İki ülke bir araya geliyor. Bloke edilen 6 milyar dolar masada

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Tahran ile Washington arasındaki süreksiz muahedenin uygulanması ve Katar’da bloke edilen İran varlıklarının özgür bırakılmasını ele almak üzere yarın arabulucu ülke Katar ile Doha’da görüşmeler gerçekleştireceklerini açıkladı.

Bekayi, bugün düzenlediği basın toplantısında yaptığı açıklamada, önümüzdeki günlerde ABD tarafıyla direkt görüşme planlanmadığını, lakin bloke edilen fonların özgür bırakılmasına yönelik adımların devam ettiğini belirtti.

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü de yaptığı açıklamada, Katar’da bulunan 6 milyar dolarlık dondurulmuş İran fonunun şimdi Tahran’a transfer edilmediğini doğruladı.

Dün ABD Başkanı Donald Trump da İran ile Katar’ın başşehri Doha’da toplantı yapılacağını açıklamıştı . Toplumsal medyadaki paylaşımında hususa ait ayrıntı vermeyen Trump, “İran toplantı talebinde bulundu. Toplantı yarın Doha’da gerçekleşecek” sözlerini kullanmıştı.

Yaklaşık yirmi gün evvel imzalanan İslamabad Mutabakat Muhtırası’nın uygulanmasına yönelik çekinceleri kıymetlendiren Bekayi, müzakerelerde temel aldıkları unsurun “taahhüde karşılık taahhüt” olduğunu vurguladı.

Bekayi, tek taraflı yükümlülük üstlenmeyeceklerini belirterek “Biz fakat karşı taraf taahhütlerini yerine getirdiği sürece kendi yükümlülüklerimizi uygulayacağız” sözünü kullandı.

Washington’ın yükümlülüklerine bağlı kalma iradesi ve İsrail’in sürece dolaylı tesiri sebebiyle kimi uygulama zorlukları beklediklerini kaydeden Sözcü, süreci anlık takip ettiklerini ve ulusal çıkarları korumak maksadıyla her türlü aracı kullanacaklarını ekledi.

Bekayi ayrıyeten, ABD ile sonuncu muahedeye varılması için yapılacak görüşmelerden evvel süreksiz mutabakat maddelerinin bütünüyle hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Sözcü Bekayi ayrıyeten, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi’ye siyasi açıklamalar yapmayı bırakması ve nükleer gözetim organının başkanı olarak mesleki görevlerine odaklanması davetinde bulundu.

Lübnan’daki duruma değinen Bekayi, ABD’nin tüm cephelerde savaşı sonlandırma taahhüdünün mutabakat muhtırasının birinci maddesinde açıkça yer aldığını hatırlattı.

İran’ın bu süreçteki muhatabının ABD olduğunu belirten Sözcü, Washington’ın İsrail’i yükümlülüklerine uymaya zorlamakla yükümlü olduğunu kaydetti.

Bekayi, Lübnan halkı ve direnişinin, egemenlik ve bağımsızlık temelinde en hakikat kararı vereceğini tabir etti. Irak’ın iç işlerine müdahale etmediklerini vurgulayan Bekayi, Irak hükümetinin direniş kümelerinin ülkeyi terörden müdafaadaki rolünü takdir ettiğini söyledi.

Dışişleri Bakanı’nın son Irak ziyaretinde, yakın vakitte düzenlenecek olan devrim liderinin cenaze töreni için uyum sağlandığını ve Irak Başbakanı’nın bu emelle İhsan el-Avadi başkanlığında üst seviye komite kurduğunu açıkladı.

Bekayi ayrıyeten, konuşmasında 1987 yılındaki Serdeşt kimyasal saldırısı sebebiyle Almanya’dan adalet talep etmeyi sürdürdüklerini belirterek ABD’nin 1988’de İran yolcu uçağını düşürmesini ve Ayetullah Behişti ile 72 arkadaşının hayatını kaybettiği terör saldırısını andı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, Umman ve başka ülkelerle birlikte Hürmüz Boğazı ‘nda tarama çalışmaları yürütmeyi planladığı yönündeki açıklamalarına da reaksiyon geldi.

Bekayi, Hürmüz Boğazı’na yönelik dış müdahalelerin durumu daha da karmaşıklaştıracağını belirterek İran’ın sorumluluklarının şuurunda olduğunu ve bunları yerine getirecek güce sahip olduğunu, dış müdahaleye gerek olmadığını belirtti.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi de Hürmüz Boğazı’nın İran egemenliğinin ayrılmaz kesimi olduğunu ve idaresinin sırf Tahran’ın sorumluluğunda olduğunu vurguladı.

Azizi, ABD’nin bölgeye müdahale periyodunun kapandığını belirtti.

Bu doğrultuda, İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi’nin Maskat ziyareti sırasında, İran ile Umman arasında seyrüsefer güvenliğini ve boğaz idaresini koordine etmek hedefiyle kurulan ortak kurulun birinci toplantısı gerçekleştirildi.

Azizi ayrıyeten Lübnan’ın egemenliğinin direnişin silahsızlandırılmasıyla değil, işgal ve atakların sona erdirilmesiyle korunabileceğini kaydetti.

HÜRMÜZ’DE GEÇİŞLER AZALDI

Bölgedeki güvenlik tasaları ve İran’ın resmi olmayan rotaların kullanılmaması yönündeki ihtarları üzerine Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinde besbelli yavaşlama yaşandı.

Cumartesi günü tanker gemisine isabet eden ve maddi hasara yol açan yabancı cisim olayının akabinde gemiler Umman kıyılarındaki güney rotasından kaçınmaya başladı.

Araştırma kuruluşu HFA Research ve deniz trafiği takip firması Kpler bilgilerine nazaran, cumartesi günü boğazdan 29 ham madde yüklü gemi geçerken bu sayı pazar günü 12’ye geriledi.

Pazar günü Umman rotasını ABD Donanması eşliğinde sadece dört petrol tankeri ve bir konteyner gemisi kullandı.

Pazartesi günü öğlenden sonraya kadar ise bu rotadan yalnızca tek geminin körfezden ayrıldığı, bir oburunun ise giriş yaptığı belirlendi.

Bölgedeki yaklaşık 11 bin denizcinin tahliyesi sürerken liman girişlerindeki yavaşlama eğilimi devam ediyor.

BM’DEN GIDA VE ENERJİ KRİZİ UYARISI

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), yayımladığı raporda Hürmüz Boğazı’nın yine açılmasının güç piyasalarını rahatlatacağını fakat kırılgan iktisatların besin ve yakıt maliyetlerindeki artışlar sebebiyle risk altında kalmaya devam edeceğini duyurdu.

Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava taarruzlarının akabinde yaklaşık 100 gün boyunca felç olan Hürmüz Boğazı, global petrol ve doğalgaz sevkiyatının yaklaşık beşte birini taşıyor.

ABD-İran geçici anlaşması sonrası Brent petrolün varil fiyatı çatışma öncesi düzeylere yaklaşarak 73 dolara gerilese de UNCTAD, yüksek gübre ve yakıt maliyetlerinin ziraî üretimi ve hanehalkı bütçelerini zorlamayı sürdüreceğini açıkladı.

Raporda, besin fiyatlarındaki yüzde 5’lik artışın çocuklarda aşırı zayıflık riskini önemli halde artırabileceği belirtildi.

Aralarında ithal yakıta bağımlı Yeşil Burun Adaları (Cape Verde) ve tahıl ithalatçısı Yemen’in de bulunduğu 61 kırılgan iktisadın bu şoklara karşı müdafaasız olduğu vurgulanarak milletlerarası dayanak daveti yapıldı.