ABD’nin yeni amacı ‘İran’ı felç etmek!’ Trump, füze stokları eriyince taktik değişikliğe gitti

ABD’li yetkililer, İran’a yönelik ekonomik yaptırımların bombalamalardan daha tesirli olabileceğini savunuyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın hafta sonu taarruzları durdurmasının akabinde, Beyaz Saray Tahran’ı müzakere masasına getirmek için ekonomik baskıyı artırdı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik bombardımanı durdurmasının akabinde diplomatik teşebbüsler sürat kazandı. Ekonomik yaptırımların müzakerelerde Washington’ın en kıymetli kozlarından biri olduğu tabir edildi. Beyaz Saray ise diplomatik tahlilin öncelikli olduğunu vurgulayarak, askeri seçeneğin de büsbütün gündemden çıkarılmadığını belirtti. ABD istihbaratının İran’daki ekonomik problemlere dair hazırladığı bir rapor, Tahran üzerindeki baskıyı artırmak isteyen Trump’ın önceliklerini değiştirmesine yol açtı. 

İran ve ABD, karşılıklı hücumları sona erdirdi fakat iki taraf da Hürmüz Boğazı’nda geri adım atmadı. Savaş, askeri yıpratma taktiklerinden ekonomik baskının ön plana çıktığı yeni bir evreye girdi. İran’ın müttefikleri Yemen’deki Husiler ile Irak’taki Şii milisler, Suudi Arabistan’a düzenledikleri insansız hava aracı (İHA) ataklarıyla petrol rafinerilerini amaç aldı. Hürmüz’de ise İran, petrol tankerlerinin ABD’nin önerdiği Tahran’ın denetimi dışındaki alternatif rotadan geçişini engelliyor.

Axios’un haberine nazaran Washington, İran’ın ekonomik baskısına emsal biçimde karşılık vermeyi planlıyor. İran taarruzlarında ABD üslerinin ağır hasar alması, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) savaş uzadıkça askeri kayıpların artacağını öngörmesi ve ABD’de yaklaşan ara seçimler, Beyaz Saray’ı taktik değişikliğe zorladı. Trump idaresi, İran’ın Hürmüz’den geçen gemilerin fiyat ödemesi ve savaş tazminatı isteklerinden vazgeçmesini sağlamak için ekonomik ablukayı sertleştirmeyi kıymetlendiriyor.

BASKI YOLUYLA MÜZAKERE ÇABASI

Üst seviye bir ABD’li yetkili, “İranlılar bombalanmanın durmasını ve para istiyorlar. Aslında öncelikle parayı istiyorlar” dedi.

Trump, 13 gün üst üste süren akınların akabinde hafta sonu İran’a yönelik ABD akınlarını durdurdu. Pazartesi günü Tahran’ın bir muahedeyi görüşmek üzere toplantı talep ettiğini söyledi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi bu iddiayı yalanladı. Her iki taraf da Umman, Katar ve Pakistan önderliğindeki arabulucularla görüşüyor. Arabulucular, çatışmalardaki duraklamayı kalıcı bir yeni ateşkese dönüştürmeyi amaçlıyor.

Görüşmelerin en kıymetli odak noktalarından biri, İran ve Umman’a Hürmüz Boğazı’ndan geçen trafiği yönetme konusunda bir ölçü yetki ve potansiyel gelir sağlayacak bir teklif oldu. Bu düzenleme, Malezya, Singapur ve Endonezya’nın Malakka Boğazı ve Singapur Boğazı’nda kullandığı iş birliği çerçevesinden ögeler içerecek.

ABD’li bir yetkili, Tahran idaresi içinde ABD ile yürütülen pazarlıklara ait uyuşmazlık olduğunu öne sürerek, “İranlıların bir kısmı bunu istiyor, öbürleri istemiyor. Sorunun bir kısmı da bu” dedi.

ABD İSTİHBARATININ RAPORU

Trump, İran’ın boğazdan geçen trafiği aksatması sebebiyle temkinli davranıyor ve Tahran’dan nükleer gereçlerini teslim etmesini talep ediyor. İkinci bir ABD’li yetkili, yaptırımların ve ABD deniz ablukasının, Trump’ın şimdiye kadar yetki vermeyi reddettiği tam ölçekli bir bombardımana kıyasla Tahran’ı müzakere masasına oturtmak için daha uzun süreceğini belirtti. Bu uzayan süreç, Cumhuriyetçilerin siyasi riskini daha da artırabilir ve onları ara seçim kampanyası boyunca tanınan olmayan bir savaşı ve yüksek akaryakıt fiyatlarını savunmak zorunda bırakabilir.

“İstihbarat, İranlıların savaşçılarına ödeme yapamadıklarından şikayet ettiklerini öğreniyor” diyen bir ABD yetkilisi, “Neden? Zira mali baskılar var. Zira Hazine Bakanlığı. Çünkü (ABD Hazine Bakanı) Scott Bessent’in yaptıkları yüzünden” tabirlerini kullandı.

ABD’li yetkili, “Bankalara hamle tehlikesiyle karşı karşıyalar. Bu devasa petrol zengini ülkede akaryakıt kıtlığı yaşanıyor. ABD Savaş (Savunma) Bakanlığı’ndan çok Hazine Bakanlığı’ndan korkuyorlar.” diye konuştu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent

ASKERİ STOKLAR ERİRKEN DİPLOMASİ

Trump, diplomasiye baht vermek için bombardımanı durdurduğunu söyledi. Kaynaklara nazaran, bu karar tıpkı zamanda ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine’in, özellikle hava savunma füzeleri olmak üzere, CENTCOM’ndaki ABD silah stokları üzerindeki baskı konusunda yaptığı ihtarın akabinde geldi.

Başka bir üst seviye ABD’li yetkili, Caine’in ihtarını standart askeri prosedür olarak nitelendirerek, “Genel stoklar tükenmiş değil. Dünya genelindeki stoklardan yararlanmayı düşünmek zorunda kaldığınızda, bu riskleri de beraberinde getirir ve bunu Başkan’a sunmanız gerekir. Kararı o verir. Karar verici odur” dedi.

ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine

“ABD İRAN’I FELÇ EDEBİLİR”

Trump’ın savaş eforlarını eleştirenler, ABD Başkanı’nın cazip seçeneklerinin az olduğunu ve askeri taarruzların ya da ekonomik baskının İran’ı kurallarını kabul etmeye zorlayıp zorlamayacağını sorguluyor. Obsidian Risk Advisors analisti Brett Erickson, İran’ın yılın birinci yarısında kestirimi 23 milyar dolar petrol geliri elde ettiğini ve bu sayının bütçe kestirimlerini aştığını belirtti.

Erickson, pazartesi günü X’te yaptığı paylaşımda, “Ekonomik savaş, İran Savaşı’na yönelik temelden yanlış bir yaklaşımdır” sözünü kullandı.

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, Axios’a verdiği demeçte, Trump’ın “diplomatik bir tahlili tercih ettiğini fakat İran’ın Hürmüz Boğazı’nda ya da müttefiklerine karşı terörist faaliyetlerine devam etmesi durumunda tüm seçenekleri gizli tuttuğunu” söyledi.

Leavitt, “İran iktisadını felç eden başarılı yaptırımlar ve tekrarlanan saldırganlıklarına karşılık olarak askeri amaçlara yönelik 13 gün üst üste yapılan hücumlar göz önüne alınırsa İran’ın müzakere yoluyla bir mutabakata varmaya çalışması akla yatkın olur. Aksi takdirde, başlarına ne geleceğini biliyorlar” dedi.

Bir öbür ABD’li yetkili ise “Başkan’ın kazan-kazan seçeneği var. ABD, bunu askeri olarak en geniş kapsamda yürütebilir. ABD, İran’ı felç edecek ekonomik yaptırımlar uygulayabilir” açıklamasında bulundu.