İran ile ABD Nükleer Masada Yeniden

İran ile ABD arasında Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen nükleer müzakerelerin üçüncü turu Cenevre’de başladı. Taraflar dolaylı görüşmelerle nükleer program ve yaptırımların kaldırılması başlıklarını ele alırken, masadaki kritik dosyalar bölgesel tansiyonu yakından ilgilendiriyor.

İran ile ABD heyetleri, İsviçre’nin Cenevre kentinde Umman Büyükelçiliği rezidansında bir araya geldi. Görüşmeler dolaylı yürütülüyor ve mesajlar Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi üzerinden iletiliyor.

İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken, ABD tarafını Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil ediyor. ABD heyetinde Trump’ın danışmanı Jared Kushner’in de yer aldığı bildirildi.

İRAN’DAN NET MESAJ

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmelerin yalnızca nükleer konulara ve yaptırımların kaldırılmasına odaklanacağını açıkladı. İranlı Öğrenciler Haber Ajansı’na konuşan Bekayi, ülkesinin pozisyonunun Ummanlı arabulucuya ayrıntılı şekilde iletildiğini belirtti.

Bekayi, müzakere heyetinin görüşmelere tam hazırlık ve ciddiyetle katıldığını vurguladı. ABD’li yetkililerin çelişkili açıklamalarının sürece zarar verdiğini savunan Bekayi, mesajların medya üzerinden değil müzakere masasında verilmesi gerektiğini ifade etti.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Mariano Grossi’nin de üçüncü tur görüşmelere katılacağı bildirildi.

MASADAKİ KRİTİK BAŞLIKLAR

Taraflar arasında en çetin başlık uranyum zenginleştirme oranı. İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlar içinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını ve yüzde 60 düzeyinde zenginleştirilmiş yaklaşık 440 kilogramlık stokun ülke dışına çıkarılmasını istiyor.

Ayrıca yaptırımların hangi takvimle kaldırılacağı ve denetim mekanizmalarının nasıl işleyeceği de masada.

SÜREÇ NASIL BAŞLADI

Haziran 2025’te İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan müzakere süreci, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman’ın arabuluculuğunda yeniden başlatıldı.

Taraflar 6 Şubat’ta Umman’da dolaylı görüşmeler için bir araya gelmiş, ardından 17 ve 26 Şubat’ta Cenevre’de temaslarını sürdürmüştü. Her iki taraf da önceki turlarda ilerleme kaydedildiğini açıklamıştı.

Cenevre’deki üçüncü tur, hem nükleer programın geleceği hem de bölgesel dengeler açısından belirleyici bir eşik olarak görülüyor.