ABD-İRAN arasında nükleer kontrol ve Hürmüz Boğazı tansiyonu

ABD Başkanı Donald Trump, “İran’ın, nükleer tesislerini Memleketler arası Atom Gücü’nün kontrolüne açacağı” açıklamasına karşı Tahran’dan yalanlama geldi. Trump buna karşılık, “Acelesi yok” diyerek denetçilerin uygun bir vakitte alanda olacağını öne sürdü.

Trump, “İçeride bize söylediler; elimizde yüzde 100 kontrol kelamı var. Şayet haklı olsalardı, görüşmeleri şu an iptal ederdim.” dedi.

İran Dışişleri Bakanlığı, “Saldırılarda hasar görmüş nükleer tesisleri denetçilere açma üzere bir planlarının olmadığını” belirtmişti.

Bunun akabinde Trump da toplumsal medyadan “İran uzun bir müddet boyunca, sonsuza kadar, en üst seviyede nükleer kontrollere tam ve eksiksiz halde istek göstermiştir.” tabirlerini kullanmıştı.

TAHRAN’DAN WASHİNGTON’A FÜZE RESTİ

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da arabulucu Pakistan’ı ziyaret etti. Pezeşkiyan uçağına havada Pakistan savaş uçakları eskortluk etti. Pezeşkiyan, başşehir İslamabad’da Başbakan Şahbaz Şerif’le bir araya geldi.

İkili, ortak basın toplantısında, ABD ile mutabakatta yer almayan İran’ın balistik füze programına ait konuştu.

Pezeşkiyan, “Füzelerimiz sıkıntısı, mutabakat zaptında yer almamaktadır ve asla da yer almayacaktır. Şayet öz savunmamız için olan füzelerimiz olmasaydı; İsrail ve Amerika, Gazze’ye yaptıkları üzere genç, yaşlı demeden İran’a da saldırırdı. Sonuç olarak, savunma kapasitemiz hakkında hiçbir şartta hiç kimseyle asla müzakere etmeyeceğiz.” dedi.

Pakistan Başbakanı Şerif de müzakerelerde füze konusunun gündeme gelmediğinin altını çizdi.

HÜRMÜZ’DE “GEÇİŞ ÜCRETİ” GERİLİMİ

Taraflar arasındaki bir diğer uyuşmazlık noktasıysa Hürmüz Boğazı’ndan transit geçişler.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Körfez ziyaretin birinci ayağı olan Birleşik Arap Emirlikleri’nde “uluslararası hukuku ileri sürerek Hürmüz’den geçiş fiyatı alınmacağını” söyledi. Rubio ayrıyeten, İran’ın vekil güçlerinin, füze fırlatmaya devam ederken çatışmaların dinmeyeceğine vurgu yaptı ve bunu uygun vakitte gündeme getireceğini aktardı.

İranlı müzakereciler ise Umman’da üst seviye temaslarda bulundu. Ortak açıklamada, Hürmüz’ün idaresi ve verilen hizmetlerden fiyat alınması konusunda çalışma yürütüleceği tabir edildi.

Umman Ulaştırma Bakanlığının toplumsal medya hesabından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlere dikkat çekildi.

Umman Sultanlığının, Milletlerarası Denizcilik Örgütü (IMO) ile uyum içinde gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini sağladığına işaret edilen açıklamada, Umman’ın Hürmüz Boğazı’na ait sorumlulukları ve boğazın global iktisat açısından taşıdığı ehemmiyete vurgu yapıldı.

Açıklamada, memleketler arası ve deniz hukukuna bağlılıklarının yanı sıra ABD-İran arasında sonuç veren gayretler doğrultusunda Hürmüz Boğazı’nda bir fiyat uygulamaksızın gemilerin geçişini sağladıkları söz edildi.

Umman Sultanlığının bu çerçevede IMO ile uyum halinde çalıştığı kaydedilen açıklamada, tüm gemiler için Hürmüz Boğazı’nda süreksiz bir deniz koridoru kullanım seçeneği üzerine IMO ile uyum sağladıkları belirtildi.

Açıklamada, bu koridordan geçiş yapmak isteyen gemilerin, gerekli uyumu IMO ile sağlamaları gerektiği bilgisine yer verildi.