Z jenerasyonu bayanlarda tip 2 diyabet alarmı: Teşhisler yüzde 69 arttı

İngiltere’de yapılan geniş çaplı araştırma, tip 2 diyabetin artık sadece orta ve ileri yaşlarda görülen bir hastalık olmadığını gösterdi.

20-29 yaşındaki bayanlarda yıllık yeni teşhis oranı, 2011 ile 2024 arasında yaklaşık yüzde 69 yükseldi.

2011 yılında 20-29 yaşındaki her 100 bin bayandan yaklaşık 26’sına tip 2 diyabet tanısı konuluyordu.

Bu oran 2024 yılında 100 binde 44’e yükseldi. Oransal artış dikkat cazibeli olsa da ileri yaş kümelerindeki toplam teşhis oranları hâlâ daha yüksek.

Aynı yaş kümesindeki erkeklerde de yeni tip 2 diyabet teşhisleri arttı. Fakat yaklaşık yüzde 43 olarak hesaplanan yükseliş, bayanlardaki yüzde 69’luk artışın gerisinde kaldı.

Araştırmacılar, bayanların gebelik ve başka sıhhat denetimleri sebebiyle sıhhat sistemiyle daha sık temas etmesinin teşhis farkını kısmen etkileyebileceğini belirtiyor.

Bilim insanları, İngiltere Ulusal Diyabet Denetimi kapsamında 2011-2024 yılları arasında kaydedilen yeni tip 2 diyabet teşhislerini inceledi.

Tanı oranları hastaların yaşı, cinsiyeti ve etnik kökenine nazaran karşılaştırıldı. Teşhis sırasındaki beden kitle indeksi bedelleri de araştırmaya dahil edildi.

Gençlerdeki yükselişin tersine 60-79 yaş kümesinde yeni teşhis oranlarının azaldığı görüldü.

Tanılar erkeklerde yaklaşık yüzde 7, bayanlarda ise yüzde 4 geriledi. Buna karşın tip 2 diyabet tanısı en sık hâlâ ileri yaşlarda konuluyor.

Beyaz Britanyalı 20-29 yaşındaki bayanlarda teşhis sırasındaki ortalama beden kitle indeksi, 2011’de 37,7 iken 2024’te 40,7’ye çıktı.

Bu değer ileri seviye obezite aralığında bulunuyor. Araştırmacılar, genç yaşta başlayan obezitenin tip 2 diyabet riskini daha erken yaşlara çekebileceğini düşünüyor.

Fazla kilo ve bilhassa bel etrafındaki yağlanma, tip 2 diyabet açısından değerli risk faktörleri arasında bulunuyor. Fakat hastalık sırf beden yüküyle açıklanamıyor.

Aile hikayesi, etnik köken, yaş, hareketsizlik, gebelik diyabeti geçmişi ve polikistik over sendromu üzere etkenler de riski artırabiliyor.

Tip 2 diyabet genç yaşta başladığında kişi hastalığın tesirlerine daha uzun mühlet maruz kalıyor.

Genç erişkinlerde hastalık daha süratli ilerleyebiliyor; kalp, böbrek, göz ve hudut sistemiyle ilgili komplikasyonlar daha erken ortaya çıkabiliyor.

Tip 2 diyabet birtakım şahıslarda uzun müddet besbelli bir şikâyete sebep olmayabiliyor.

Sık idrara çıkma, daima susama, olağandan fazla yorgunluk, bulanık görme, güzelleşmeyen yaralar ve istemsiz kilo kaybı görülebilen belirtiler arasında.

Tip 2 diyabette beden, pankreasın ürettiği insülini gerektiği üzere kullanamıyor yahut kâfi ölçüde insülin üretemiyor.

Bunun sonucunda kandaki glikoz düzeyi yükseliyor. Denetim edilmeyen yüksek kan şekeri vakitle damar ve organ hasarına yol açabiliyor.

Araştırmacılar, Ozempic, Wegovy ve Mounjaro üzere GLP-1 temelli ilaçların obezite ve diyabetle çabada seçeneklerden biri olduğunu belirtiyor.

Ancak bu ilaçların ergenlerde ve genç yetişkinlerde geniş ölçekte kullanılmasının tip 2 diyabeti ne derece önleyebileceği şimdi kesin olarak bilinmiyor. Tedavinin şahsa özel planlanması gerekiyor.

Uzmanlara nazaran gençlere yönelik sağlıklı beslenme, fizikî hareket ve kilo idaresi dayanaklarının daha erken yaşlarda başlaması gerekiyor.

Risk faktörü bulunan yahut diyabet belirtileri yaşayan şahısların kan şekeri ölçümü için sıhhat kuruluşuna başvurması öneriliyor. Erken teşhis ve tertipli takip, komplikasyon riskinin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.