil. İçimizde yaşamaya devam eden eski sesler. Ve insanın gerçek seyahati, o sesleri susturmak değil, kendi sesini duyabilmek.

◊Mutluluk ve huzur arasındaki farkı nasıl tanımlıyorsunuz?

Mutluluk bana nazaran çok süreksiz. Bugün vardır, yarın yoktur. İnsan keyifli görünmeyi öğrenebilir. Lakin huzur rol yapmaz. Huzur sessizdir. Çıplaktır. Gerçektir. Bize yıllarca memnun olmayı öğrettiler. Konut al. Otomobil al. Başarılı ol. Evlen. Meslek yap. Sonra keyifli ol. Lakin kimse bize huzuru öğretmedi. Tahminen de çocuklarımıza “Ne olmak istiyorsun” diye sormadan evvel “Nerede huzurlusun” diye sormayı öğrenseydik, bugün birbirini daha çok dinleyen, daha az bağıran, daha az kıran bir toplum olurduk.

◊Sosyal medya bu memnunmuş üzere yapma halini büyüttü mü sizce?

Bence sosyal medya bu çağın nedeni değil. Aynası. Biz aslında yıllardır ‘mış gibi’ yaşamaya alışmış bir toplumduk. Sosyal medya yalnızca o aynayı büyüttü. İnsan artık hayatını yaşamaktan çok, hayatının fotoğrafını üretmeye başladı. Fotoğraf büyüdükçe insanın kendisi küçüldü.

‘Daha çok yanında olabilirdim’

◊Kitapta oğlunuz Ekin’e (21) yazdığınız bir mektup var. Bugün geriye dönüp baktığınızda en çok neyle yüzleştiğinizi düşünüyorsunuz?

Onunla bağlantımız hiçbir vakit berbat olmadı. Fakat daha çok yanında olabilirdim. Daha çok yürüyebilirdik. Daha çok susabilirdik. Zira insan bazen en değerli sohbetlerini konuşarak değil, yan yana yürüyerek yapıyor. Tekrar de içim rahat. Bugün birbirimizi sahiden tanıyoruz. Birbirimizi güldürüyoruz. Herkesin hayatında yazılması gereken bir mektup vardır. Benimki Ekin’eydi.

◊Kitapta okurlara yönelik antrenmanlar de var…

Hiçbir vakit yukarıdan konuşmayı sevmedim. Ben insanların karşısında değil, yanında yürümeyi seviyorum. O yüzden kitapta kimi sayfaları boş bıraktım. Zira orada okurun kıssası başlamalıydı. Ben yalnızca birinci cümleyi kurdum. Devamını herkes kendisi yazsın istedim. Kapanış cümlemse şu: “Bu kitabın maksadı insanı değiştirmek değil. Tahminen yalnızca yıllardır susturduğu kendi sesini tekrar duyabilmesine eşlik etmek. Zira insanın en uzun seyahati, dünyayı dolaşması değil; kendine dönebilmesidir.”

◊Yeni bir kitap projeniz var mı?

Evet. İsmi büyük ihtimalle ‘İz’ olacak. 6 Şubat bana şunu öğretti: İnsan ölünce sırf vücudu gitmiyor. Bazen sesi kalıyor. Bazen dokunduğu beşerler. Bazen bir cümlesi. Bazen bir bakışı. İz dediğimiz şey tam da bu. Ben acıyı anlatmak istemiyorum. Acının beşerde bıraktığı izi anlatmak istiyorum.