ABD’den Türkiye’ye jet motoru satışında kritik eşik aşıldı

ABD Dışişleri Bakanlığının 24 Haziran 2026’da Kongre’ye resmi bildirimde bulunduğu yabancı askeri satışa ait, NATO müttefiki ülkelere uygulanan 15 günlük inceleme müddeti içinde satışın durdurulması maksadıyla birtakım temsilciler Kongre’ye ortak bir karar tasarısı sundu.

Temsilciler Meclisi ile Senato’ya 9 Kongre üyesinin imzasıyla sunulan bu ortak karar tasarısında, ABD idaresinin Türkiye’ye yapmayı planladığı makul savunma gereci ve hizmetlerinin satışının engellenmesi talep edildi.

15 GÜNLÜK İNCELEME SÜRESİ TAMAMLANDI

Ancak Kongre üyeleri tarafından sunulan kelam konusu ortak karar tasarısı, inceleme süresi içinde Temsilciler Meclisi yahut Senato gündemine alınmadı. Böylelikle 9 Temmuz prestijiyle 15 günlük inceleme müddeti tamamlanırken, Türkiye’ye F110 motorlarının satış süreci Kongre’de rastgele bir mahzurla müsabakadan ilerlemeye devam edecek.

Söz konusu satış bildirimi, KAAN savaş uçağında kullanılacak F110-GE-129E/F motorlarının entegrasyonu, montajı, dış modifikasyonu, sertifikasyonu, test edilmesi ile buna ait savunma hizmetleri ve teknik bilgi paylaşımını kapsıyor.

SATIŞI ENGELLEMEYE ÇALIŞAN İSİMLER YABANCI DEĞİL

Ortak karar tasarısını Demokrat Parti Nevada Temsilcisi Dina Titus sundu. Tasarıya Demokrat Partili 8 Kongre üyesi daha dayanak verdi.

Tasarıya imza atan Demokrat üyeler arasında, Türkiye’ye yönelik savunma satışlarına daha evvel de itiraz eden isimler öne çıkıyor. Temsilciler Meclisi üyeleri Brad Sherman, Dina Titus, Chris Pappas ve Jim McGovern, geçmişte Türkiye’ye yönelik F-16 satış süreci dahil olmak üzere çeşitli savunma ihracatlarına karşı çıkmıştı.

Diğer imzacılar arasında yer alan Jim Costa, Josh Gottheimer, Mike Quigley ve George Latimer ise bilhassa Ermeni, Yunan ve İsrail diasporalarının tesirli olduğu seçmen bölgelerini temsil ediyor. Bu isimler, Türkiye’ye yönelik savunma satışlarının Kongre’de vakit zaman tartışma konusu haline gelmesinde tesirli olan kümeler arasında yer alıyor.

SÜREÇ NASIL İŞLEDİ?

ABD’de yabancı ülkelere yönelik büyük çaplı silah satışları, Dışişleri Bakanlığının Kongre’ye resmi bildirimde bulunmasının akabinde makul bir inceleme sürecine tabi tutuluyor. NATO müttefiklerine yapılacak satışlarda bu mühlet 15 gün olarak uygulanıyor.

Bu mühlet içinde Kongre üyeleri, satışın durdurulması emeliyle ortak karar tasarısı sunabiliyor. Fakat bu türlü bir tasarının satışı engelleyebilmesi için önce Temsilciler Meclisi ve Senato’da kabul edilmesi, akabinde Başkan Donald Trump tarafından imzalanması gerekiyor.

Başkanın tasarıyı veto etmesi halinde ise Kongre’nin vetoyu aşabilmesi için Temsilciler Meclisi’nde üçte iki çoğunlukla en az 290, Senato’da ise 67 oy gerekiyor.

Türkiye’ye F110 motorlarının satışını engellemeyi amaçlayan ortak karar tasarısı ise inceleme mühleti içinde Kongre gündemine alınmadığı için rastgele bir yasama süreci başlatılamadı. Böylelikle 15 günlük inceleme süresinin tamamlanmasıyla, konu Temsilciler Meclisi yahut Senato Genel Kurulu’nda ele alınmadan satış süreci Kongre pürüzüne takılmadan devam edecek.

Bundan sonraki süreçte, F110 motorlarının tedarikine ait teknik ve ticari görüşmeler ABD idaresi, ilgili kurumlar ve üretici firma ile Türkiye’deki ilgili makamlar arasında devam edecek. Sürecin ilerleyen evrelerinde motorların teslimat takvimi, entegrasyon çalışmaları, test ve sertifikasyon faaliyetleri üzere teknik başlıkların ele alınması bekleniyor.