İran ve Ukrayna savaşları dünyanın en büyük gölünde kesişiyor

Ukrayna, hafta sonu Hazar Denizi’nde askeri yük taşıdığı öne sürülen iki Rus gemisini insansız hava araçlarıyla vurduğunu açıkladı.

Kiev idaresi, maksat alınan gemilerin İran’dan Rusya’ya askeri gereç taşıdığını ve bunlardan birinin Rus donanmasına ilişkin füze botu olduğunu öne sürdü.

İran ise taarruzda Rusya’nın Astrahan Limanı’ndan Enzeli Limanı’na demir cevheri taşıyan bir ticaret gemisinin vurulduğunu, bir denizcinin hayatını kaybettiğini, üç kişinin de yaralandığını açıkladı.

Uzmanlara göre Hazar Denizi, Moskova ile Tahran arasındaki askeri iş birliğinin de kilit güzergahlarından biri.

Rusya’nın Ukrayna savaşında kullandığı İran imali Shahed kamikaze insansız hava araçlarının birinci sevkiyatlarının bu rota üzerinden gerçekleştirildiği belirtiliyor.

2024 yılında ABD Hazine Bakanlığı da “Port Olya-3” isimli Rus yük gemisinin İran’dan Rusya’ya kısa menzilli balistik füzeler taşıdığını değerlendirmişti.

Ayrıca geçen yıl Hazar Denizi’ndeki “Port Olya-4” isimli yük gemisinin, Shahed İHA modülleri ve mühimmat taşıdığı argüman edilerek amaç alındığı bildirilmişti.

Uzmanlara nazaran Kiev’in Hazar Denizi’ndeki akınlarla vermek istediği ileti sırf Rusya’yı zayıflatmak değil.

Ukrayna idaresi, İran’ın savaşta Rusya’ya değerli katkı sağladığını göstermek ve Moskova’nın askeri tedarik zincirini maksat almak istiyor.

Saldırıların, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin bu hafta ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı görüşme öncesine denk gelmesi de dikkat çekti. Uzmanlara nazaran bu ataklar, Ukrayna’nın ABD’ye “aynı taraftayız” bildirisi verme çabasınn da bir kesimi.

Zelenski ayrıyeten Ukrayna istihbaratına dayanarak, Rusya’nın Orta Doğu’daki ABD amaçlarına yönelik taarruzlarda kullanılmak üzere İran’a uydu bilgileri sağladığını da öne sürdü.

Uzmanlar, Hazar Denizi’ndeki son gelişmelerin, Ukrayna Savaşı ile Orta Doğu’daki tansiyonun giderek daha fazla iç içe geçtiğinin yeni bir göstergesi olduğuna dikkat çekiyor.

Hazar Denizi, yaklaşık 371 bin kilometrekarelik yüzölçümüyle dünyanın en büyük kapalı su kütlesi olarak kabul ediliyor.

Rusya, İran, Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan tarafından çevrelenen Hazar, okyanuslarla doğal kontağı bulunmadığı için teknik olarak deniz değil, göl niteliği taşıyor. Buna rağmen büyüklüğü ve tuzlu su yapısı sebebiyle “deniz” olarak isimlendiriliyor.

Zengin petrol ve doğal gaz rezervlerine mesken sahipliği yapan Hazar Denizi, tıpkı vakitte Rusya ile İran arasındaki ticaret ve askeri lojistik açısından kritik bir koridor fonksiyonu görüyor. Batı donanmalarının erişiminin sonlu olması da bölgeyi Moskova ve Tahran için stratejik açıdan daha değerli hale getiriyor.