Arılara ziyan veren ilaçlar Fransız hükümetine istifa getirdi

Fransa Çevre Bakanı Monique Barbut, milletvekillerinin arılara ziyan verdiği gerekçesiyle tartışma yaratan iki pestisitin süreksiz olarak yine kullanılmasına imkan tanıyan tarım yasasını kabul etmesinin akabinde bugün misyonundan ayrıldı.

Barbut, LinkedIn’de yayımladığı açıklamada, “Dün Başbakan’a hükümette kalmamı sağlayan kaidelerin artık karşılanmadığını söyledim ve bunun sonucunda bugün Cumhurbaşkanı’na istifamı sundum” sözlerini kullandı.

Tartışmaların odağındaki düzenleme, istisnai müsaade kapsamında neonicotinoid kümesindeki acetamipridin fındık üretiminde, flupyradifurone’un ise şeker pancarı, elma ve kiraz üretiminde kullanılmasına imkan tanıyor.

Çevre kampanyacıları ile küçük ölçekli çiftçileri temsil eden birtakım sendikalar, yasanın büyük ölçekli tarım endüstrisinin çıkarlarını gözettiğini ve tozlayıcılar, ekosistemler ile insan sıhhatine yönelik bilimsel ihtarları görmezden geldiğini belirtti. Greenpeace düzenlemeyi “utanç verici” diye niteledi.

Şeker dalı ise kelam konusu pestisitlerin, geçmiş yıllarda şeker pancarı hasadına büyük ziyan veren yaprak bitlerine karşı eserleri korumak için gerekli olduğunu söz ediyor.

Acetamiprid için öngörülen muafiyetin yürürlüğe girmesi, Fransa’nın sağlık ve güvenlik kurumu Anses’in onayına bağlı. Verilecek müsaade üç yılı geçemeyecek.

Acetamipridin tekrar kullanımına karşı geçen yıl Fransa Ulusal Meclisi’nin internet sitesinde başlatılan dilekçe 2 milyondan fazla imza topladı ve Meclis tarihinin en fazla takviye gören dilekçesi oldu.

Fransa Anayasa Konseyi geçen yıl acetamipridin tekrar kullanımına imkan tanıyan düzenlemeyi, kâfi teminatları içermediği gerekçesiyle iptal etmişti.

Fransa Ulusal Meclisi dün sabaha karşı acil nitelikteki tarım yasasını 224’e karşı 296 oyla kabul etti. Düzenlemeye dayanağı yüklü olarak sağ ve aşırı sağ milletvekilleri verdi.

Uzlaşma metni üzerinden kabul edilen tasarının birebir gün Senato’da son oylamaya sunulması planlandı.

Oylama öncesinde Fransız basını Barbut’un Senato oylamasının akabinde istifa edebileceğini yazmış, Barbut Ulusal Meclis’teki oylamaya katılmamıştı.

Başbakan Sebastien Lecornu, dün X hesabında, “Uzlaşma, karar alma sürecinin merkezine yine bilimi yerleştiriyor” dedi.

Yasa sırf pestisit düzenlemesini içermiyor. Metin, su depolama altyapısına ait kuralları gevşetiyor ve çiftçi gelirleri, hayvancılığın korunması ile kurt hücumlarına ait hükümler de barındırıyor.

Tarım Bakanı Annie Genevard ile hükümet sözcüsü Maud Bregeon, dün Barbut’un mümkün istifasına ait soruları karşılıksız bıraktı.

Öte yandan Barbut’un grubundan, kamuoyuna açıklanmamış kararı görüşmek üzere isminin açıklanmamasını isteyen bir yetkili, Reuters ajansına, bakanın Senato’daki kabulün akabinde misyonundan ayrılacağını hem Başbakan Lecornu’ya hem de kendi takımına bildirdiğini aktardı.

Hükümetin birinci taslağı, Fransız çiftçilerin daralan kar marjları ve zorlaşan üretim şartlarına tahlil üretmeyi amaçlıyordu.

Ancak fındık üreticileri için yasaklı pestisitin süreksiz olarak tekrar kullanımına müsaade veren düzenleme ile gelecek on yılda çiftçiler için su depolama kapasitesini iki katına çıkaran karar, tasarının en tartışmalı maddeleri haline geldi.

Barbut, muhafazakar çoğunluğun yer aldığı Senato’da tasarının kabulünü sağlamak maksadıyla yasama sürecinin son etaplarında eklenen pestisit ve su depolama maddelerine karşı çıkıyordu.

Pazar günü La Tribune Dimanche gazetesine verdiği röportajda bu itirazını açık biçimde lisana getirmişti.

Barbut, “Çiftçilerimizin karşı karşıya olduğu acil duruma tahlil üretmek maksadıyla hazırlanan bu hükümet tasarısı, Senato değişikliklerinden sonra ülkemizde su kaynaklarının tahsisine ait politikayı değerli ölçüde değiştirdi” dedi.

Tarım Bakanı Annie Genevard ise Le Journal du Dimanche’a verdiği demeçte bakanlıkta misyon yapan meslektaşına karşı çıkarak, “Bu tasarının ideoloji, şahsî çıkar ya da dehşet sebebiyle başarısız olmasına müsaade vermek çiftçileri ümitsizliğin eşiğine iter” tabirlerini kullandı.

Yasaya dair tartışmalar, etrafın korunmasıyla Fransız tarımının ekonomik olarak ayakta tutulması arasında istikrar kurulmasına ait görüş ayrılıklarını da görünür hale getirdi.

Süreç ayrıyeten Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un merkezci kanadındaki ayrışmaları da ortaya çıkardı.

Tartışmalar bilhassa Lecornu ile Macron’un Renaissance partisinin lideri ve gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin adaylarından Gabriel Attal arasındaki görüş ayrılıklarını gündeme taşıdı.

Attal ile Lecornu, istisnai kurallarda acetamipridin tekrar kullanımını desteklese de Attal, pazartesi gecesi Meclis’teki görüşmeler sırasında hükümetin bu düzenlemenin yasaya böylesine geç bir kademede eklenmesine müsaade vermesinden duyduğu rahatsızlığı lisana getirdi.

Acetamiprid, eserlere ziyan veren böcekleri öldürmek maksadıyla kullanılan neonicotinoid kümesine mensup bir insektisit.

Avrupa Birliği 2018’de bu kümedeki üç maddeyi yasakladı fakat acetamipridi yasak kapsamına almadı.

Buna karşın madde, arılar ve beşerler üzerindeki hudut sistemi tesirleri sebebiyle inceleme altında.

Acetamiprid, AB’nin yasakladığı üç neonicotinoide kıyasla arılar açısından daha düşük toksisiteye sahip ve toprakta daha süratli parçalanıyor.

Fransa ise 2020 yılında acetamipridi bağımsız olarak yasakladı.

Çiftçi sendikaları o tarihten bu yana, Fransa’da yasaklanan ancak Avrupa Birliği tek pazarında kullanılabilen birtakım kimyasalların rekabet açısından haksızlık yarattığını savunarak yasağın kaldırılması için teşebbüslerde bulunuyor.

Fransız milletvekilleri geçen yıl da acetamipridin tekrar kullanımına müsaade veren bir yasa kabul etmişti.

İki milyondan fazla imza toplayan dilekçeye karşın kabul edilen düzenleme daha sonra Fransa Anayasa Konseyi tarafından, istisnaların fazla geniş tutulduğu gerekçesiyle iptal edilmişti.

Greenpeace Fransa’nın tarım kampanyacısı Julien Rivoire yaptığı açıklamada, “2026 yılında birtakım milletvekillerinin neonicotinoidlerin tehlikeleri ve su kaynakları üzerindeki tesirlerine ait ezici bilimsel delilleri görmezden gelmeyi sürdürmesi son derece dert verici” dedi.

Fransa’nın en büyük çiftçi birliği FNSEA ise X hesabındaki paylaşımında oylamayı “Fransız çiftçileri için kıymetli bir dönüm noktası ve birinci zafer” diye tanımladı.

Yasanın daha az tartışılan su depolama kararı de tenkitlerin maksadı oldu. İklim değişikliğine bağlı sıcak hava dalgaları ve kuraklık Avrupa genelinde su kaynaklarını tehdit ederken, Fransa’da çiftçiler için su rezervuarları inşa edilmesi uzun müddettir tartışma yaratıyor.

2023 yılında binlerce kişinin katıldığı şovlar sırasında su rezervuarlarına karşı çıkan aksiyoncular ile polis arasında şiddetli çatışmalar yaşanmıştı.

Aralarında önde gelen Fransız Yeşiller Partisi siyasetçilerinin de yer aldığı göstericiler, tarım bölümünün suyu inhisarına aldığını ve daha az su tüketen üretim formüllerine yönelmeyi reddettiğini savunmuştu.