İsrail Osmanlı mirasına göz dikti: İsmi Yasal Sultan Süleyman’dan geliyor

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

İsrail’in, Filistin’in Beytüllahim kenti yakınlarında bulunan ve binlerce yıllık geçmişe sahip Süleyman Havuzları’nı ele geçirme tehdidinde bulundu.

İngiliz The Guardian gazetesinin haberine nazaran, İsrailli aşırı sağcı siyasetçilerin açıklamalarının akabinde bölgede İsrailli yerleşimcilerin ve askerlerin faaliyetleri arttı.

İsrail’in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in mayıs ayında, 30 yıldan uzun müddet evvel Filistinlilerin Süleyman Havuzları üzerindeki haklarını teyit eden mutabakatları “silme” tehdidinde bulunmasının akabinde bölgede tansiyon yükseldi.

Smotrich ile aşırı sağcı İsrailli milletvekili Zvi Sukkot’un bölgeyi ziyaret ederek “Burası bizim toprağımız” açıklaması yapması ve Filistinlilerin alandan uzaklaştırılması davetinde bulunması, tarihi alanın geleceğine ait tartışmaları yine gündeme taşıdı.

İSRAİL ASKERLERİNDEN TARİHİ ALANA BASKIN

Süleyman Havuzları etrafındaki tansiyon son olarak 10 Temmuz’da İsrail askerlerinin düzenlediği baskınla arttı. Habere nazaran İsrail güçleri, havuzlarda yüzen Filistinli çocuklara karşı göz yaşartıcı gaz kullandı.

Filistinliler, 1995 yılında imzalanan ikinci Oslo Anlaşması kapsamında Süleyman Havuzları’nın Filistin sivil denetimindeki bölgede yer aldığını belirtiyor.

Batı Şeria’nın A, B ve C bölgelerine ayrılmasıyla oluşturulan sistemde Beytüllahim etrafındaki alanlar, Filistin Yönetimi’nin yönetimine bırakılmıştı. Lakin İsrail’in son devirde aldığı kararların bu düzenlemeyi aşındırdığı tabir edildi.

ROMA’DAN OSMANLI’YA UZANAN TARİHİ SU SİSTEMİ

Süleyman Havuzları’nın tarihi MÖ 2. yüzyıla kadar uzanıyor. Kudüs’e su sağlamak hedefiyle inşa edilen sistem, Roma devrinde iki büyük rezervuar, su kemerleri ve tünellerden oluşan kapsamlı bir mühendislik projesine dönüştürüldü.

Osmanlı devrinde de bölgenin su altyapısı geliştirildi. Su kaynaklarını korumak emeliyle bir kale inşa edilirken, üçüncü büyük havza da bu devirde eklendi.

1923-1948 yılları arasındaki İngiliz Mandası periyodunda ise sistem, metal borular ve pompalarla modernize edildi.

Yaklaşık 250 bin metreküp kapasiteye sahip üç büyük havuzdan oluşan alan, günümüzde Kudüs’e su taşıyan bir merkez olmaktan çıkıp Filistinliler için değerli bir toplumsal alan haline geldi.

“BEYTÜLLAHİM’DE YEŞİL ALANIN KALDIĞI TEK YER”

Bölgedeki Filistinliler, Süleyman Havuzları’nın sadece tarihi değil, günlük hayat açısından da büyük ehemmiyet taşıdığını vurguladı.

Artas köyünden mahallî aktivist Mahmud Câber, “Şu anda Beytüllahim’in tamamında oturup suyun, gölgenin, yeşil alanın tadını çıkarabileceğiniz tek yer burasıydı ve şimdi onu çalmaya çalışıyorlar” dedi.

Cuma günleri ve bayramlarda Beytüllahim’den çok sayıda ailenin bölgeye geldiği, havuzların bilhassa yaz aylarında kıymetli bir dinlenme alanı olarak kullanıldığı belirtildi.

“BU ALAN OSLO ANLAŞMASI’NI AŞINDIRMAK İÇİN KULLANILIYOR”

The Guardian’a konuşan uzmanlar, İsrail’in mümkün atağının sadece arkeolojik bir tartışma olmadığını, tıpkı vakitte Batı Şeria’daki siyasi istikrarlar açısından da büyük sonuçlar doğurabileceğini tabir etti.

İsrailli arkeolog ve antik alanların korunması için çalışan Emek Shaveh örgütünün Genel Müdürü Alon Arad, “Bu alan, Oslo muahedesini aşındırmak ve esasen iptal etmek için silah olarak kullanılıyor” dedi.

Arad, “Batı Şeria’da 6 bin antik yerleşim yeri var ve bunların yalnızca küçük bir kısmı Yahudi mirasıyla bir temas kuruyor” sözlerini kullandı.

İSRAİL’DEN “YAHUDİ MİRASI” İDDİASI

İsrail’deki birtakım çevreler ise Süleyman Havuzları’nın Yahudi tarihi açısından değerli olduğunu argüman etti.

Tel Aviv merkezli bir araştırma enstitüsü müellifi eski Yarbay Maurice Hirsch, alanın “adından da anlaşılacağı üzere, Yahudi tarihi açısından kıymetli ve anlamlı” olduğunu öne sürdü.

Ancak uzmanlar, bu isimlendirmeye ait farklı görüşlere dikkat çekiyor. Tarihî kaynaklara nazaran havuzların inşası, Kral Süleyman periyodundan yaklaşık 800 yıl sonra gerçekleşti.

İlk iki havuzun, Roma devrinde Yahudi hükümdarı Büyük Herod vaktinde yapıldığı belirtilirken, bölgenin tarih boyunca farklı medeniyetlerin izlerini taşıdığı vurgulanıyor.

“SÜLEYMAN” İSMİ KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN’A DAYANIYOR

Beytüllahim Turizm ve Antik Eserler Departmanı Başkanı Eman el-Titi, “Süleyman Havuzları” isminin Kral Süleyman’dan değil, 16. yüzyılda Kudüs’ün surlarını ve su sistemini yine inşa eden Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman’dan geldiğini belirtti.

El-Titi, “Arkeolojik alanlar asla siyasi çatışmanın aracı olmamalıdır” diyerek, tartışmanın sadece toprak denetimiyle sonlu olmadığını söyledi.

El-Titi, “Bu sorun, arkeolojik delilleri yahut binlerce yıldır Filistin’in varlıklı kültürel mirasına katkıda bulunan birçok medeniyeti yansıtmayan tek bir tarihî anlatıyı tekrar şekillendirme ve teşvik etme teşebbüslerini de içeriyor” tabirlerini kullandı.