Fransa’da Louvre soygunuyla başlayan alarm Avrupa’ya yayıldı! Milyonlarca dolarlık hazineler birer birer gaye alınırken, kimi soygunlar sadece birkaç dakika içinde tamamlandı. Pekala hırsızlar müzelerin en değerli eserlerine nasıl ulaşıyor ve güvenlik sistemle...
Louvre Müzesi’nde geçen yıl yaşanan ve dünya çapında yankı uyandıran soygunun üzerinden bir yıl geçmesine karşın çalınan kraliyet mücevherleri şimdi bulunamadı. En az 100-102 milyon dolar bedelindeki mücevherlerin peşindeki Fransız polisi soruşturmayı sürdürürken, olayla irtibatlı sekiz kişi gözaltına alındı.
Ancak Avrupa genelinde art arda yaşanan yeni soygunlar, olayın münferit bir kabahat olmaktan çok daha geniş bir güvenlik sıkıntısının modülü olabileceğini ortaya koydu.
Wall Street Journal’da yer alan habere nazaran, uzmanlar müzelerin sadece fiziksel güvenlik açıklarıyla değil, dijital taarruzlar ve organize cürüm ağlarıyla da uğraş etmek zorunda kaldığını belirtiyor.
Londra merkezli Art Recovery International’ın (Uluslararası Sanat Eseri Kurtarma) kurucusu ve CEO’su Chris Marinello, Louvre soygununun dünya genelindeki müzeler için ihtar niteliği taşıdığını belirterek, “Louvre olayı, her yerin maksat alınabileceğine dair bir ihtar niteliğinde” dedi.
Louvre Müzesi, tarihi kraliyet mücevherlerinin gündüz vakti gerçekleştirilen soygunla çalınmasının akabinde ziyaretçilerin ilgisini çekmeye devam etmişti. Fotoğraf, soygundan üç gün sonra, 22 Ekim 2025’te müzeyi ziyaret edenleri gösteriyor. Fotoğraf: AP
TABLOLAR GERİDE KALDI, HIRSIZLARIN GÖZÜ ALTINDA!
Son devirdeki müze soygunlarında hırsızların önceliği değişti. Klâsik olarak gaye alınan tabloların yerini altın, bronz, değerli taşlar ve mücevherlerle süslenmiş tarihi eserler almaya başladı. Uzmanlara nazaran altın fiyatlarındaki yükseliş, bu çeşit yapıtları hatalılar açısından daha cazip hâle getiriyor.
Büyük mücevherlerin parçalanabilmesi, değerli metallerin eritilebilmesi ve küçük kesimlere dönüştürülen objelerin izini sürmenin zorlaşması, soruşturmaları güçleştiriyor. Araştırmacılar, Antwerp’ten Tel Aviv’e uzanan karaborsa ağlarında birtakım kuyumcuların büyük mücevherleri daha küçük ve takip edilmesi güç kesimlere dönüştürebildiğini belirtiyor.
Buna karşılık tanınmış tabloları elden çıkarmak çok daha güç. Marinello, bir Renoir tablosunun eritilerek ortadan kaldırılamayacağına dikkat çekerek sanat yapıtlarının tanınabilir olmasının geri alınmalarında tesirli olabileceğini tabir etti.
Temmuz ayında Paris’teki Louvre Müzesi’nin Apollo Galerisi’nde kırılan pencere, ziyaretçilerin ilgisini çekmişti. Fotoğraf: AP
İTALYA’DA YEDİ TABLO ÇALINDI, ESERLER TEK TEK BULUNDU
İtalya’nın Parma kentindeki Magnani Rocca Vakfı ile Fransa’nın Cagnes-sur-Mer kentindeki Renoir Müzesi’nde mart ve eylül aylarında yaşanan soygunlarda toplam yedi tablo çalındı. Aralarında Pierre-Auguste Renoir, Paul Cezanne ve Henri Matisse’in yapıtlarının de bulunduğu tabloların tamamı, polis tarafından daha sonra ele geçirilerek müzelere iade edildi.
Ancak her eser için birebir sonuç alınamadı. Fransa’nın merkezindeki C. Karoutzos Çağdaş Sanat Merkezi’nden 5 Ekim’de çalınan, Salvador Dali tarafından tasarlanan bronz kitap kapağı hâlâ kayıp. Yaklaşık 150 kilogram tartısındaki eser; altın, değerli taşlar ve deniz kabuklarıyla süslenmişti. Müze sahibi Christian Karoutzos, güvenlik kameralarının kuşkulu bireyleri kaydetmesine karşın yapıtın bulunamadığını belirterek yaşananları “gerçek bir trajedi” olarak nitelendirdi.
Fransa’nın Cagnes-sur-Mer kentindeki Renoir Müzesi’nden çalındıktan sonra bulunan ‘Madame Colonna Romano’nun Portresi’ ve ‘Kuyudaki Genç Kadın’ isimli tablolar, 12 Ekim’de Marsilya’daki Kültürel Mirasın Korunması Merkezi’nde sergilendi. Fotoğraf: AP
ÜÇ DAKİKADA SOYGUN: POLİS GELENE KADAR ÇOKTAN KAÇIYORLAR
Müze soygunlarında öne çıkan bir başka detay ise cürümlerin giderek daha kısa müddette tamamlanması. 1990 yılında Boston’daki Isabella Stewart Gardner Müzesi’nde polis kılığına giren iki kişi, yaklaşık 81 dakika boyunca müzede kalarak Vermeer ve Rembrandt’ın başyapıtlarını çalmıştı. Bu yıl İtalya’daki Magnani Rocca Vakfı’nda gerçekleştirilen soygunun ise üç dakikadan kısa sürdüğü belirtildi.
Gardner soygununu soruşturan eski FBI casusu Geoff Kelly’ye nazaran hırsızlar, alabilecekleri yapıtları süratle toplayarak polis olay yerine ulaşmadan kaçmayı hedefliyor. Alarm sistemlerinin devreye girmesi her vakit anında müdahale edilebildiği manasına gelmiyor; gerçek kovalamaca birden fazla vakit şüpheliler kaçtıktan sonra başlıyor.
GÜVENLİK KAMERALARI İZLERİ SÜRÜYOR AMA…
Büyük kentlerde yaygınlaşan güvenlik kameraları, çalınan yapıtların bulunmasında değerli rol oynuyor. Brezilya’nın Sao Paulo kentinde bir kütüphaneden sekiz Henri Matisse baskısı çalan iki kuşkulu, kaçış sırasında yapıtların tartısı sebebiyle sendeledikleri anların kameralara yansımasıyla tespit edildi. İmajlardan yararlanan yetkililer, ağustos ayında baskıları ele geçirdi.
Ancak uzmanlara nazaran kamera sistemlerinin varlığı tek başına kâfi değil. Manzaraların süratli incelenmesi, alarm sistemlerinin aktifliği ve güvenlik takımlarının müdahale kapasitesi de belirleyici ögeler arasında yer alıyor.
BU KEZ HEDEF KAPILAR DEĞİL, GÜVENLİK SİSTEMLERİ
Müzeleri tehdit eden riskler fizikî ataklarla sonlu kalmıyor. Paris Doğa Tarihi Müzesi, temmuz ayında alarm ve güvenlik sistemlerini devre dışı bırakan bir siber akına maruz kaldı.
İki ay sonra müzeye giren hırsızlar, acil çıkış kapısını keserek yaklaşık 6 kilogram altın çaldı. Pahası yaklaşık 2 milyon dolar olarak belirtilen eserler arasında Kaliforniya’daki Altına Hücum periyoduna ilişkin tarihi modüller da bulunuyordu.
Louvre idaresi de dijital güvenliğini güçlendirmek için özel bir ünite oluşturuyor. Daha evvel yapılan bir kontrolde müzenin birtakım görüntü nezaret ve fiziksel güvenlik sistemlerinde “LOUVRE” üzere zayıf bir şifrenin kullanıldığı tespit edilmişti. Müze yetkilileri, kelam konusu şifrenin değiştirildiğini açıkladı.
YAPAY ZEKA HIRSIZLARIN YENİ ARACI MI?
Art Recovery International CEO’su Marinello, hatalıların yapay zekadan yararlanarak yüksek ölçüde altın içeren koleksiyonlara sahip veya güvenlik tedbirleri daha zayıf olabilecek küçük müzeleri belirleyebildiğini söyledi. Bu ihtimalin müze yöneticileri açısından önemli bir telaş kaynağı olduğunu vurguladı.
Öte yandan müzeler de yapay zeka takviyeli kamera sistemlerinden yararlanmaya başladı. Bu sistemler, sadece imaj kaydetmek yerine ziyaretçilerin davranışlarını tahlil ederek güvenlik vazifelilerinin kuşkulu hareketleri daha erken fark etmesine yardımcı olmayı amaçlıyor.
MÜZELER KAPILARINI AÇIYOR, AMA HAZİNELERİ ORTADA YOK
Soygunların akabinde birtakım müzeler uzun müddet kapalı kalırken kimileri da yapıtlarını sergileyemeden tekrar açılmak zorunda kalıyor. Louvre, Apollo Galerisi’ni yine ziyarete açtı fakat galerideki mücevherleri kaldırdı. Böylelikle tarihi yer, bir vakitler sergilenen değerli hazinelerinden yoksun kaldı.
İspanya’daki Villena Belediye Arkeoloji Müzesi ise 27 Ağustos’ta yaşanan soygunun akabinde kapalı kaldı. Hırsızlar, yan pencereyi zorlayarak girdikleri müzede kurşun geçirmez vitrini aşarak bilezikler, kaseler, şişeler ve üç taç dâhil olmak üzere Bronz Çağı’na ilişkin çok sayıda altın, gümüş ve kehribar yapıtı çaldı. Soygunun yaklaşık üç dakika sürdüğü bildirildi.
673 ELMASLI KOLYE ÇALINDI, MÜZE ERTESİ GÜN AÇILDI
Avusturya’nın başşehri Viyana’daki Uygulamalı Sanatlar Müzesi’nde de 1939 tarihli, 673 elmas içeren Van Cleef & Arpels kolyesi çalındı. Müze yönetimi, güvenlik tedbirlerine duyduğu inancı göstermek gayesiyle sergiyi kapatmak yerine sonraki gün tekrar açtı. Müze, standın 70 binden fazla ziyaretçi çektiğini açıkladı.
Fransa’daki Lalique Müzesi ise temmuz ayında düzenlenen akında 27 yapıtını kaybetti. Hırsızlar, balyozlarla altı vitrini kırarak birden fazla mücevher olan yapıtları çaldı. Müze Direktörü Veronique Brumm Schaich, güvenlik tedbirlerinin artırılmasının akabinde müzenin 28 Kasım’da yine açılmasının planlandığını bildirdi. Lakin Rene Lalique’in erken periyot mücevher dizaynlarına ayrılan galeride özgün eserler yerine fotoğraflar sergilenecek.
LOUVRE’UN HASARLI TACI NE ZAMAN SERGİLENECEK?
Louvre soygunundan geriye kalan en dikkat cazip yapıtlardan biri, hırsızların kaçış sırasında müze dışında düşürdüğü İmparatoriçe Eugenie’nin 19. yüzyıldan kalma tacı oldu. Konservatörlerin incelemesine nazaran tacın sekiz altın kartalından biri ve 1354 elmasından 10’u kayıp. Buna karşılık 56 zümrüt ile merkezindeki küre dayanıklı kaldı.
Müze idaresi, tacın tekrar sergilenebilmesi için özel ve inançlı bir alan oluşturulması gerektiğini belirtiyor. Uygun şartlar sağlandığında yapıtın Louvre’da ziyaretçilere sunulması planlanıyor.
Tüm bu yaşananlar Avrupa’da müzelerin karşı karşıya olduğu tehdidin boyutunu gözler önüne seriyor. Uzmanlara nazaran asıl sorun sadece çalınan yapıtların bulunması değil; tarihi ve kültürel mirasın kabahat ağlarının eline geçmesini önlemek. Louvre soygununun akabinde Avrupa genelinde yaşananlar, müze güvenliğinin artık tek tek kurumların değil, memleketler arası ölçekte ele alınması gereken bir sorun hâline geldiğini gösteriyor.