ABD Başkanı Trump, Güney Carolina Senatörü Lindsey Graham'ın ani vefatının akabinde NBC News'e verdiği mülakatta, Graham'ın kendisi için "aileden biri" üzere olduğunu belirtti. Trump, Hürmüz Boğazı'nın açık olduğunu ve ABD'nin İran'ı sert bir biçimde vurduğunu...
ABD Başkanı Donald Trump, Güney Carolina eyaletine yirmi yılı aşkın bir müddet boyunca hizmet eden, ABD dış siyasetinin şekillenmesinde kritik roller üstlenen ve ulusal tartışmaların merkezinde yer alan Senatör Lindsey Graham’ın vefatının akabinde NBC News yayınına telefonla bağlanarak taziye dileklerini kabul etti ve Graham’ın mirasına ait değerlendirmelerde bulundu.
“HER BAKIMDAN BENZERSİZ BİR İNSANDI”
Başkan Trump, mülakatın başında duyduğu derin üzüntüyü tabir ederek “Onu kaybetmek hakikaten çok güç. Olağanüstü bir insandı. Aslında her bakımdan eşsiz bir şahsiyetti” dedi.
Sunucunun vefat haberini aldığında verdiği birinci yansıyı sorması üzerine Trump, vefattan çabucak evvelki saatlerde gerçekleştirdikleri son telefon görüşmesini anlattı. Trump, son görüşmeye dair şu ayrıntıları paylaştı:
“Durumu daha da tuhaf kılan şey, dün akşam saat yedi sularında ondan bir telefon almış olmam. Beni aradı ve ‘Save America Act’ yasası için her şeyin hazır olduğunu söyledi. Bu yasa tasarısının geçmesi için adeta çılgınlar üzere çabalıyordu. Ukrayna’dan şimdi yeni indiğini belirtti. Ben de ona ‘Bu nitekim çok uzun bir yolculuk’ dedim. Sesinde hafif bir yorgunluk vardı fakat bunun dışında büsbütün kusursuz durumdaydı. Elbette yorgun olmaya hakkı vardı, o tam manasıyla bir iş kolikti. Nitekim durmaksızın çalışırdı fakat telefonda sesi mükemmel geliyordu. Yorgun olduğunu kabul etmekle birlikte tek odaklandığı şey yasa tasarısını meclisten geçirmekti. Ben de ona ‘Bunu başaracağız Lindsey, bu işi çözeceğiz, yakında görüşürüz’ dedim. Hatta bugün bir araya gelebileceğimizi düşünmüştük.”
Trump, bu görüşmenin dostunun son konuşması olabileceğini tabir ederek “Bu konuşma, onun yaptığı son telefon görüşmesi olabilir, tam olarak bilemiyorum. Gece saat bir sularında ofisindeki yetkililerden birinden vefat ettiğine dair bir ileti aldım. İnanmakta zorlandım. Benim için aileden biri üzereydi, sahiden çok güç bir durum” kelamlarıyla yaşadığı sarsıntıyı lisana getirdi.
“DEMOKRATLAR VE CUMHURİYETÇİLER ARASINDA KÖPRÜ KURARDI”
Senatör Graham’ın güçlü bir savunucu ve eşsiz bir müzakereci olduğunu vurgulayan Trump, onun iki parti arasındaki uzlaştırıcı rolüne dikkat çekti.
Trump, bu mevzuda şu sözleri kullandı:
“Eğer bir şeyi elde etmek istiyorsa bunu başarırdı, çok özel bir yeteneği vardı. Demokratlar ve Cumhuriyetçilerle birebir anda çalışabilen nadir insanlardandı. Bir sorun yaşadığımda, nitekim çözülmesi güç bir sorun olduğunda ki bunu sık sık yapmazdım ancak bir Demokrat ile sorun yaşadığımda bunu Lindsey aracılığıyla çözebilirdim. O sahiden çok büyük bir siyasetçiydi. İşini aşkla yapardı.”
Trump, Graham’ın siyaset sahnesindeki varlığından büyük bir haz aldığını ve yaklaşan seçimleri açık ara kazanmasının beklendiğini aktardı. Graham’a verdiği erken dayanağa değinen Trump, aralarındaki dostluğa ait şunları söyledi:
“Onun üzere öteki biri yoktu. Siyasetçi olmayı çok severdi ve kendi eyaletindeki seçimi de büyük bir farkla kazanacaktı. Ona çok erken bir devirde dayanak vermiştim ve büyük bir zafer elde edecekti, işi neredeyse garantiydi. Siyaseti o kadar çok seviyordu ki ona ‘Sana takviye veriyorum zira kazanmak zorundasın, şayet senatör olmasaydın hayata nasıl tutunurdun bilmiyorum’ demiştim. Kimi beşerler kaybettikten sonra öteki işlere yönelebilir ancak onun öbür bir şey yaptığını hayal bile edemiyordum. Senatör olmasaydı ne kadar yaşayabilirdi emin değilim. Ve bakın ne oldu; tam da büyük bir zaferin arifesindeydi. Halk onu çok severdi, herkes severdi. Elbette kimi düşmanları da vardı, o epey çetin bir cevizdi, bunu yanlış anlamayın. İnandığı bir dava uğrunda karşısında birileri durduğunda son derece sert ve odunsuz olabilirdi. Fakat tüm bunların ötesinde, o çok güzel bir insandı.”
“ÖLÜMÜ ÇOK HIZLI VE ANİ OLDU”
Senatörün vefat sebebine ait detayların sorulması üzerine Trump, son görüşmesinde inanılmaz bir sıhhat problemine dair hiçbir işaret almadığını belirtti.
Trump, sürece dair bilgileri şu sözlerle aktardı:
“Bana yalnızca biraz yorgun olduğunu söyledi. Çok uzun saatler süren bir seyahatten dönmüştü. Anladığım kadarıyla polis ve acil servis grupları akşam saat 19.30 ile 20.00 sularında meskenine intikal etmiş. Münasebetiyle son telefon görüşmemizden çabucak sonra bu durum gerçekleşmiş olmalı. Kendisini güzel hissettiğini, yalnızca yorgun olduğunu söylemişti. Onu çok yeterli tanırdım, şayet kendisini berbat hissetseydi bunu kesinlikle lisana getirirdi. Sıhhatinin yeterli olmadığı günlerde bunu açıkça söylerdi. Lakin bu sefer çok uygundu.”
Ekiplerin konuta birinci olarak kalp durması ihbarıyla çağrıldığının hatırlatılması üzerine Trump, vefatın ani bir kalp krizinden kaynaklanmış olabileceğini kıymetlendirdi.
Trump, “Büyük olasılıkla bu türlü bir durum yaşandı. Zira onunla konuştuğumda, bu olaydan yalnızca dakikalar öncesi olmalı, yorgunluk dışında hiçbir şikayeti yoktu. Hasebiyle her şeyi süratlice sonlandıran bu türlü ani bir durum gerçekleşmiş olmalı. Tahminen de bu, bir insan için en berbat gidiş yolu değildir” sözlerini kullandı.
“BRETT KAVANAUGH SAVUNMASI KONGRE TARİHİNİN EN BÜYÜK KLASİKLERİNDENDİ”
Başkan Trump, Lindsey Graham’ın siyasi mesleğindeki en unutulmaz anlardan birinin, Yüksek Mahkeme Yargıcı Brett Kavanaugh’nun adaylık sürecindeki tarihi savunması olduğunu belirtti.
Trump, Graham’ın bu duruşunu şu sözlerle övdü:
“Brett Kavanaugh konusundaki duruşu, ABD Senatosu tarihinin en büyük klasiklerinden biridir. Kongre tarihinde eşine az rastlanır bir savunma yaptı ve Brett’i muazzam bir halde savundu. Şayet Lindsey o gün o çıkışı yapmasaydı, Brett Yüksek Mahkeme üyeliğine seçilemeyebilirdi. Ona çok haksız ve gaddarca davranıyorlardı. Düzgün bir beşere yapılan bu adaletsizlik karşısında Lindsey, Senato’da adeta öfkeden patladı. Çok duygusal ve güçlü bir an yaşandı. Bu duruşun, Brett Kavanaugh’nun Yüksek Mahkeme’ye yükselişini kurtardığına inanıyorum. Lindsey, Demokratların Brett’e karşı yürüttüğü bu haksız kampanyaya o kadar çok öfkelenmişti ki orada kimsenin kolay kolay sergileyemeyeceği bir duruş ortaya koydu.”
Mülakat esnasında iki siyasetçinin geçmişteki rekabeti de gündeme geldi. Sunucu, 2015 yılındaki başkanlık yarışı periyodunda rakip olan ikilinin daha sonra nasıl bu kadar yakın müttefik haline geldiğini sordu.
Trump, bu değişimin karşılıklı hürmet temelinde geliştiğini belirterek şunları kaydetti:
“Seçim kampanyası sürecinde onu yakından tanıma fırsatım oldu. Daha evvel yalnızca bir yahut iki kere karşılaşmıştık. Güney Carolina’ya gittiğimde seçimi çok büyük bir farkla kazandım. Herkesi geride bırakarak eyaleti domine ettim. Lindsey bu duruma hürmet duydu ve bunu takdir etti. Sonrasında aramızda bir arkadaşlık başladı ve bu dostluk vakitle büyüdü. O inanılmaz bir savunucuydu. Onun gibisini bulmak imkansızdır. Düşünün, saatler süren o uzun uçak seyahatinin çabucak akabinde beni arayıp ‘Save America Act’ hakkında konuşuyor. Bu yasanın geçeceğine tüm kalbiyle inanıyordu. Onun kaybı, bu yasa tasarısı için de çok büyük bir darbe oldu.”
Trump, dostuyla yaptığı son konuşmada birbirlerine “Yakında görüşürüz” dediklerini paylaştı. Graham’ın Beyaz Saray’ı sık sık ziyaret ettiğini söyleyen Trump, “Onu severdim ve her vakit kapım açıktı. Bunu herkes için yapamazsınız. O, Senato’nun adeta sıcaklık ölçeri üzereydi. Birçok Demokrat ondan hoşlanırdı, Cumhuriyetçilerin ise neredeyse tamamı onu severdi. Herkesle geçinmeyi bilirdi ancak tıpkı vakitte çetin bir mücadeleciydi. Beşerler onun ne kadar yetenekli bir siyasetçi olduğunu tam olarak idrak edemiyor olabilir. Bir tasarıyı onaylatmak için insanları basitçe kendi safına çekebilirdi. Çok az beşerde bu düzeyde bir yetenek gördüm” dedi.
GÜNEY CAROLINDAKİ YENİ SENATÖR ATAMASI
Senatör Graham’ın koltuğunun nasıl doldurulacağı ve eyalet valisinin süreksiz olarak kimi atayacağı yönündeki soru üzerine Trump, halihazırda aklında çok güçlü bir ismin olduğunu lakin vefatın çabucak akabinde bunu söylem etmeyi hakikat bulmadığını belirtti.
Trump, Güney Carolina Valisi Henry McMaster ile olan yakın bağlantısına de değinerek süreci şöyle özetledi:
“Aklımda bu misyon için olağanüstü olacağını düşündüğüm bir isim var lakin Lindsey’nin vefatının üzerinden şimdi çok kısa bir müddet geçmişken bunu konuşmak istemiyorum. Eyalet valisi benim çok yakın bir dostumdur. Kendisine geçmişte büyük takviye verdim. O da 2016 yılında, şimdi bu işlere yeni girdiğim periyotta beni birinci destekleyenlerden biri olmuştu. Çok güçlü bir dayanak vermişti, ben de daha sonra bunun karşılığını verdim. O periyot vazifede olan ve çok da başarılı bulmadığım bir yetkiliyi Birleşmiş Milletler temsilciliğine kaydırarak Henry McMaster’ın vali olmasının önünü açtım. Henry sahiden olağanüstü bir vali oldu. Şimdi vazife müddetinin sonuna yaklaşıyor fakat bu bahiste en gerçek kararı vereceğine inanıyorum.”
Trump, Güney Carolina’daki yasal prosedür gereği süreksiz atamanın akabinde yakın vakitte bir ara seçim yapılacağını belirterek “Her eyaletin kuralları farklıdır fakat nihayetinde bir seçim düzenlenecek. Adaylar çıkacaktır, kimileri uygun kimileri ise yetersiz olacaktır. Benim de destekleyeceğim bir isim var ama bunu açıklamak için şimdi çok erken” dedi.
“HÜRMÜZ BOĞAZI AÇIK”
Mülakatın ilerleyen kısımlarında sunucu, vefat eden Senatör Graham ile hafta içinde gerçekleştirdiği görüşmelerde İran ve Ortadoğu dış siyasetinin geniş yer tuttuğunu belirterek mevzuyu yeni gelişmelere getirdi.
ABD’nin dün gece gerçekleştirdiği yeni hava taarruzlarının akabinde İran tarafının Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığını duyurduğunu, lakin ABD Merkez Komutanlığının (CENTCOM) boğazın açık olduğunu duyuru ettiğini hatırlatan sunucu, bölgedeki son durumu sordu.
Başkan Trump, birinci olarak “Lindsey Graham’ın anısına hürmeten bu mevzularda konuşmak istemiyorum, bunu görüşme öncesinde de belirtmiştim” dese de akabinde askeri operasyona ve bölgedeki duruma dair şu açıklamayı yaptı:
“Hürmüz Boğazı açık. Dün gece onları yerle bir ettik, ağır bir halde bombaladık. Onlar son derece berbat niyetli ve sıkıntılı beşerler. Kendileriyle son periyotta yaptığımız görüşmeler sonucunda dün kusursuz bir muahedeye varmışlardı. Nükleer faaliyetlerin durdurulması dahil her bahiste anlaştık, her şeyden vazgeçtiler. Fakat bu mutabakatın çabucak akabinde, odadan çıktıktan bir saat sonra bir gemimize insansız hava aracıyla saldırdılar. Onlara ‘Siz nitekim hastasınız’ dedim. Bu anlaşılması güç bir durum.”