Trump: Netanyahu ABD’de bulunduğu müddet boyunca tutuklanmayacak

ABD Başkanı Donald Trump, ”Netanyahu ABD’de bulunduğu mühlet boyunca tutuklanmayacak. Kendisi kısa müddet evvel 52 bin günahsız protestocuyu öldüren ve son 47 yıldır ABD’li askerlerin yanı sıra diğerlerini da öldüren İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı gayret ediyor. Tutuklanması gerekenler İran’ı gibisi görülmemiş bu mevt ve yıkım sarmalına sürükleyen şahıslar.” dedi.

Trump ayrıca ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth’e talimat verdiğini belirterek ”İran, öldürdüğü her ABD askerinin bedelini misliyle ödeyecek.” dedi.

Trump’ın açıklaması, Mamdani’nin Netanyahu’nun eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için New York’a gelmesi durumunda gözaltına alınmasının hukuksal yollarını araştırdıklarını duyurmasının akabinde geldi.

New York Belediye Başkanı Mamdani, belediyenin hukuk üniteleri ve New York Polis Teşkilatıyla mevzuyu değerlendirdiklerini belirterek, Netanyahu için “O bir savaş hatalısı ve yeri Lahey’dir.” tabirlerini kullanmıştı. Mamdani, rastgele bir süreç yapılması halinde mevcut kanunların dışına çıkılmayacağını da vurgulamıştı.

Mamdani, belediye başkanlığı seçim kampanyası sırasında da Netanyahu’nun New York’a gelmesi halinde Uluslararası Ceza Mahkemesinin yakalama kararının uygulanması gerektiğini savunmuştu.

TUTUKLANABİLİR Mİ?

Mamdani’nin açıklamasının uygulanabilirliği ise tüzel tartışmalara yol açtı. ABD, Uluslararası Ceza Mahkemesini kuran Roma Statüsü’ne taraf olmadığı için UCM’nin yakalama kararlarını yerine getirme yükümlülüğü taşımıyor.

Netanyahu’nun Birleşmiş Milletler Genel Kuruluna katılmak üzere New York’a gelmesi halinde diplomatik dokunulmazlık, devlet başkanı ve hükümet başkanı bağışıklığı ile ABD’nin BM Genel Merkez Anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerinin de gündeme gelebileceği belirtiliyor. ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Mamdani’nin çıkışını “siyasi gösteri” olarak nitelendirerek bu türlü bir tutuklamanın gerçekleşmeyeceğini savundu.

Netanyahu da Mamdani’nin açıklamalarına reaksiyon göstererek New York Belediye Başkanı’nı kentteki meselelerden dikkati diğer yöne çekmeye çalışmakla suçladı.

UCM, NETANYAHU’YU HANGİ SUÇLAMALARLA ARIYOR?

Uluslararası Ceza Mahkemesi, 21 Kasım 2024’te Netanyahu ve dönemin İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında yakalama kararı çıkardı.

Mahkeme, Netanyahu ve Gallant’ın Gazze’de sivillerin yaşamsal gereksinimlere erişiminin kasıtlı biçimde engellenmesiyle kontaklı olarak “savaş formülü olarak aç bırakma” savaş hatasından ve cinayet, zulüm ile öteki insanlık dışı hareketleri kapsayan insanlığa karşı kabahatlerden cezai sorumluluk taşıdıklarına inanmak için makul münasebetler bulunduğunu bildirdi. Netanyahu hakkındaki suçlamalar şimdi karara bağlanmış değil.

İsrail idaresi suçlamaları reddederken UCM’nin İsrail üzerinde yargı yetkisi bulunmadığını savunuyor. Mahkeme ise Filistin’in Roma Statüsü’ne taraf olması sebebiyle işgal altındaki Filistin topraklarında işlendiği ileri sürülen kabahatler bakımından yetkili olduğunu belirtiyor.

TRUMP YÖNETİMİ UCM’YI YAPTIRIMLARLA HEDEF ALMIŞTI

Trump idaresi, Netanyahu hakkındaki yakalama kararına sert reaksiyon göstererek UCM yetkililerine yaptırım uygulamıştı. Trump, Şubat 2025’te imzaladığı kararnameyle mahkemenin ABD ve İsrail vatandaşları hakkındaki soruşturmalarını “gayrimeşru” olarak nitelendirmiş; UCM çalışanlarına mal varlığı dondurma ve ABD’ye giriş yasağı dahil yaptırımlar uygulanmasının önünü açmıştı.

ABD merkezli iki insan hakları kuruluşu ise kelam konusu yaptırımların söz özgürlüğünü ve UCM ile işbirliği yapma haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle Trump idaresine dava açtı.

Roma Statüsü’ne taraf ülkelerin, topraklarına girmesi halinde hakkında UCM yakalama kararı bulunan bireyleri gözaltına alarak mahkemeye teslim etme yükümlülüğü bulunuyor. Lakin ABD’nin mahkemeye taraf olmaması ve Netanyahu’nun BM ziyareti kapsamında sahip olabileceği diplomatik muhafazalar sebebiyle Mamdani’nin açıklamasının uygulamada karşılık bulması düşük bir ihtimal olarak bedellendiriliyor.