190 milyon bayanı etkiliyor: Tükürük testi endometriozis teşhisinde yılları kısaltabilir

Endometriozis, rahmin iç yüzeyini kaplayan dokuya misal hücrelerin rahim dışında büyümesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalık.

Dünya genelinde üreme çağındaki bayanların yaklaşık yüzde 10’unu, öbür bir sözle 190 milyon kişiyi etkilediği varsayım ediliyor.

Endometriozis belirtileri bireyden bireye değişebiliyor ve öbür rahatsızlıklarla karıştırılabiliyor. Birinci belirtilerle teşhis arasında yıllar geçebiliyor.

Bu süreçte hastalar farklı uzmanlara yönlendirilebiliyor ve çok sayıda tetkik yaptırmak zorunda kalabiliyor.

Endotest’in uygulanması için hastadan tükürük örneği alınması kâfi oluyor. Örnek laboratuvarda incelendikten sonra sonuç, değerlendirmeyi yapan doktora gönderiliyor.

Böylece birinci etapta cerrahi teşebbüs gerektirmeyen, daha kolay uygulanabilir bir inceleme yapılması amaçlanıyor.v

Test, tükürükte bulunan ve “mikroRNA” ismi verilen çok küçük biyolojik molekülleri tahlil ediyor.

Endotest, endometriozisle ilişkilendirilen 109 mikroRNA’dan oluşan biyolojik işaret kümesini tespit etmeye çalışıyor. Sonuçların değerlendirilmesinde yeni jenerasyon dizileme ve algoritmalardan yararlanılıyor.

Tükürük testinden olumlu sonuç alınması, tek başına kesin endometriozis tanısı konulduğu manasına gelmiyor.

Sonucun hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve gerektiğinde görüntüleme sistemleriyle birlikte kıymetlendirilmesi gerekiyor. Testin gayesi, endometriozis mümkünlüğünü belirleyerek sonraki adımlara yardımcı olmak.

Endotest ve Endosure isimli iki teknolojinin, üç yıl boyunca İngiltere’deki sıhhat kuruluşlarında kullanılması planlanıyor.

Bu devirde testlerin gerçek hastalar üzerindeki doğruluğu, faydası ve sıhhat sistemine tesiri hakkında ek datalar toplanacak. Hasebiyle karar, usulle ilgili bütün belirsizliklerin ortadan kalktığı manasına gelmiyor.

Şiddetli regl ağrısı endometriozisin en bilinen işaretlerinden biri olsa da her hastada birebir belirtiler görülmüyor.

Bazı bireylerde bariz ağrı bulunmayabiliyor. Şikâyetler irritabl bağırsak sendromu, miyom, adenomyozis yahut pelvik enfeksiyon üzere diğer rahatsızlıklarla da karıştırılabiliyor.

Endometriozis; kronik pelvik ağrı, yoğun kanama, karında şişkinlik, mide bulantısı ve aşırı yorgunluğa sebep olabiliyor.

Tuvalete çıkarken, idrar yaparken yahut cinsel bağlantı sırasında ağrı görülebiliyor. Hastalık kimi şahıslarda hamile kalmayı da zorlaştırabiliyor.

Endometriozis kuşkusunda ultrason ve MR üzere görüntüleme tekniklerinden yararlanılıyor. Lakin bilhassa küçük yahut yüzeysel lezyonlar her vakit görüntülenemeyebiliyor.

Bazı hastalarda karın bölgesinden küçük kesilerle girilen laparoskopi süreci gerekebiliyor. Laparoskopi sırasında lezyonlar direkt görülebiliyor ve doku örneği alınabiliyor.

Endometriozis çoğunlukla yumurtalıklar, fallop tüpleri ve pelvis bölgesindeki dokularda görülüyor. Mesane ve bağırsak üzere organları da etkileyebiliyor.

Nadir olaylarda göğüs bölgesine kadar ilerleyerek nefes darlığı yahut regl periyotlarıyla temaslı göğüs şikâyetlerine yol açabiliyor.

Daha erken teşhis, ağrı ve öteki belirtilere yönelik tedavilerin gecikmeden başlamasını sağlayabilir. Gereksiz tetkiklerin ve yıllarca süren belirsizliğin azaltılmasına da yardımcı olabilir.

Endometriozisin kesin bir tedavisi bulunmuyor. Fakat ilaçlar, hormon tedavileri, ağrı idaresi ve gerektiğinde cerrahiyle şikâyetler denetim altına alınabiliyor.

Endotest umut verici olsa da şimdi bütün ülkelerde standart teşhis usulü olarak kullanılmıyor. Testin kimlerde en güzel sonucu verdiği ve yanlış müspet ya da yanlış negatif sonuçların hasta idaresini nasıl etkilediği konusunda daha fazla bilgiye gereksinim var.

Günlük ömrü engelleyen regl ağrısı, devamlı pelvik ağrı, cinsel bağ sırasında ağrı yahut hamile kalma zahmeti yaşayanların testi beklemek yerine bayan hastalıkları ve doğum uzmanına başvurması gerekiyor.