Dünyanın gözü NATO Zirvesi için Ankara’da: Belirsizlikler periyodunda hangi kararlar alınacak?

NATO ittifak tarihinin en kıymetli toplantılarından birine sahne olan NATO İstanbul 2004 Zirvesi’nin akabinde Türkiye, bu defa de belirsizlikler çağı olarak isimlendirilen devirde dünya önderlerini ağırlayacak.

Başkent Ankara’nın konut sahipliğinde gerçekleştirilecek 36’ncı⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, İttifak’ın ve global güvenlik mimarisinin geleceği bakımından kritik değere sahip.

Türkiye’nin diplomatik tartısını görünür kılması beklenen Ankara Zirvesi’nin, dünya başkanlarını ağırlamasının yanı sıra Türkiye’nin NATO içindeki yükselen tartısını gösteren diplomatik bir sahne olması planlanıyor.

Zirvenin, Türkiye’nin askeri katkısını, savunma endüstrisini, kriz idaresi kapasitesini ve önder diplomasisini birebir anda görünür kılması öngörülüyor.

Külfet paylaşımı, tepenin temel gündem maddelerinden birini oluşturuyor.

32 DEVLET BAŞKANI GELECEK

Başta ABD Başkanı Donald Trump olmak üzere 32 devlet başkanı, dışişleri ve savunma bakanları, Ankara’da bir araya gelecek.

NATO üyesi ülkelerin yanı sıra AP4 (Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore) ülkelerinin de katılacağı tepe, Avrupa-Atlantik ve Hint-Pasifik güvenlik gündemlerini birebir masada buluşturacak.

SAVUNMA SANAYİ FORUMU YAPILACAK

Son 3-4 yılda NATO’nun yan aktifliği formunda tasarlanan Savunma Sanayi Forumu, birinci kere doruğun resmi programının modülü haline gelecek.

2004’te İstanbul’daki NATO Zirvesi’nde hayata geçirilen ve Katar, Bahreyn, Kuveyt ile Birleşik Arap Emirlikleri’nin yer aldığı İstanbul İşbirliği Girişimi kapsamında dışişleri bakanları seviyesinde özel oturum düzenlenecek ve NATO İstanbul İşbirliği Girişimi Dışişleri Bakanları Toplantısı yapılacak.

Türkiye, NATO üyesi 32 devlet ve hükümet liderinin yanı sıra davetli çok sayıda lideri, yaklaşık 100 bakanı, çok sayıda üst seviye diplomatı, milletlerarası kuruluş temsilcilerini ve binlerce yabancı konuğu ağırlayacak.

Dünyanın dört bir yanından 3 bine yakın gazeteci, televizyon grubu, foto muhabiri, dijital medya temsilcisi ve memleketler arası yayın kuruluşu, tepeyi takip etmek için akreditasyon müracaatında bulundu.

ÜST DÜZEY GÜVENLİK ÖNLEMLERİ ALINDI

Zirve kapsamında 48 bin 841’i emniyet, 7 bin 447’si jandarma olmak toplam 56 bin 288 güvenlik çalışanı görevlendirilecek.

Ayrıca kabahat ve suçlularla çaba maksadıyla siber ortamda 7/24 temeliyle sanal devriye faaliyetleri için 639 işçi görevlendirilecek.

Zirve kapsamında Ankara, Esenboğa ve Mürted olmak üzere üç havaalanı ile iştirakçilere hizmet verilecek.

YAN ETKİNLİKLER YAPILACAK

Zirve marjında 28-29 Haziran’da İstanbul’da Dolmabahçe Sarayı’nda NATO Parlamenter Zirvesi, 6 Temmuz’da doruğa katılacak müttefik daimi temsilcileri ve Ankara’da mukim büyükelçileri için gayriresmi davet, 6 Temmuz’da SAM-Chatham House Çalıştayı, 7 Temmuz’da “NATO Ankara Summit Dialogues” başlıklı panel dizisi, 7-8 Temmuz’da SETA-MSC “Allies at Ankara” başlıklı aktiflik ve 7-8 Temmuz’da “Transatlantik Siyaset Planlamacılar Yuvarlak Masa Toplantısı”, yan etkinlikler olarak düzenlenecek.

2004 İSTANBUL ZİRVESİ DÖNÜM NOKTASI OLMUŞTU

NATO’nun 55 yıllık tarihindeki 17’nci Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi olan İstanbul Zirvesi, İttifak’ın dönüşüm sürecinde değerli bir dönüm noktası kabul ediliyor.

Zirveye o devir NATO üyesi 26 ülkenin yanı sıra İttifak ile işbirliği yapan 20 ülkenin devlet ve hükümet liderleri, dışişleri ve savunma bakanları ile sivil ve askeri yetkilileri katıldı. Toplam 46 ülkenin temsil edildiği toplantılar, memleketler arası güvenlik gündeminin şekillendirilmesinde önemli rol oynadı.

İstanbul Zirvesi, bilhassa NATO’nun Afganistan’daki rolünün genişletilmesi, Irak güvenlik güçlerine eğitim dayanağı verilmesi ve 7 yeni üyenin (Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya, Slovenya) İttifak içindeki ilk zirvesi olması bakımından dikkati çekti.

Bu yedi ülke, NATO’nun Soğuk Savaş sonrası gerçekleştirdiği en büyük genişleme dalgasının modülü olarak 29 Mart 2004’te resmen üye yapıldı.

Dolayısıyla İstanbul Zirvesi, bu ülkelerin devlet ve hükümet liderlerinin NATO Zirvesi’ne birinci defa tam üye sıfatıyla katıldıkları toplantı oldu.

Zirve, Kuzey Atlantik Konseyi (NAC), NATO-Rusya Konseyi, NATO-Ukrayna Komisyonu, Avro-Atlantik Ortaklık Konseyi (EAPC) olmak üzere 4 ana toplantıdan oluşuyordu.

Önemli dünya önderlerinin katıldığı zirvede dönemin ABD Başkanı George Bush, İngiltere Başbakanı Tony Blair, Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, Almanya Başbakanı Gerhard Schröder, ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld, Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai, Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili, Irak Dışişleri Bakanı Hoşyar Zebari, İtalya Dışişleri Bakanı Franco Frattini ve birçok ülkenin üst seviye temsilcileri, İstanbul’da bir araya geldi.

Zirve kapsamında NATO-Rusya Konseyi Toplantısı düzenlendi ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İstanbul’a gelmedi ve bu durum o periyotta dikkati çekti.

Toplantı, Putin’in katılmaması ve Rus birliklerinin Gürcistan ile Moldova’dan çekilmesine ait mevzularda ilerleme sağlanamaması sebebiyle beklenen ilgiyi görmedi.

Dönemin Çek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Vaclav Klaus ise ülkesindeki hükümet krizi sebebiyle tepeye katılamadı, NATO üyeliği için bekleyen Arnavutluk, Hırvatistan ve Makedonya’ya üyelik tarihi verilmedi.

NATO’nun Afganistan’daki varlığının genişletilmesi ile Bosna Hersek’teki operasyonun sonlandırılmasının yanı sıra Irak güvenlik güçlerine eğitim takviyesi sağlanması ve İttifak’ın operasyonel yeteneklerinin güçlendirilmesi yönünde kararlar alındı. Bunun yanı sıra yeni paydaşlık teşebbüslerinin başlatılması da karara bağlandı.

Eski ABD Başkanı Bush, zirveden bir gün evvel Ankara’ya gelerek Türk yetkililerle görüşmeler yaptı. Tepenin son gününde ise Galatasaray Üniversitesi’ndeki konuşmasında Türkiye’nin Avrupa ile yapay hudutlarla ayrılmasına karşı olduklarını söz etti.

2004’TE DE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ DİKKAT ÇEKMİŞTİ

2004’te de tepe için harika güvenlik tedbirleri alındı. Yaklaşık 3 bin delege ve 3 bin 500 basın mensubunun katıldığı tertipte İstanbul, güvenlik çemberiyle korundu.

NATO Zirvesi sebebiyle Kapalıçarşı muhakkak müddetlerle ziyarete kapatılırken PTT de tepe anısına özel tarih damgalı zarf ve posta malzemeleri hazırladı.

Zirvenin devam ettiği sırada memleketler arası kamuoyunu etkileyen değerli bir gelişme Irak’tan geldi.

Irak’ta egemenliğin süreksiz hükümete planlanandan daha erken devredildiği haberi, önderlerin İstanbul’daki toplantıları esnasında dünyaya duyuruldu.

Böylece NATO önderleri, İstanbul’da geleceğin güvenlik siyasetlerini tartışırken dünya siyasetinin en kıymetli gelişmelerinden biri de birebir saatlerde gerçekleşmiş oldu.

2004 İstanbul NATO Zirvesi, alınan kararlar, milletlerarası iştirak seviyesi ve güvenlik siyasetlerine tesirleri bakımından NATO tarihinin en değerli doruklarından biri olarak kayıtlara geçti.