Suudi Arabistan, petrol fiyatlarında tarihin en büyük indirimine gitti

Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan’ın devlet petrol şirketi Saudi Aramco, ağustos ayı vadeli teslimatlar için Asya pazar fiyatlarında keskin bir indirime gitti.

Bu adım, güç devinin İran savaşı sonrasında kaybettiği pazar hissesini geri kazanma ve sevkiyat hacmini yine eski düzeyine getirme arayışı olarak bedellendiriliyor.

Ancak resmi satış fiyatlarında yapılan bu rekor indirimin bile pazar hissesini geri almaya yetmeyebileceği; Ortadoğulu rakiplerin yanı sıra Afrika ve Amerika kıtasındaki üreticilerin ham petrolünün daha cazip kalmaya devam edeceği öngörülüyor.

Dün yapılan resmi açıklamaya nazaran Saudi Aramco, ana ürün grubu olan Arab Light tipi hafif ham petrolün ağustos ayı resmi satış fiyatını bölgenin referans fiyatı olan Umman/Dubai sepetine kıyasla varil başına 1,50 dolar iskonto ile eşitledi.

Temmuz ayına nazaran varil başına 11 doları bulan bu düşüş, 2003 yılından bu yana görülen en büyük tek aylık indirim olarak kayıtlara geçti.

Kararın akabinde fiyatlar, yeni tip koronavirüs salgını periyodundaki karantinalar sebebiyle global talepte yaşanan çöküş ve arz fazlasının tesiriyle Haziran 2020’de görülen en düşük düzeye geriledi.

Reuters ajansının değerlendirmesine nazaran piyasalardaki mevcut tablo, beklentilerin tekrar arz fazlasına kayması yönüyle 2020 yılını andırıyor.

Bu değişimde, piyasa aktörlerinin ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdiği yönündeki varsayımı kıymetli bir rol oynuyor.

Ancak Washington ve Tahran idarelerinin, haziran ayında varılan 60 günlük ateşkesi kalıcı bir muahedeye dönüştürmekten şimdi uzak olması bu varsayımı riske atıyor.

Suudi Arabistan ve öteki Ortadoğulu üreticiler, Hürmüz Boğazı’nın açık kalacağı ve Tahran bölgedeki denetimini korusa bile tanker geçişlerinin serbestçe süreceği senaryosu üzerinden planlama yapıyor. Boğazın açık kalması durumunda global arzın talebi karşılamaya yeteceği varsayım ediliyor.

Satışlarının yaklaşık yüzde 80’ini Asya’ya yapan Aramco’nun fiyat indirimi de bu bölgedeki pazar hissesini müdafaa atağı olarak yorumlanıyor.

Kpler datalarına nazaran Suudi Arabistan’ın haziran ayı petrol ihracatı günlük 4,53 milyon varil düzeyine ulaştı. Bu ölçü, Mayıs 2013’ten bu yana en düşük düzey olan mayıs ayındaki günlük 3,74 milyon varilin üzerinde bulunuyor.

Buna rağmen, ABD ve İsrail’in 28 Şubat tarihinde İran’a yönelik hava hücumlarına başlamasından evvelki üç aylık ortalama olan günlük 6,55 milyon varillik ihracat düzeyinin hala yaklaşık 2 milyon varil altında kalındığını gösteriyor.

Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı pozisyonundaki Çin, Saudi Aramco için en kritik pazarlar arasında yer almasına rağmen Suudi şirketi bu ülkede önemli bir pazar kaybı yaşadı.

Çin’e yönelik Suudi petrolü sevkiyatının temmuz ayında günlük 705 bin varil seviyesinde gerçekleşeceği iddia ediliyor. Haziran ayında bu ölçü günlük 626 bin 300 varil ile son 12 yılın en düşük düzeyine kadar inmişti.

Bu datalar, Ortadoğu’daki çatışmaların öncesindeki üç aylık periyotta kaydedilen ortalama günlük 1,48 milyon varillik ithalat hacminin yarısından daha az bir düzeye işaret ediyor.

Çin’in alımları azaltması şaşırtan görünmüyor; çünkü Hürmüz Boğazı’nın neredeyse büsbütün kapanmasıyla Ortadoğu petrolünün lojistiği ağır darbe almış ve Aramco fiyatlarını rekor düzeyde yükseltmişti.

Suudi devlet şirketi, ihracatının değerli bir kısmını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı üzerinden sevk etmeyi başarmış olsa da bu rota Asya’daki rafineriler için epeyce yüksek bir maliyet yarattı.

Mayıs ayı teslimatlarında Arab Light petrolünün Umman/Dubai sepetine nazaran primi varil başına 19,50 dolarla tarihi tepeye ulaştı.

Çin, bu periyotta yalnızca Suudi Arabistan’dan değil genel olarak deniz yoluyla yaptığı ithalatta kısıntıya gitti.

Kpler datalarına nazaran, ülkenin haziran ayı deniz yolu ham petrol ithalatı günlük 5,91 milyon varil ile Ocak 2016’dan bu yana en düşük düzeye geriledi ve çatışma öncesi hacmin yaklaşık yarısına düştü.

Pekin idaresi, fiyatlar keskin biçimde yükseldiğinde alımlarını azaltıp fiyatlar düştüğünde stoklarını artırma eğilimi taşıyor.

Aramco’nun ağustos ayı için yaptığı büyük indirim, Çinli devlet rafinerilerini tekrar tam kapasiteli alıma yöneltebilir.

Fakat bu dönüş garanti görünmüyor; zira Kuveyt, Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) üzere başka Ortadoğulu üreticiler daha yüksek oranlarda iskontolar sunuyor.

Sektör temsilcileri, mayıs ayında OPEC ve OPEC+ koalisyonundan ayrılan BAE’nin, varil başına birkaç dolara varan indirimler uyguladığını belirtiyor. Bu oran, Aramco’nun ağustos ayı için belirlediği 1,50 dolarlık indirim marjının hayli üzerinde kalıyor.

BAE’nin en büyük üreticisi pozisyonundaki Abu Dhabi National Oil Co (ADNOC), gelecek yıla kadar üretim kapasitesini günlük 5 milyon varile çıkarmayı hedefliyor.

Bu kapasite artışı, savaş öncesindeki üç aylık devirde gerçekleştirilen günlük 3,5 milyon varillik ihracat seviyesinin de üzerine çıkılması manasına geliyor.