Emine Erdoğan: Sıfır Atık Forumu’nu tarihi bir buluşma olarak görüyoruz

Emine Erdoğan, İstanbul Valiliği himayelerinde, Sıfır Atık Vakfının uyumunda Atatürk Havalimanı’nda düzenlenen Sıfır Atık Forumu 2026’nın açılışına katıldı.

Burada konuşan Erdoğan, İstanbul’un insanlığın ortak hafızasını taşıyan, medeniyetlerin buluştuğu, dünyanın en uzun ömürlü başşehri olduğunu belirterek bugün forumda 183 ülkeden temsilci, 500’ü aşkın kurum ve kuruluş ve 5 binden fazla iştirakçiyi ağırladıklarını söyledi.

Emine Erdoğan, İstanbul’un bir kere daha kültürleri bir ortaya getirdiğini tabir ederek “Tam da bu nedenle bu forumu, insanlık ailesinin ortak bir ülkü etrafında kenetlendiği tarihi bir buluşma olarak görüyoruz. Bu güçlü milletlerarası iştirakin, Sayın Cumhurbaşkanımızın ‘Dünya beşten büyüktür zira insanlık beşten büyüktür.’ iletisinin somut bir tezahürü olduğunu düşünüyorum.” diye konuştu.

Foruma katılan herkese şükranlarını sunduğunu belirten Erdoğan, şöyle devam etti:

“Temennim odur ki, buradan yükselecek sinerji, ortak geleceğimiz için yesyeni başlangıçların vesilesi olsun. Bu manalı buluşma münasebetiyle Sıfır Atık Vakfımıza forumun düzenlenmesinde ortaya koydukları büyük emek için teşekkür ediyorum. Dünyanın en kapsamlı milletlerarası etraf buluşmalarından birine konut sahipliği yapıyorlar. Vakfımızın her bir mensubunu kutluyor, kendilerini yürekten alkışlıyorum. Takviye veren Bakanlıklarımıza ve İstanbul Valiliğimize ayrıyeten şükranlarımı sunuyorum.”

‘’İNSANLIĞIN GEÇTİĞİ DAR BOĞAZIN BİR ANITI”

Emine Erdoğan, Pasifik Okyanusu’nun kuzeyinde, tonlarca çöp ve plastikten oluşan 1,6 milyon kilometrekare büyüklüğünde çöpten bir kıta olduğunu, burasının o engin maviliğin ortasında, kaynaklarını hoyratça kullanan insanlığın dramının ve geçtiği dar boğazın bir anıtı olarak durduğunu kaydetti.

Türkiye’nin neredeyse iki katı büyüklüğünde bir yüzölçümüne sahip bu atık birikiminin iklim krizinin perde ardındaki israf ve tüketim krizini anlattığına dikkati çeken Erdoğan, “Her gün 2 bin çöp kamyonuna eş paha plastik atığın okyanuslara karışması sadece atık idaresiyle ilgili bir sorun değildir. Tıpkı, mikroplastiklerin Antarktika’dan Everest’in doruğuna kadar, dünyamızın en ücra köşelerine dahi ulaşmasının alelade bir etraf kirliliği olmadığı üzere.” değerlendirmesini yaptı.

Erdoğan, tüm bunların göz gerisi edilen bir hakikati anlattığını, insanlık tarihinde hiç olmadığı kadar çok üretildiğini, hiç olmadığı kadar büyük bir refah biriktirdiğini lisana getirdi.

“Bugün çöp depolama alanlarına bakarsanız birkaç kuşağı giydirmeye yetecek giysilerle, planlı eskitmeye kurban edilmiş eşyalarla, sadece halini beğenmediğimiz için ayıkladığımız yiyeceklerle dolu olduğunu görürsünüz.” diyen Erdoğan, ama tıpkı dünyada milyonlarca insanın temel gereksinimini dahi karşılayamadığını söyledi.

Başka hiçbir dataya bakmadan, sırf üretilen atık ölçüsüne bakılsa bile elde edilen bu refahın yanı başında büyüyen büyük bir adaletsizlik olduğunu açıkça görüldüğünü aktaran Erdoğan, “Yani kullan-at, at-unut, düşünme-tüket anlayışı, doğal kaynaklarla birlikte insanlığın öz pahalarını de tüketiyor. Endüstrileşmeyle gelişen tüketim kültürü bir yandan plastiklerden uydurma bir konfor alanı inşa ederken başka yandan insanlığın sağduyusunu ve vicdanını da ziyadesiyle zedeliyor. İşte insanlık, geleceğe ağır bir ekolojik yükle birlikte kırılmış bir adalet terazisi miras bırakıyor. Diğerini yaşatma ahlakıyla elimizdekileri paylaşarak kolektif memnunluğu artırmak yerine, elimizdekileri atığa dönüştürüyoruz.” değerlendirmelerinde bulundu.

Emine Erdoğan, sıfır atığı insanlığın öze dönüş seyahatinin bileti olarak gördüklerinin altını çizerek, bunun yaygınlaşmasıyla tabiat kadar insanlık kıymetlerinin de güzelleşeceğine inandıklarına işaret etti.

2017’de ‘Dünya Ortak Evimizdir’ diyerek başlattıkları Sıfır Atık Hareketi’nin fikri temellerini, bu anlayışın oluşturduğunu belirten Erdoğan, 2023’te kurdukları Sıfır Atık Vakfının global ölçekte yürüttüğü teşebbüsleriyle sıfır atık vizyonunu memleketler arası alanda yeni bir düzeye taşıdığını, sıfır atığın iklim aksiyonu, döngüsel iktisat, sürdürülebilir kentler, kaynak verimliliği, besin sistemleri ve toplumsal dayanıklılık başlıklarıyla bütünleşmesine değerli katkılar sağladığını lisana getirdi.

“ZİRVE ÖNCESİNDE SIFIR ATIĞI BİR İKLİM AKSİYONU OLARAK TEKLİF EDİYORUZ”

Emine Erdoğan, şu sözleri kullandı:

“Bu yılki forumumuzun Türkiye’nin mesken sahipliği yapacağı COP31 İklim Tepesi’yle tıpkı periyoda denk gelmesi, sıfır atığın iklim değişikliği çabasındaki stratejik bedelini anlatmak açısından kıymetli bir fırsattır. Zira iklim değişikliğiyle gayretin birçok yolu olsa da sıfır atık tüm bu yolları birleştiren bir köprüdür. Hatta iklim çabasının en dönüştürücü gücüdür. Hasebiyle biz bu yılki forumumuzu, Türkiye’nin konut sahipliğini yapacağı COP31 İklim Doruğu yolunda kıymetli bir kilometre taşı olarak görüyoruz. Tepe öncesinde sıfır atığı bir iklim aksiyonu olarak teklif ediyoruz. İnanıyorum ki forum kapsamında konuşulacak her diyalog sıfır atığın bu merkezi rolünün anlaşılmasında değerli katkılar sunacaktır. Dünyada her yıl, 5,8 trilyon tabak yemek ona gereksinimi olan insanlara ulaşamadan olduğu üzere çöpe gidiyor. 2 milyar tonun üzerinde besin tarlada, sofrada, restoranda, markette israf ediliyor. Yalnızca israf edilecek besinin üretilmesi için tarım topraklarının neredeyse üçte birini kullanıyoruz. Bu ölçekteki bir israf ekosistemlerin bozulmasını da beraberinde getiriyor. Üstüne üstlük, iklim değişikliğinde çok yüksek bir hissesi olan metan emisyonlarının yaklaşık yüzde 14’ü besin israfından kaynaklanıyor. İşin insani faturasına baktığımızda ise bir o kadar ağır ve acıklı bir tablo görüyoruz. Bizler 673 milyon insanın açlıkla uğraş ettiği, 2 milyardan fazla insanın kâfi beslenemediği bir dünyada yaşıyoruz.”

Emine Erdoğan, 5 yaşını göremeden hayattan kopan çocukların yarısının açlıktan öldüğünü, bugün bu salonda konuşurken bile dünyanın bir köşesinde bir çocuğun açlığın pençesinde hayat uğraşı verdiğini anlattı.

Bir anne ya da babanın çocuğunu besleyememenin ıstırabıyla kavrulduğundan bahseden Erdoğan, “İşin en acı yanıysa, çöpe attığımız besinin sadece dörtte birini kurtararak, global açlığı bitirebileceğimizi bildiğimiz halde bu vahim çelişkiyi ortadan kaldıramamamızdır. Bir yanda çöp kutuları dolup taşarken ve el değmemiş besinler çöp kamyonlarına yüklenirken öteki yanda bomboş kalan tabaklar ve sönen umutlar hepimiz için çok ağır bir vicdan yüküdür.” diye konuştu.

‘’İSRAFIN YÜZDE 60’I MESKENLERDE GERÇEKLEŞİYOR”

Ziyan edilen her bir lokmada, yarını görüp göremeyeceği o lokmaya bağlı kaç insanın hakkı olduğuna dikkati çeken Erdoğan, besin israfının yüzde 60’ının konutlarda gerçekleştiğini vurguladı.

Emine Erdoğan, Türkiye’nin besin israfı konusunda örnek çalışmalar yürüttüğünün altını çizerek “2008 yılında başlattığımız ‘Ekmek İsrafını Tedbire Kampanyası’yla israfı yüzde 40 oranında azalttık. 2015 yılında G-20 Periyot Başkanlığımız sırasında, ‘Sürdürülebilir Besin Sistemleri Kapsamında Besin Kayıpları ve İsrafının Azaltılması’ temasını memleketler arası gündeme taşıdık. Bu uğraşların bir sonucu olarak, Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü Sekreterliğinde, Roma’da Besin Kaybı ve İsrafının Ölçülmesi ve Azaltılması Teknik Platformu kuruldu. 2020 yılında, Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü işbirliğiyle hayata geçirdiğimiz ‘Gıdanı Koru Sofrana Sahip Çık’ kampanyası vesilesiyle milyonlarca vatandaşımıza ulaştık. Bu teşebbüsümüz Birleşmiş Milletler nezdinde en düzgün uygulama örneği olarak gösterildi.” bilgisini verdi.

Bu yıl “30 Mart Memleketler arası Sıfır Atık Günü” için besin israfı temasını seçerek, Birleşmiş Milletler çatısı altında mevzuyu bir sefer daha global gündeme taşıdıklarına işaret eden Erdoğan, tüm bu adımlarla, “Sıfır Açlık Hedefi”ne, global besin sisteminin daha adil ve sürdürülebilir olmasına değerli katkılar sunduklarını fakat bu problemin daha büyük bir global işbirliği gerektirdiğini anlattı.

Erdoğan, bu gayrette yol alabilmenin dünyanın bugün geldiği noktada, endüstrisiyle ve tüketim oranlarıyla en büyük hisseye sahip ülkelerin de sorumluluğu üstlenmesine bağlı olduğunu belirterek “Yükü en ağır olanların ön safta yer almadığı bir dayanışma eksik kalır. Çünkü kimsenin geride kalmadığı, kaynakların israf edilmediği bir dünya fakat bu türlü kurulabilir.” dedi.

İklim değişikliğiyle gayrette ıskalanan en kıymetli konunun tek merkezli bilgi sistemlerinin mahallî bilgeliği parantez içinde tutarak saf dışı etmesi olduğunu lisana getiren Erdoğan, “Ne yazık ki mahallî kültürlerin özünü oluşturan döngüsel hayat pratikleri, çağdaş dünyada birer yitik hazine haline geldi. Halbuki ‘İnsanlık beşten büyüktür.’ dedik. O halde her lokal kültürü, iklim değişikliğine gerçek tahliller sunacak, tabiatla dost bir yaşamın el kitabı olarak görmeliyiz.” diye konuştu.

Emine Erdoğan, sıfır atık seyahati boyunca insanların tabiatla uyumlu bir ömür kurmaya ne kadar istekli olduklarına tekraren şahit olduğunu anlatarak, sıfır atık ideolojisini benimseyen herkesin iklim değişikliğiyle gayretin faal bir aktörü haline geldiğini belirtti.

Sıfır atık gönüllülerinin daha adil bir dünyayı mümkün kılacak dönüşümün lokomotif gücü olduğuna yürekten inandıklarını kaydeden Erdoğan, “İşte bu noktada, sizlerin liderliğine gereksinim duyuyoruz. Zira sıfır atığı teoriden hayata, telaffuzdan uygulamaya taşıyacak ve böylece herkes için adil bir dünya inşa edecek olan, evvel devletler marifetiyle kurumlar, sonra da sivil toplum kuruluşlarıdır.” tabirlerini kullandı.

Adil bir dünyanın başlangıç meridyeninin “benden bize” uzanan bu medeniyet tasavvurundan geçtiğini aktaran Erdoğan, programda emeği geçenlere teşekkür etti.

Programda Birleşmiş Milletler Habitat Genel Sekreter Yardımcısı ve İcra Yöneticisi Anaclaudia Rossbach da konuşma yaptı.

KİMLER KATILDI?

Foruma, Ürdün Prensesi Dana Firas, Zimbabve Cumhuriyeti önderinin eşi Auxillia Mnangagwa ve Burundi Cumhuriyeti önderinin eşi Angeline Ndayishimiye, BM Sıfır Atık Danışma Kurulu Lider Yardımcısı Jose Manuel Moller, Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Yardımcısı ve İklim Özel Temsilcisi Ruslan Edelgeriev, eski Morityus Devlet Başkanı Ameenah Gurib, eski Sırbistan Cumhurbaşkanı Boris Tadic, eski Şili Cumhurbaşkanı Michelle Bachelet ve eski Slovenya Cumhurbaşkanı Borut Pahor da katıldı.

Foruma, Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, Güç ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Danışma Kurulu üyeleri, çok sayıda ülkenin tarım, orman, etraf, balıkçılık, sanayi, teknoloji, iktisat, güç ve su iktisadı bakanları, İstanbul Valisi Davut Gül ve eşi Gülden Gül de katıldı.

Emine Erdoğan, oturumunun akabinde üst seviye yabancı konuklarla birlikte stant alanını gezdi.

Daha sonra Sıfır Atık Şenlik alanını gezen Emine Erdoğan’a vatandaşlar ağır ilgi gösterdi.