İmzalar atıldı: İsrail, güney Lübnan’dan ne vakit çekilecek?

İsrail ile Lübnan, ABD ara buluculuğunda hazırlanan ve Lübnan ordusu güneyde denetimi sağlayıp Hizbullah büsbütün silahsızlanana kadar İsrail birliklerinin işgal altındaki topraklarda kalmasını öngören bir barış çerçeve anlaşması üzerinde mutabakata vardı.

Hizbullah ise muahede koşullarını teslimiyet olarak nitelendirerek reddetti.

Washington’da yürütülen direkt müzakerelerin beşinci çeşidinin akabinde 26 Haziran’da imzalanan bu çerçeve anlaşması, bölgede kalıcı barışın tesis edilmesini hedeflese de alandaki askeri hareketlilik ve uzlaşmazlıklar varlığını koruyor.

Anlaşma metnine nazaran, İsrail ve Lübnan hâkim birer komşu devlet olarak birbirlerinin barış ve güvenlik içinde yaşama hakkını tanıyor.

Her iki ülke, aralarındaki savaş haline resmen son verme niyetlerini beyan ederken, ABD takviyesiyle kapsamlı bir barış muahedesine ulaşmak hedefiyle müzakereleri sürdürmeyi taahhüt ediyor.

Anlaşma ayrıyeten tarafların milletlerarası siyasi ve tüzel mecralardaki tüm hasmane faaliyetleri durdurmasını, çatışmalarda hayatını kaybedenlerin naaşlarının iadesi ve tutukluların özgür bırakılması için ortaklaşa çalışmasını koşul koşuyor.

Mutabakat uyarınca Lübnan Silahlı Kuvvetleri, ülke genelinde denetimi kademeli olarak yine tesis edecek ve Hizbullah dahil olmak üzere tüm milis kümeleri silahsızlandıracak.

Sürecin birinci evresi, İsrail hücumları sebebiyle konutlarını terk etmek zorunda kalan sivillerin inançlı geri dönüşünü sağlamak ve imar faaliyetlerini başlatmak hedefiyle belirlenen iki pilot bölgede başlayacak.

Sürecin ilerleyen etaplarına, güvenlik düzenlemelerine ve kontrol sistemlerine dair ayrıntılar ise şimdi üzerinde çalışılan bir “Güvenlik Eki” ile netleştirilecek.

Uygulamayı ABD’nin de yer aldığı ortak bir koordinasyon grubu denetleyecek.

İsrail, Lübnan topraklarında gözü olmadığını ve Hizbullah’ın tehdit ögesi olmaktan çıkarılması halinde birliklerini geri çekeceğini açıklasa da güneydeki işgal altındaki “güvenlik bölgesinden” yakın vakitte çekilmesi beklenmiyor.

Nitekim İsrail devlet televizyonu KAN, ordunun pazar günü başlaması planlanan iki pilot bölgeden geri çekilme sürecini “gerekli hazırlıkların tamamlanmaması” gerekçesiyle ertelediğini ve yeni bir tarih belirlenmediğini aktardı.

Öte yandan İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonuna konuşan ve mutabakatın içeriğine vakıf olan bir yetkili, çerçeve muahedesinin Lübnan hükümetinin talebi üzerine bilinmeyen tutulan bir güvenlik eki barındırdığını öne sürdü.

İddiaya nazaran bu ek protokolün dördüncü maddesi, İsrail ordusuna güney Lübnan’da hareket özgürlüğü tanıyor ve geri çekilme için kesin bir takvim öngörmüyor.

Geri çekilme süreci büsbütün alandaki güvenlik şartlarına bağlı kalırken, pilot bölgelerin kapsamının da yakın gelecekte genişletilmesi hedeflenmiyor.

Siyasi mutabakata karşın hudut sınırında askeri hareketlilik sürüyor. Hizbullah, İsrail ordusunun Nebatiye, Meyfedun ve Furun bölgelerine hava ve insansız hava araçlarıyla taarruzlar düzenlediğini, Bint Cubeyl ve Sur bölgelerinde sivil konutları patlattığını açıklayarak bu hareketleri ateşkesin açık bir ihlali olarak tanımladı.

Hizbullah, ihlalleri kayıt altına aldığını ve karşılık verme hakkını gizli tuttuğunu bildirdi.

İsrail ordusu ise ateşkese karşın güneydeki birliklerine yönelik hücumlara karşılık vermek emeliyle Nebatiye ve Meyfedun’da Hizbullah’a ilişkin üç komuta merkezini ve bir roket rampasını maksat aldığını tez etti.

Ayrıca İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Israel Katz ortak açıklamalarında, Mecdel Zun köyü yakınlarında Hizbullah’a ilişkin 200 metre uzunluğunda ve 25 metre derinliğinde, içinde silahlar ve füze rampaları barındıran bir yer altı tünelinin imha edildiğini duyurdu.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir de mutabakata bağlı kalacaklarını lakin asıl imtihanın alandaki uygulamalar olacağını belirterek, tarihi Şakif Kalesi’nin de yer aldığı stratejik doruklarda askeri varlığın ve operasyonel planların onaylandığını açıkladı.

Kasım 2024’te imzalanan evvelki mutabakat, İsrail’in çekilmesini ve Hizbullah’ın silahsızlanmasını tam olarak sağlayamadığı için kademeli olarak çöktü.

28 Şubat 2026 tarihinde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik düzenlediği ve İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’in vefatıyla sonuçlanan operasyonun akabinde Hizbullah’ın İsrail’in kuzeyine yönelik misilleme taarruzları, İsrail’in Lübnan’daki kara ve hava operasyonlarını genişletmesine yol açtı.

İsrail’in 2 Mart 2026’da başlattığı yoğun askeri harekat, Lübnan’da 1 milyondan fazla insanın yerinden edilmesine neden oldu.

Lübnan Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 2 Mart’tan bu yana düzenlenen ataklarda 4 bin 247 kişi hayatını kaybetti, 12 bin 190 kişi yaralandı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın nisan ayında duyurduğu süreksiz ateşkes müddetlerinin uzatılması kararlarının akabinde, 14 Haziran’da Pakistan’ın ara buluculuğunda ABD ile İran arasında varılan 14 maddelik mutabakat ve son olarak 26 Haziran’da imzalanan çerçeve anlaşması, bölgedeki savaşı sonlandırmaya yönelik diplomatik gayretlerin en yeni basamağını oluşturuyor.