İran’dan Hürmüz Boğazı açıklaması: Açılması ABD’nin tavrına bağlı

İran resmi haber ajansı IRNA’ya konuşan Garibabadi, Umman ile Hürmüz Boğazı konusundaki görüşmeler sonucu ortaya çıkan mutabakatın son evresine yaklaştığını açıkladı.

Anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın büsbütün açılması manasına gelmediğini söyleyen Garibabadi, “Hürmüz Boğazı üzerinden geçen yeni rota geçicidir fakat 2 ila 4 ay yahut daha uzun müddet geçerli olabilir. Umman ile muahedeye varıldıktan sonra ikinci etaba geçmek için yeni bir karara muhtaçlığımız var.” sözlerini kullandı.

“ABD İLE HİÇBİR GÖRÜŞME YAPILMADI”

ABD idaresinin açıklamalarının tersine görüşmelerin sırf İran ve Umman arasında gerçekleştiğini aktaran Garibabadi, “Hürmüz Boğazı’ndan geçiş konusundaki uzlaşıya İran ve Umman arasında, iki kıyı devleti olarak ulaşıldı bu müddet zarfında ABD ile hiçbir görüşme yapılmadı.” dedi.

Garibabadi, Umman ile varılan uzlaşıya nazaran, Boğaz’dan geçişler için yeni güzergahın açılacağını belirterek, “Lark Adası yakınlarında kurulan kuzey güzergahı ve Umman iç sularında bulunan güney güzergahı, büsbütün süreksiz güzergahlar oldukları için kapatılacaktır. İran ve Umman arasında oluşturulan bu yeni muahede uygulama basamağına geçerse, gemilerin geçişi için yeni güzergah uygulanacaktır.” dedi.

İranlı yetkili, şöyle devam etti:

“Şu anda bizim için sahiden stratejik bir kıymete sahip olan Hürmüz Boğazı’nda faal bir egemenlik kurabilmek için, gemilerin büsbütün İran karasularından geçmesi gerektiğini duyuru etmemize gerek yok. Savaş öncesinde olduğu üzere, 60 yıl boyunca tüm giriş ve çıkışlar Umman karasularından gerçekleşti ve İran savaş sırasında Hürmüz Boğazı’nda faal bir egemenlik kurdu. Bu, giriş ve çıkış koridorunun birtakım kısımları İran’ın karasularından geçecek. Hasebiyle yeni bir modele şahit oluyoruz. Bu yeni model, ulusal güvenlik korkuları ve ulusal çıkarların korunmasına dayanıyor ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nda aktif egemenliğini uygulama stratejisidir.”

“ABD’DEN TAAHHÜTLERİNE GERİ DÖNMEYE HAZIR OLDUĞUNA DAİR MESAJLAR ALDIK”

Hürmüz Boğazı’nın büsbütün açılmasının ABD’nin tavrına bağlı olduğuna işaret eden Garibabadi, “ABD’den (İslamabad Mutabakatı’ndaki) taahhütlerine geri dönmeye büsbütün hazır olduğuna dair bildiriler aldık. Buna karşılık ikinci kademeye ( Mutabakatın 5. maddesi gereği Hürmüz Boğazı’nın büsbütün açılması) geçmeye karar verip vermediğimiz konusunda bu kararın şimdi verilmediğini ve gözden geçirildiğini belirtmeliyim.” diye konuştu.

Garibabadi, bu düzenlemenin sırf İran ve Umman arasında kararlaştırılması gerektiğini ve Tahran’ın bu süreçte öteki hiçbir ülkeye hak tanımadığını tabir etti.

İRAN VE UMMAN ARASINDA HÜRMÜZ BOĞAZI GÖRÜŞMELERİ

İran ve ABD arasında 14 Haziran’da Pakistan arabuluculuğunda varılan mutabakatın birinci kademesinde ABD’nin İran’a ilişkin dondurulmuş varlıkları hür bırakması karşılığında Hürmüz Boğazı’nın açılması ve İran’ın bu stratejik su yolundan geçişlerden 60 gün boyunca fiyat almayacağı kararlaştırılmıştı.

ABD, mutabakatın imzalanmasının akabinde İran’ın dondurulmuş varlıklarını hür bırakmamış ve Hürmüz Boğazı’ndan geçişler için Umman karasularından alternatif rota belirlemişti. ABD’nin bu adımlarını mutabakatın ihlali sayan İran, Boğaz’dan geçişleri kısıtlayarak “izinsiz geçiş yapmaya çalışan” kimi gemileri vurmuştu. Mutabakata karşın iki ülke arasındaki gerginlik 8 Temmuz’da şiddetli çatışmaların başlamasına yol açmış ve yaklaşık iki hafta devam etmişti.

İran, Hürmüz Boğazı’na kıyısı bulunan Umman ile Boğaz’da gemiler için inançlı geçiş yolları belirlenmesi maksadıyla yine görüşmelere başlamıştı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Umman ile yürütülen teknik ve siyasi görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıklamıştı.