Avrupa’da aşırı sıcaklar 10 binden fazla can aldı

Avrupa ülkeleri, haziran ayının sonlarında kıtanın batısını tesiri altına alan rekor kırıcı sıcak dalgası esnasında 10 binden fazla ek vefatın yaşandığını bildirdi.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi ile Dünya Sağlık Örgütü tarafından desteklenen bir ağ olan EuroMOMO tarafından yayımlanan bilgilere nazaran, bu can kayıplarının büyük çoğunluğu (9 binden fazlası) 65 yaş ve üzerindeki bireylerden oluşuyor.

Aşırı sıcaklar; sıcak çarpmasına yol açarak ya da kalp-damar ve teneffüs yolu hastalıklarını tetikleyerek ölümlere sebep olabiliyor. Yaşlılar ise bu süreçte en savunmasız kısımların başında geliyor.

EuroMOMO datalarını derleyen Danimarka Statens Serum Institut bünyesinde Kıdemli Hekim olarak vazife yapan Lasse Vestergaard, Reuters’a verdiği demeçte “Yılın bu vaktinde bu türlü bir ek vefat oranı görülmesi olağan dışı. Bu nitekim çok yüksek bir oran.” dedi.

Vestergaard ayrıyeten “Bu yüksek ek vefat oranını aşırı sıcaklar dışındaki bir etkenle açıklamak zor” tabirini ekledi.

Bilim insanları, insan kaynaklı iklim değişikliği olmasaydı haziran sonundaki sıcak dalgasının “neredeyse imkansız” olacağını belirtiyor.

Küresel ısınma, bu çeşit sıcak dalgalarını daha sık ve daha yoğun hale getiriyor.

Avrupa’daki 27 ülkenin ulusal mevt istatistiklerinden derlenen datalar, sıcak dalgasının Fransa, İspanya, İngiltere ve öteki ülkelerde tepe yaptığı 22-28 Haziran haftasındaki tüm sebeplere bağlı ek vefatları kapsıyor.

Ancak araştırmacılar, o hafta ek mevt sayısının 10 bin 650’ye ulaşmasında Kovid-19 salgını üzere öbür kıymetli faktörlerin rol oynamadığını tabir ediyor.

Aynı ülkelerin evvelki sekiz haftadaki toplam mevt sayıları, olağan düzeylerin haftalık ortalama 500 kadar altındaydı. EuroMOMO yetkilileri, yeni bilgiler ulaştıkça bu istatistiklerin güncellenebileceğini kaydetti.

Haziran sonundaki aşırı sıcak dalgası elektrik şebekelerinde kesintilere yol açtı, okulların kapanmasına sebep oldu ve Fransa, İspanya ile İngiltere’de sıcaklık rekorlarını altüst etti.

EuroMOMO ülkeler bazında başka ek mevt sayıları yayımlamıyor. Lakin kurum, Fransa ve Belçika’nın haziran ayının son haftasında Avrupa genelinde “çok yüksek ek ölüm” kaydeden yegane iki ülke olduğuna dikkat çekti.

Belçika Kamu Sağlığı Enstitüsü Sciensano, ülkedeki ek vefat oranının 2000 yılından bu yana kayıtlara geçen tüm sıcak dalgalarının üzerindeki en yüksek düzeye ulaştığını bildirdi.

Pazartesi günü yayımlanan başka bir bilimsel çalışmada, yalnızca İngiltere ve Galler’de mayıs ve haziran aylarındaki sıcak dalgaları esnasında yaklaşık 2 bin 700 kişinin sıcaklığa bağlı sebeplerden dolayı hayatını kaybettiği kestirim ediliyor.

Imperial College London, İngiltere Meteoroloji Ofisi (Met Office) ve Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu tarafından yürütülen ortak araştırmaya nazaran, bu ölümlerin yüzde 42’sine global ısınmanın sıcak dalgalarına eklediği fazladan sıcaklık sebep oldu.

İngiltere bu yıl iki rekor sıcak dalgası yaşadı. İngiltere’de sıcaklıklar mayıs ayında 35,1 dereceye, haziran ayında ise 37,7 dereceye ulaştı.

Yeni araştırmaya nazaran, İngiltere ve Galler genelinde mayıs ve haziran aylarındaki gibisi görülmemiş sıcak dalgalarıyla irtibatlı olarak 2 bin 700’den fazla can kaybı yaşandı.

Bilim insanları, 21-29 Mayıs tarihleri arasında sıcaklığa bağlı 550 mevt gerçekleştiğini, 18-28 Haziran tarihleri arasında ise yaklaşık 2 bin 200 kişinin hayatını kaybettiğini kestirim ediyor.

Araştırmacılar bu datalara ulaşmak için hava durumu istatistiklerini, iklim modellerini ve aşırı hava olayları esnasındaki ek mevt çalışmalarını kullandı.

İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı (UKHSA), son sıcak dalgalarına ilişkin resmi vefat kayıtlarına dayanan kendi varsayımını önümüzdeki haftalarda yayımlayacağını duyurdu.

Met Office İklim Atıf Ekibi Bilim Yöneticisi Mark McCarthy, “Bunlar İngiltere ve tüm Batı Avrupa için aşırı sıcak dalgalarıydı. Bilhassa zamanlaması ve yılın bu kadar erken bir devrinde gerçekleşmesi bakımından olağan dışı nitelik taşıyor” değerlendirmesini paylaştı.

Bilim insanları, iklim değişikliğinin sıcak dalgalarını daha şiddetli ve sık hale getirmedeki rolünü vurguluyor. Gündüz azamî sıcaklıkların global ısınma olmasaydı görülecek kıymetlerden 4 dereceye kadar daha yüksek olduğunu hesaplıyorlar.

İngiliz hükümetine iklim değişikliği konusunda danışmanlık yapan İklim Değişikliği Komitesi (CCC), geçen yıl İngiltere’nin iklim değişikliğinin sonuçlarıyla çaba etmeye “hazır olmadığını” açıklamıştı.

UKHSA İklim ve Sağlık Güvenliği Merkezinden Lea Berrang Ford, yayımlanan çalışmanın aşırı sıcaklarla ilişkili riskin boyutunu ve iklim değişikliğinin toplum sıhhatine yönelik oluşturduğu tehdidi göstermeye yardımcı olacağını söz etti.

Komite tarafından mayıs ayında yayımlanan raporda, 2050 yılına gelindiğinde İngiliz hanelerinin yüzde 92’sinin çok sıcak olabileceği varsayım edilmişti.

Raporda, hükümetin iş yerlerinde azamî sıcaklık hudutları belirlemesi ve aşırı hava şartlarına hazırlık maksadıyla hastane ile okul üzere kamu binalarında soğutma sistemlerine yatırım yapması gerektiği tavsiye ediliyor.