Karadeniz savaş alanı! Geçen ay 300 gemi vuruldu

Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran arasındaki tansiyon sebebiyle aylardır devam eden seyrüsefer krizinin bir ayağı da Karadeniz’de yaşanıyor. Rusya ile Ukrayna’nın son iki ayda gemi ve limanlara yönelik hücumlarını yoğunlaştırmasıyla bölgedeki deniz ticareti durma noktasına geldi. Uzmanlar, yeterlice daralan gemi trafiğinin bölgeden tahıl alan ülkeleri daha uzak pazarlara yönelteceğini ve krizin sonbaharda global bir besin problemine sebep olabileceği ihtarında bulundu.

TANSİYON YÜKSEK

Moskova ve Kiev sınırında son iki ayda Karadeniz’de gemi ve limanları amaç alan hücumlar sürat kazandı. İki taraf da karşı tarafın savaş iktisadını besleyen deniz trafiğini sekteye uğratmaya çalışırken, bilhassa ticaret gemileri atakların direkt amacı haline geldi. Sırf temmuzda Ukrayna ve yabancı bayraklı 57 ticaret gemisi Rus taarruzlarında vuruldu. Ukrayna Savunma Bakanlığı, yine temmuz ayında Rusya’ya ilişkin 236 geminin gaye alındığını açıkladı. Odessa, Çornomorsk ve Yuzhny limanlarındaki ticari trafik de büyük ölçüde durdu.

ABLUKASIZ BİR ABLUKA

Hürmüz’ün bilakis Karadeniz’de ticaretin sekteye uğraması için deniz yollarının fizikî olarak kapatılmasına gerek kalmadı. Seyrüsefer güvenliğinin giderek bozulması, armatörleri Karadeniz’den uzaklaştırırken sigorta ve taşıma maliyetlerini de süratle yükseltti. İngiltere merkezli Reuters’a nazaran savaş sigortasının maliyeti son iki haftada gemi kıymetinin yüzde 1’inden yüzde 2’sine çıkarken, Karadeniz’de petrol taşıyan tankerlerin günlük maliyeti 200 bin dolardan 300 bin doların üzerine yükseldi. Bloomberg, Türkiye’nin Karadeniz’e giriş yapan ticari gemilerin hareketlerine kısıtlama getirme kararı aldığını öne sürdü.

FATURA SINIRLARI AŞABİLİR

Krizin faturasını ise sırf Ukrayna ve Rusya ödemeyecek. Denizcilik uzmanı Ulf Bergman, Karadeniz tahılının en büyük müşterisi Mısır başta olmak üzere pek çok ülkenin Karadeniz’den ümidini kesmesi halinde Arjantin, Avustralya, Hindistan ve ABD üzere çok daha uzak pazarlardan tahıl temin etmek zorunda kalabileceğine işaret etti. Varşova merkezli Doğu Araştırmaları Merkezi’nden Slawomir Matuszak ise “Uzun vadede Ukrayna’nın Karadeniz limanlarının yerini alabilecek uygulanabilir bir alternatifi yok” dedi.

KRİTİK EŞİK SONBAHAR

Karadeniz’deki krizin seyrini belirleyecek kritik devir ise sonbahar olacak. Uzmanlara nazaran son akınlar, Ukrayna’nın mevcut mahsulünün büyük kısmının daha evvel ihraç edilmiş olması sebebiyle 2022’de milyonlarca ton tahılın limanlarda kalmasına yol açan krizin benzerini şimdi yaratmadı. Lakin eylül ve ekimde yeni hasadın başlamasıyla birlikte tablonun ağırlaşabileceği bedellendiriliyor. Kiev Ekonomi Okulu’ndan Oleg Nivievskyi de taarruzların sonbaharda devam etmesi halinde dünyanın 2022’deki kadar ağır bir besin kriziyle karşı karşıya kalabileceği ihtarında bulundu.

RUS SATICILAR İFLAS BAYRAĞINI ÇEKİYOR

Ukrayna’nın Rusya’nın lojistik altyapısını gaye alan dron hücumları, ülkenin en büyük çevrim içi alışveriş platformlarından Wildberries üzerinden faaliyet gösteren satıcıları iflasın eşiğine getirdi. Reuters’a nazaran temmuz ortasından bu yana en az 20 Wildberries lojistik merkezinin vurulması sebebiyle depolarda bulunan yüklü ölçüde eser kullanılamaz hale geldi. Satıcıların ziyanlarının karşılanması için yüz milyarlarca ruble gerektiği fakat bu ölçekte bir mali dayanağın sağlanmasının mümkün olmadığı belirtildi. Leningrad Valisi Alexander Drozdenko, ataklardan yaklaşık bin 500 satıcının etkilendiğini söylemişti.

MOSKOVA ELİTLERİNDE FSB ENDİŞESİ ARTTI

Rusya’da savaşın uzaması ve ülke içindeki güvenlik endişelerinin büyümesi, Devlet Başkanı Vladimir Putin’i istihbarat teşkilatı Federal Güvenlik Servisi’ne (FSB) daha fazla yaslanmaya iterken, Kremlin etraflarında kurumun denetimden çıktığı telaşı güçleniyor. Bloomberg’ün haberine nazaran FSB, kimleri soruşturacağı konusunda çok az kontrolle hareket ediyor. Muhaliflerden iş beşerlerine, bilim insanlarından sanatkarlara kadar geniş bir kesim üzerinde baskı kuran teşkilatın siyasi tertip ve terörle çabadan sorumlu İkinci Dairesi onlarca fizikçi ve havacılık araştırmacısı hakkında “vatana ihanet” soruşturması açtı. Analistlere nazaran siyasi kurumlar, teşkilatın kararlarına hizmet eden teknik ünitelere dönüşmüş durumda.