İspanya komşusuyla hudut kapılarını kaldırdı

Cebelitarık hudut kapısının kaldırılmasıyla ilgili düzenlenen merasime, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, Cebelitarık Özerk Yönetim Hükümeti Başbakanı Fabian Picardo ile etraftaki ilçelerin belediye liderleri katıldı. Sanchez, burada yaptığı konuşmada, sonun kaldırılmasının fırsatlarla dolu yeni bir dönemi başlattığını ve “açık bir yarayı kapattığını” tabir etti.

“Tarih yazıyoruz. Bugün, kıta Avrupası’ndaki son duvar yıkılıyor. Ortak refaha dayalı yeni bir dönemin kapılarını aralıyoruz.” diyen Sanchez, duvarların yaraları açık tutmak için örüldüğünü, Cebelitarık’taki hudut duvarının yıkılmasıyla, uzun yıllardır binlerce personel için açık bir yara olan sorunun artık ortadan kaldırıldığını söyledi.

İngiltere’nin 31 Ocak 2020’de resmi olarak AB üyeliğini sonlandırmasının akabinde AB ile İngiltere’nin ana kara sorunu olan Cebelitarık hakkında varılan muahede, dün Brüksel’de imzalanarak yürürlüğe girmişti.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez

15 BİNDEN FAZLA KİŞİ YARARLANACAK

Bu değişiklikten, bilhassa Cebelitarık’ta çalışan ve şu anda bölgeye giriş çıkış yaparken bitmek bilmeyen kuyruklarla karşılaşan İspanyol vatandaşları başta olmak üzere 15 bin 500’den fazla kişinin yararlanması bekleniyor. İngiltere’ye bağlı olan ve İspanya ile arasındaki hudut çizgisini büsbütün söken Cebelitarık hudut denetimlerini ise limanında ve havaalanında yapacak.

Brexit sonrasında geçen sert müzakerelerin akabinde varılan muahedenin öne çıkan maddelerini, “İngiliz toprağını İspanya’dan ayıran hudut çizgisinin kaldırılması, İspanya ile Cebelitarık arasındaki insan ve mal deveranının önündeki tüm fiziki pürüzlerin sona ermesi, Schengen hudut denetimsiz geçiş bölgesini, AB Tek Pazarı’nı ve AB Gümrük Birliği’ni de tam teminat altına alması” oluşturdu.

CEBELİTARIK’IN STATÜSÜ

İspanya’nın güneyindeki Cebelitarık Özerk Bölgesi’nin egemenliği, 1713 tarihli Utrecht Antlaşması ile İspanya tarafından İngiltere’ye devredilmişti. Cebelitarık’ta 1967’de yapılan halk oylamasında yüzde 96 üzere çok büyük bir oranla Cebelitarıklılar, İngiltere’ye bağlılığını yinelemişti.

İngiltere ile İspanya arasında tarih boyunca problemli bir yer olan Cebelitarık, 30 Mayıs 1969’da kendi anayasasını yürürlüğe koyup, İngiltere’nin egemenliği altında kalma isteğini açıkça ortaya koyunca, o devir İspanya’yı yöneten diktatör Francisco Franco buna yanıt olarak birebir yılın 8 Haziran’ında hudut kapısını büsbütün kapatmıştı.

Franco’nun, Cebelitarık ile telefon kontaklarını bile kestiği bu karar, 15 yıl boyunca uygulanmasının akabinde Şubat 1985’te sonlandırılmış ve hudut kapısı tekrar açılmıştı. Bu arada 1973’te İngiltere, şimdiki adı Avrupa Birliği olan Avrupa Ekonomik Topluluğuna girdiğinde Cebelitarık da Topluluğa dışişleri İngiltere’ye bağlı Avrupa toprağı olarak dahil olmuştu.

Yarımadada 2002 yılında yapılan referandumda da Cebelitarıklıların yüzde 98,97’si, İngiltere ile İspanya arasında varılan “ortak egemenlik” statüsüne karşı çıkıp, İngiltere’ye bağlılığını bir sefer daha göstermişti. İngiltere’nin Brexit ile 31 Ocak 2020’de AB üyesi olmayı sonlandırmasıyla statü krizi yaşayan Cebelitarık için İngiltere, İspanya ve AB arasında yürütülen müzakereler 11 Haziran 2025’te sonuçlanmıştı. Tüm tarafların parlamentolarının onayının akabinde imzalanan muahede 15 Temmuz 2026 tarihi prestijiyle yürürlüğe girdi.