Gökdelenler boş, inşaatlar yarım kaldı: Çin’de emlak krizi sürüyor

Dünyanın en yüksek boş gökdeleni unvanına sahip olan ve tamamlandığında çatı havuzu ile lüks bir otele mesken sahipliği yapması planlanan yapı, Çin’in liman kenti Tianjin’de yıllardır terk edilmiş halde duruyor.

Yapımına 2008 yılında başlanan 595,5 metre yüksekliğindeki Goldin Finance 117 gökdeleninin inşası, geliştirici firmanın borç batağına düşmesiyle durdu ve proje 18 yıldır tamamlanamadı.

Dev gökdelen, Çin kentlerinde terk edilmiş çok katlı binaların ve konut kulelerinin yükseldiği yıllardır süregelen gayrimenkul krizinin en somut simgelerinden biri olarak kabul ediliyor.

Çin iktisadının bir periyot en güçlü motoru olan emlak bölümü, bugün büyümenin önündeki en büyük manilerden birine dönüştü.

Bugün açıklanan resmi datalara nazaran, Çin iktisadı ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 4,3 büyüyerek son üç yıldan uzun mühletin en zayıf performansını gösterdi.

Gökdelenin şantiyesinde çalışan bir personel, salı günü AFP muhabirine yaptığı açıklamada, “Çok fazla finansman gerektiriyordu, gereksinim duyulan sermaye ölçüsü aşırı büyüktü” dedi.

İşçi, binanın içi tamamlanıp ışıkları yakıldığında geceleri çok daha hoş görüneceğini ekledi.

Binayı ziyaret eden AFP muhabirleri, doğu cephesinin bir kısmının hala açıkta olduğunu ve zirvesinde vinçlerin yer aldığını bildirdi.

Gökdelenin inşaatı, Hong Kong merkezli geliştirici şirket Goldin Properties’in 2015 yılındaki Çin borsası çöküşünün akabinde finansal darboğaza girmesiyle durdurulmuştu.

Evergrande, Country Garden ve Vanke üzere emlak devleri de borç meseleleriyle boğuşuyor.

Pekin idaresinin aşırı borçlanmayı ve spekülasyonu engellemek hedefiyle 2020 yılında kredi musluklarını kısması, bu şirketlerin finansmana erişimini zorlaştırmıştı.

Süren emlak kriziyle konut fiyatlarının sakin seyretmesi, potansiyel alıcıları piyasadan uzak tutuyor.

Resmi datalara nazaran, ülke genelindeki gayrimenkul geliştirme yatırımları ocak ile haziran ayları arasındaki devirde yıllık bazda yüzde 18 geriledi.

Konut yatırımlarında ise düşüş yüzde 17,8 olarak kaydedildi. Krizin boyutunu gösteren bir öbür gelişme olarak Çin makamları, artan cenaze masraflarından kaçınmak isteyen yakınlarını kaybeden şahısların, cenaze küllerini boş apartman dairelerine yerleştirmesini mart ayında yasakladı.

Ekonomistler, Çin’in emlak ve altyapı yatırımlarına dayalı büyüme modeli yerine iç tüketime dayalı bir yapıya geçmesi gerektiğini savunuyor.

Tianjin’deki gökdelenin inşaat çalışmaları Nisan 2025’te tekrar başladı.

Devlet medyası, mart ayında personellerin binanın doruğuna elmas biçiminde bir taç yerleştirdiğini belirterek bunun projenin son rötuşları olduğunu yazdı.

Çin resmi haber ajansı Şinhua, projenin tekrar canlandırılması çalışmalarında kıymetli basamakların kaydedildiğini bildirdi.

Haberde, kiralama süreçlerinin büyük ölçüde tamamlandığı, yedi devlet kuruluşu ile 10 özel şirketin binadan alan satın alarak buraya taşınmaya hazırlandığı aktarıldı.

Bu adımlarla birlikte Goldin Finance 117 gökdeleni, Guinness Dünya Rekorları tarafından 2015 yılında tescil edilen “dünyanın en yüksek boş binası” unvanından kurtulabilir.

Yerel medya organları, kulenin 2027 yılının birinci yarısında tamamlanmasının öngörüldüğünü yazdı.

Şinhua, geçen yıl çalışmaların yine başlamasının bir gayrimenkul şirketinin iflas tasfiye davası ve Tianjin mahkemelerinin ilgili arazi kullanım hakları ile inşaat halindeki projeleri devretmesinin akabinde gerçekleştiğini duyurdu.

Çin sosyal medyasında “hayalet şehirler” olarak anılan boş konut siteleri, spekülatif alımların ve emlak kesimindeki aşırı üretimin tesirlerine dair tartışmaları tetikliyor.

Finans kuruluşu Natixis’in Asya Pasifik kıdemli ekonomisti Gary Ng, bölümdeki krizin borçla finanse edilen ağır yapıdan ve emlak fiyatlarının her vakit yükseleceğine dair inançtan beslendiğini belirtti.

Ng, “Geliştiriciler, daireleri satmadan yahut kiraya vermeden evvel tedarikçilere ödeme yapmakta ve projeleri tamamlamakta zorlanıyor” dedi.

Pekin idaresinin kesimi büsbütün desteklemek istemesi halinde çok daha büyük adımlar atacağını tabir eden Ng, “Hükümet, sistemik risk oluşturmadığı sürece piyasayı istikrara kavuşturmaktan ve öbür dalların iktisatta daha kıymetli bir rol oynamasına kademeli olarak müsaade vermekten mutlu görünüyor. Gayrimenkul artık hükümetin siyaset önceliği değil” değerlendirmesinde bulundu.

Gökdelenin yakınlarında çalışan 18 yaşındaki Tianjin sakini Zhang ise mahallesinde yarım kalmış 20’den fazla kata sahip binalar olduğunu belirterek, kulenin nihayet tamamlanacak olmasının hoş bir gelişme olduğunu tabir etti.