Avrupa’dan Ankara’ya temsil istisnası

Avrupa ülkeleri ortasında stratejik yakınlık, işbirliği, diyalog ve uyum maksadıyla oluşturulan Avrupa Siyasi Topluluğu (AST) toplantısının 8’incisi Ermenistan’ın başşehri Erivan’da yapıldı. Toplantı için 48 ülkeden devlet ve hükümet liderleri davet edildi. Davet edilen başkanlar ortasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da vardı. Bununla birlikte Erdoğan katılmama kararı aldı. Hem Ermenistan hem de Avrupa Birliği, Türkiye’nin toplantıda temsil edilmesine büyük ehemmiyet verdiğinden AST’nin kurallarında istisnai değişikliğe gidildi. Bu değişiklikle Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz temsil etti.

KURALI ESNETTİLER

AST, olağan koşullarda yalnızca devlet ve hükümet başkanlarının katılımına açık. Lideri katılmama kararı alan ülke toplantıda temsil edilemiyor. Bakanlar seviyesinde ya da öteki bir düzeyde iştirake müsaade verilmiyor. Başta Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan olmak üzere Türkiye’nin iştirakine, sembolik boyutu olması ve konjonktürün de tesiriyle, büyük değer verildiğinden birinci kere kurallar değiştirildi. Bulunan formülle Erdoğan yerine Yılmaz’ın iştiraki sağlandı. Yapılan kural değişikliğine ait bilgi veren bir AB yetkilisi, Yılmaz’ın iştirakinin da tarihi açıdan dikkat çeken bir öge olduğunu belirterek şunları söyledi: “AST’de olağanda katılamayan başkanların yerine diğer birinin geçmesine müsaade verilmez. Fakat mevcut durumda, Ermenistan-Türkiye münasebetlerindeki eşsiz bağlam ve tarihi an nedeniyle bir istisna yapıldı.”

ALİYEV UZAKTAN BAĞLANDI

Türkiye, AST’nin 6 Ekim 2022’de Çekya’nın başşehri Prag’da yapılan birinci toplantısına katıldı. Erdoğan, 7 Kasım 2024’te Macaristan’ın başşehri Budapeşte’de ve 16 Mayıs 2025’te Arnavutluk’un başşehri Tiran’da yapılan toplantılara da iştirak sağladı. 2023’te İspanya ve Moldova’da, 2024’te İngiltere’de ve 2025’te Danimarka’da düzenlenen toplantılara ise davetli olmasına karşın katılmadı.

Toplantıya iştiraki en çok merak edilen önderlerden biri olan Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, görüntü konferans yoluyla iştirak sağladı. Bir AB yetkilisi, “Uzaktan olsa da Aliyev’in Ermenistan’da düzenlenen bir toplantıya iştiraki son derece kıymetli. Geçen yaz iki ülke ortasında imzalanan barış mutabakatlarından bu yana kaydedilen ilerlemeyi yansıtıyor” dedi.

RUSYA’YA BİLDİRİ ZİRVESİ

Sloganı, “Geleceği İnşa Etmek: Avrupa’da Birlik ve İstikrar” olan toplantı, seçimlere hazırlanan Paşinyan açısından gövde gösterisi halini alırken zamanlama ve yer açısından Rusya’ya ileti içeren bir niteliğe büründü. Toplantıya Avrupa Birliği (AB) Kurulu Lideri Antonio Costa ve Paşinyan başkanlık etti. Dünyanın jeopolitik dönüşüm geçirdiği bir devirde yapılan toplantının husus başlıkları demokratik dayanıklılığı artırmak, bağlantısallığı geliştirmek, ekonomik ve güç güvenliğini güçlendirmek oldu.