ABD ve İran muahedeye yakın. “Hürmüz görüşmelerinde ilerleme var”

Hürmüz Boğazı’nın açılması için İran ve Umman’ın yürüttüğü müzakerelerde ilerleme sağlandı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda ilerleme kaydedildiğini belirtti. Rubio, “Henüz tamamlanmadı, çok yakında mutabakat sağlanacağını umuyoruz” dedi.

ANLAŞMANIN İÇERİĞİNDE NE VAR?

Anlaşma uyarınca Basra Körfezi’ne giden gemi ve tankerler İran kıyılarına yakın ve İran denetiminde olan rotadan geçecek. Basra Körfezi’nden çıkan gemilerse Umman kıyılarına yakın rotayı kullanacak.

İranlı yetkililer gemilerden geçiş fiyatı alınmayacağını söyledi. Fakat deniz nakliyatının çevresel tesirleri, gemilerin güvenliği ve işçi masraflarını karşılamak için “hizmet bedeli” alınacağı belirtildi. Elde edilecek gelir İran ile Umman arasında eşit olarak paylaşılacak.

Yürütülen müzakerelerle ilgili bilgi sahibi olan Amerikalı bir yetkili ise İran tarafından gelen bu açıklamaların gerçeği yansıtmadığını söyledi. Boğazda İran kontrolü olmayacağını ve rastgele bir fiyat alınmayacağını savundu.

Amerikan New York Times gazetesi, Umman ve İran arasında mutabakata varılması halinde boğazlardan geçişin başlamasıyla ABD Başkanı Trump’ın en önemli siyasi probleminin çözüleceğine dikkat çekti.

İranlılar bir yandan da, ABD’nin İran limanlarına uyguladığı abluka kaldırılmadan, boğazın açılmayacağını da söylüyor.

ABD’nin uygulanan yaptırımlara muafiyet getirerek İran’ın petrol satışlarına müsaade vermesi halinde piyasaların daha da rahatlayacağına dikkat çekiliyor. Lakin İran’ın Hürmüz’ü denetim etmesine müsaade vermenin jeopolitik sonuçları olacağına da vurguda bulunuluyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın Hürmüz’den geçiş fiyatı almasının tüm dünya için berbat örnek olacağını söylemişti. Rubio, “150 yıllık memleketler arası ticaret ve ticari faaliyetlerin temelini oluşturan kurallar tehdit altında; buna müsaade verilemez.” demişti.

New York Times Gazetesi, Rubio’dan gelen bu açıklamaya rağmen, Trump’ın boğazın İran denetiminde açılmasını kabul edebileceğini yazdı.

Üst seviye Pentagon yetkilileriyse Umman ile İran arasında şekillenmekte olan mutabakata kuşkuyla yaklaşıyor. Kimileri, bu durumun “İranlılara boyun eğmek” manasına geldiği uyarısı yapıyor.

Yetkililer, Körfez’den çıkıp Umman sularından geçerek boğaza uzanan rotada hala çok sayıda mayın bulunduğuna da dikkat çekiyor. Bu sebeple gemilerin rotayı itimatla kat edebilmek için İran ile uyum sağlaması gerekeceği belirtiliyor.