‘Kıvılcımlar artık çok süratli büyük yangınlara dönüşüyor’

Orman-insan etkileşimi arttı, iklim değişiyor… Yıl içinde çok yağış oldu diye seviniyoruz fakat bu da bir risk faktörü. Ormandaki otlar daha süratli büyüyor ve yazın kuruyunca da çıra üzere tutuşmaları tek bir kıvılcıma bakıyor. Yüzde 90 oranında insan kaynaklı ihmaller saymakla bitmiyor. Bunları İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Anabilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay’la konuştuk. Orman Genel Müdürlüğü’ne de yaptıkları hazırlıkları sorduk.

‘Söndürme odaklı siyasetler işe yaramıyor’

Prof. Dr. Doğanay Tolunay

◊Dünyada ve Türkiye’de son 5-10 yılda orman içinde yaşayan insan sayısı arttı. Yangınların yüzde 90’ını insanların çıkardığı düşünülürse orman içine ne kadar çok kişi girerse yangın sayısı da o kadar artıyor. İklim de değişiyor. Bu tek başına yangınların çıkmasına yol açmıyor ancak insanların başlattığı yangınların kısa müddette, çok daha süratli yayılmasına neden oluyor. Biz de yangın çıktıktan sonra o yangına süratli müdahale etmenin yollarını arıyoruz. Halbuki söndürme odaklı siyasetlerin artık işe yaramadığı görülüyor. Zira ormandaki yanıcı hususlar; dökülen yapraklar, kurumuş otlar, hatta canlı ağaçlar çok sıcakta çok süratli tutuşuyor. Kıvılcımlar süratle büyük yangınlara dönüşüyor. 

◊Ormanlarda kıvılcımın çıkmasını engellemek için insanların farkındalığını artırmak ve orman içinde kontrol yapmak gerekiyor. Yol kenarlarındaki ve yerleşimlerin etrafındaki kuru otlar temizlenmeli. Bu sene yağışlı gitti lakin bu, otların süratli büyümesine neden oldu. Yazın sıcaklıklar geldiğinde otlar kurur ve ormanda patlamaya hazır bir barut olur.

◊Uzun vadede alınabilecek tedbirlerden biri ormanların yaşlandırılması. Yaşlı ormanlarda ağaçların uzunluğu uzundur, yangınlar ağaçların zirvesine kolay kolay çıkamaz. 10-15 santim çapındaki genç ağaçlar, 30-40 santim çapındaki yaşlı ağaçlara nazaran kolay tutuşur. Hasebiyle insanların olduğu yerlerdeki ağaçların seyreltilmesi, yol kenarlarındaki ağaçların budanması sağlanabilir. 

◊Artık orman yangınları kent yangınlarına dönüşüyor. Geçen sene Çanakkale’de orman içindeki siteler ziyan gördü. Yeniden geçen yıl Seferihisar ve Çeşme’deki yangınlarda binlerce insan araçlarına atlayıp kaçmaya çalıştı. Bu yüzden meskenlere imar müsaadesi verilirken ormanla bina ortasına aşikâr bir aralık bırakılmalı. Binaların çatısı ve dış cephesi yangına güçlü materyalden olmalı. Kentteki insanların nasıl tahliye edileceğinin planlanması lazım.

◊Orman yangını açısından riski bölgelerimizin Ege ve Akdeniz olduğunu söylerdik. Lakin geçen yılki kuraklıkta Batı Karadeniz’de çok büyük yangınlar yaşandı. Bu yüzden artık Türkiye’nin her yerinde yangın çıkacakmış üzere hazırlık yapmalıyız.

‘4 bin 796 yangın havuzu ve göleti inşa edildi’

Orman yangınlarıyla çaba konusunda Orman Genel Müdürlüğü’nden aldığımız bilgiler şöyle:

◊Geçen yıl 3 bin 224 orman yangını çıktı ve bu yangınlarda 81 bin 473 hektar orman alanı ziyan gördü.

◊Ormanlık alanlarda meydana gelen yangınların tamamı su kaynaklarına yakın bölgelerde gerçekleşmiyor. Bu durum hava ve kara araçlarının su teminini kimi yerlerde zorlaştırıyor, yangınla uğraşta gecikmelere neden oluyor. Bu yüzden ülkemizin dört bir yanındaki yangına hassas bölgelerde bugüne kadar 4 bin 796 yangın havuzu ve göleti inşa edildi. Helikopterler bu su kaynaklarından süratlice su alarak daha fazla sorti yapabiliyor. Arazözler de bu kaynakları kullanıyor.

◊Bu yıl orman yangınlarına müdahale kapsamında 119 helikopter, 28 uçak ve 14 İHA olmak üzere toplam 161 hava aracı hazır hale getirildi. Geçen sene 146 hava aracımız vardı. Tekrar 1.953 arazöz, su ikmal aracı ve su tankeri, 2 bin 766 birinci müdahale aracı, 878 araç ve makinemiz (dozer, greyder, ekskavatör ve treyler) var.

◊Ülkemizdeki orman yangınlarının yüzde 90’ından fazlası insan kaynaklı. Bu nedenle yangın periyodunda ormanlık alanlara giriş yasağı getiriliyor. Halihazırda yasaklanan vilayetlerimiz olmakla bir arada vilayet sayısı artabilir.

◊Vatandaşlarımızın rekreasyon alanları dışında ateşli piknik yapmamalarını, sigara izmaritlerini yol kenarlarına atmamalarını, çöplerini ormanlarda bırakmamalarını, anız yakmamalarını, açık alanlarda yanıcı materyal tutmamalarını, gördükleri rastgele bir dumanı yahut ateşi 112 Acil Davet Merkezi’ne bildirmelerini bekliyoruz.