Yapay zeka aşı tasarladı, insanlarda birinci kere test edildi

Bilim insanları, dünyanın birinci yapay zeka tarafından tasarlanan aşısını beşerler üzerinde test etti. Birinci sonuçlar, aşının inançlı olduğunu ve farklı coronavirüs tiplerini tanıyabilen antikorlar oluşturabildiğini gösterdi.

Araştırmacıların maksadı, sadece Covid-19’un mevcut varyantlarına karşı değil, gelecekte yarasalardan yahut öteki hayvanlardan insanlara geçebilecek yeni coronavirüslere karşı da müdafaa sağlayabilecek geniş kapsamlı bir aşı geliştirmek.

YAPAY ZEKA VİRÜSLERİN ORTAK NOKTASINI BULDU

Geleneksel aşılar belli bir virüsü amaç alırken, virüslerin vakitle mutasyona uğraması nedeniyle müdafaa tesirleri azalabiliyor. Bu nedenle grip aşıları her yıl güncelleniyor, Covid-19 aşıları da salgının başlamasından bu yana birçok sefer revize edildi.

Araştırmayı yürüten Cambridge Üniversitesi grubu, yapay zeka kullanarak binlerce coronavirüsün genetik bilgilerini inceledi. Yapay zeka, virüsler ortasında ortak kalan ve vakitle değişme ihtimali düşük olan bölgeleri belirledi.

Araştırmacılar, SARS ve Covid-19’a neden olan virüslerin de içinde bulunduğu “sarbekovirüs” ailesindeki ortak özellikleri tespit ederek aşının temelini bu kısımlar üzerine kurdu.

DNA TABANLI AŞI

Yeni aşı, Covid-19 salgını sırasında yaygınlaşan mRNA teknolojisi yerine DNA tabanlı bir prosedür kullanıyor.

DNA aşılarının daha sağlam olması nedeniyle depolama ve taşınmalarının daha kolay olduğu belirtiliyor. Bu durum, bilhassa gelişmekte olan ülkelerde soğuk zincir altyapısına duyulan gereksinimi azaltabilir.

Araştırmacılar ayrıyeten aşının iğnesiz uygulanabildiğini belirtiyor. Yüksek basınçlı sıvı sistemi sayesinde aşının deri yoluyla verilmesi mümkün oluyor.

GELECEKTEKİ PANDEMİLERE KARŞI MUHAFAZA HEDEFİ

Bilim beşerlerine nazaran geniş kapsamlı aşılar, şimdi ortaya çıkmamış virüslere karşı da belli seviyede muhafaza sağlayabilir.

Bu yaklaşımın bilhassa grip virüsü üzere daima değişen hastalıklara karşı büyük avantaj sağlayabileceği belirtiliyor. Uzun vadede farklı grip cinslerine karşı tesirli tek bir aşının geliştirilmesi mümkün olabilir.

Araştırmacılar ayrıyeten son devirde Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda’daki salgınlarda görülen Bundibugyo çeşidi Ebola virüsünü örnek gösteriyor. Mevcut aşıların tesirli olmadığı bu tiplere karşı geniş muhafazalı aşıların değerli bir tahlil sunabileceği söz ediliyor.

İLK SONUÇLAR UMUT VERİCİ

İnsanlar üzerinde gerçekleştirilen birinci denemelerde aşının farklı sarbekovirüs tiplerini tanıyabilen antikor üretimini tetiklediği ve inançlı bulunduğu açıklandı.

Araştırmacılar, bunun yapay zekanın gelecekte pandemilere yol açabilecek virüslere karşı “varyantlardan etkilenmeyen” aşılar tasarlayabileceğini gösteren değerli bir adım olduğunu belirtiyor.

Ancak uzmanlar, aşının oluşturduğu bağışıklık karşılığının şimdi sonlu seviyede olduğunu ve muhafazanın ne kadar süreceğinin bilinmediğini vurguluyor.