Kazakistan’da yeni devir başlıyor: Yeni anayasa yürürlüğe girdi

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 15 Mart’ta yapılan referandumda kabul edilen yeni anayasanın bugün yürürlüğe girmesi münasebetiyle halka hitaben bir ileti yayımladı.

Yeni anayasanın yürürlüğe girmesi münasebetiyle halkı kutlayan Cumhurbaşkanı Tokayev, “Bugün hâkim Kazakistan’ın tarihinde yeni bir devir başlıyor. Ülkemiz, istikrarlı ilerleme, siyasi ve ekonomik ıslahatlar ile kapsamlı çağdaşlaşma yoluna giriyor. Bugün, siyasi sistemin esaslı bir formda yine yapılandırılmasını, devletin ve sivil toplumun temel kurumlarının dönüşümünü simgeliyor. Halkımız, 15 Mart’ta düzenlenen ulusal referandumda ülkemizin gelecek onlarca yıldaki gelişim yönünü belirleyen tarihi bir tercih yaptı. Bu tarihi karar, milyonlarca vatandaşımızın gerçek vatanseverliğinin ve yüksek vatandaşlık sorumluluğunun parlak bir örneği olarak ülkemizin tarihine sonsuza dek geçecektir” sözlerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Tokayev, halkın iradesini yansıtan anayasanın sarsılmaz hukuksal temeline dayanarak belirledikleri tüm amaçlara ulaşacaklarına ve toplumda hukuk ve nizam, çalışkanlık ve ilerleme, paklık ile tabiat sevgisi kıymetlerini hakim kılacaklarına inandığını belirtti.

YENİ ANAYASADA YER ALAN DEĞİŞİKLİKLER

Kazakistan’da 15 Mart’taki referandumda seçmenlerin yüzde 88’inin dayanak verdiği 96 maddelik yeni anayasa iki meclisli parlamenter sistemden tek meclisli sisteme geçişi, cumhurbaşkanı yardımcılığı makamının oluşturulmasını, insan haklarının güçlendirilmesini ve çeşitli anayasal ıslahatları öngörüyor.

Buna nazaran iki kanatlı parlamento kaldırılarak yerine kurultay ismi verilen tek meclisli yasama organı oluşturulacak. Toplam 145 sandalyeden oluşacak kurultayın milletvekilleri, göreceli temsil sistemiyle 5 yıllık müddet için seçilecek.

Yeni anayasa, cumhurbaşkanı yardımcılığı makamının kurulmasını öngörüyor. Cumhurbaşkanı yardımcısı, kurultayın onayıyla cumhurbaşkanı tarafından atanacak. Cumhurbaşkanının misyondan ayrılması, istifası yahut misyonunu yerine getirememesi halinde yetkileri cumhurbaşkanı yardımcısına devredilecek.

BAŞBAKANI CUMHURBAŞKANI ATAYACAK

Anayasaya nazaran başbakan, cumhurbaşkanı tarafından kurultayın onayıyla atanacak. Kabine üyeleri ise kurultay ile istişare edildikten sonra başbakan tarafından belirlenecek.

Devlet kurumları ile lokal idare organlarında Kazakça’nın yanı sıra Rusça da kullanılacak. Böylelikle Rusça, daha evvel olduğu üzere Kazakça ile eşit statüde değil, Kazakça’nın yanında kullanılacak.

Yeni anayasa ayrıyeten, ulusal diyalog platformu olarak halk kurulunun oluşturulmasını öngörüyor. Anayasada evlilik, bir erkek ile bir kadının birliği olarak tanımlanırken, çalışma gücüne sahip çocuklara, çalışamayacak durumda olan ebeveynlerine bakma yükümlülüğü getiriliyor. Yeni anayasa ile vefat cezası mutlak olarak yasaklanırken, dijital ortam da dahil olmak üzere şahsî bilgilerin korunması anayasal garanti altına alınıyor.