Eser etiketinde bu yazıyorsa sakın almayın! İşlenmiş besinlerdeki birtakım maddeler bağırsak kanseri riskini artıyor

İngiltere’de son 30 yılda 50 yaş altındaki bireylerde bağırsak kanseri olaylarının yüzde 50 oranında arttığı bildirildi. Uzmanlar bu yükselişin sebebini araştırırken en güçlü sebeplerden biri olarak aşırı işlenmiş besinlerin tüketimi dikkat çekiyor.

Geçtiğimiz yıl yayımlanan kapsamlı bir araştırmaya nazaran; hazır yemekler, cips, işlenmiş şarküteri eserleri ve şekerli kahvaltılık gevrekleri sık tüketen şahısların kalın bağırsak yahut rektumda kansere dönüşme potansiyeli taşıyan oluşumlar geliştirme riskinin yüzde 45 daha yüksek olduğu tespit edildi.

Peki, günlük hayatımızda sıkça tükettiğimiz eserlerin içerisindeki hangi maddeler tehlikeye yol açıyor?

Uzmanlar, ambalajlı eserlerin üzerindeki karmaşık içerik listelerinde öne çıkan kritik bileşenleri inceledi.

Mayonez ve salata soslarındaki kıvam artırıcılar risk taşıyor mu?

Emülgatörler son periyotta en büyük beslenme düşmanı haline geldi. Dilimlenmiş ekmekten hazır yemeklere kadar her şeyde kullanılan emülgatörler; bilhassa salata soslarındaki yağ ve su üzere doğal olarak ayrışan maddelerin karışmış halde kalması gereken eserlerde büyük değer taşıyor. Ayrıyeten işlenmiş besinlerde dokuyu, kıvamı ve raf ömrünü güzelleştirmek için de yaygın olarak kullanılıyorlar.

Beslenme uzmanı Rob Hobson’a nazaran, yürütülen araştırmaların birden fazla bilhassa iki emülgatöre odaklanmış durumda: Karboksimetilselüloz (CNC/E466) ve Polisorbat 80 (433).

Karboksimetilselüloz (CNC/E466): Düşük kalorili tatlılar ve salata soslarında sıkça tercih ediliyor.

Polisorbat 80 (E433): Ekmek, kek, spor içecekleri ve bitkisel sütlerde yaygın halde yer alıyor.

Hobson, bu bileşenlerin bağırsaktaki faydalı bakterilerin yapısını bozarak esirgeyici mukoza katmanına ziyan verdiğini ve kronik iltihaplanmayı tetiklediğini söz ediyor. Misal biçimde dondurma ve vegan eserlerde kullanılan karajenan (E407) ile margarinde yer alan E471 kodlu yağ asitleri de kollayıcı katmanı zayıflatan ögeler arasında gösteriliyor.

Prof. Dr. Tim Spector ise bu durumu, “Bağırsaktaki hassas yağ ve su katmanı bu emülgatörler sebebiyle birbirine karışıyor. Bariyerin bozulması, bakteriyel enfeksiyonlara ve uzun vadede kanser oluşumuna taban hazırlıyor” kelamlarıyla açıklıyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nden ‘grup 1 kanserojen’ uyarısı

​Listede delil seviyesi en yüksek olan küme ise sosis, salam ve pastırma üzere işlenmiş kırmızı etlerde kullanılan nitrit ve nitratlar.

​Bu koruyucular, pişirme yahut sindirim esnasında proteinlerle yansımaya girerek hücre DNA’sına direkt ziyan veren N-nitroso bileşikleri (NOC) oluşturuyor.

Dünya Sağlık Örgütü, elde edilen güçlü datalar doğrultusunda işlenmiş etleri tütün ve asbest ile birebir risk kümesine koyarak ‘grup 1 kanserojen’ olarak sınıflandırdı.

​İngiltere Kanser Araştırmaları Kurumu (Cancer Research UK) bilgileri, ülkedeki bağırsak kanserlerinin yüzde 21’inin işlenmiş yahut kırmızı et tüketimiyle direkt ilişkili olduğunu gösteriyor. Araştırmalara nazaran günlük tüketilen yalnızca 25 gramlık işlenmiş et kanser riskini yüzde 20 oranında artırıyor.

​Sakızlardaki beyazlatıcı kimyasal Avrupa’da yasaklandı

​Gıda kesiminde beyazlatıcı olarak kullanılan titanyum dioksit (E171) de genotoksisite, yani DNA’ya ziyan verme ihtimali nedeniyle mercek altında.

​Avrupa Birliği, 2022 yılında E171’in besinlerde kullanımını büsbütün yasaklarken, birtakım ülkelerde incelemeler devam ediyor.

Hayvan ve laboratuvar çalışmalarında bu maddenin bağırsak duvarını aşarak iltihaplanmayı artırdığı tespit edilse de, insan üzerindeki net tesirlerinin katılaşması için daha fazla araştırmaya muhtaçlık duyuluyor.

​Diyet kolalardaki tatlandırıcılar bağırsak zarlarını inceltiyor

​Diyet kolalar, ketçaplar ve şekersiz eserlerde kullanılan aspartam, sakarin, sukraloz ve asesülfam-K üzere yapay tatlandırıcılar da şüpheliler arasında.

​Mikrobiyom uzmanları, bilhassa kalın bağırsağa kadar ulaşabilen sakarin ve sukralozun bağırsak bakterilerini değiştirerek, hücresel beslenmeyi sağlayan bütirat maddesini azalttığını ve gözetici mukus katmanını incelttiğini vurguluyor.

Ancak uzmanlar, diyet eserleri tüketen bireylerin çoğunlukla halihazırda kilo yahut metabolizma rahatsızlıkları bulunması sebebiyle neden sonuç bağlantısını net olarak ayırmanın güç olduğuna değiniyor.

​Peki ne yapmalıyız?

​Uzmanlar, şimdi tüm sistemler beşerler üzerinde yüzde 100 kanıtlanmamış olsa da, günlük beslenme alışkanlıklarında ambalajlı ve uzun raf ömürlü besinlerin azaltılmasını, işlenmiş et tüketiminin sonlandırılmasını ve konut imali, taze besinlere yönelmeyi tavsiye ediyor.