‘ABD sıkıştırdı fakat geri adıma yetmez’

“Ekonomik basınç Tahran üzerinde geri çevrilemez bir maliyet biriktiriyor lakin rejimin hayatta kalma hesabı saf ekonomik mantığa indirgenemez” diyen Toğa, mevcut haliyle ablukanın İran’a geri adım attırmayacağı görüşünde: “Tahran’ın masaya inmesi için ablukanın iç istikrarsızlığı tetiklemesi ve DMO’nun maliyet-fayda denkleminde negatife geçmesi gerekir. Trump’ın ‘pes et’ daveti bu yüzden ruhsal operasyon mahiyetinde.”

AYAKLANMA MÜMKÜN DEĞİL

Ancak İran uzmanı, Tahran’ın petrol fazlasını mevcut yollarla elden çıkarmasının mümkün olmadığını belirterek bir noktada üretimin durdurulması gerekeceği ve bunun da İran için gelir kaybı yaratacağını söyledi. Toğa’ya nazaran ABD’nin beklediği halk ayaklanması ise kısa vadede mümkün değil. ”Ayda 22 güne varan internet kesintileri mobilizasyonu zayıflatıyor, ocaktaki sert müdahale caydırıcılık yaratıyor ve abluka protestoları ‘dış destekli’ çerçeveye oturtmayı kolaylaştırıyor” diyerek bu üç ögenin ocak protestolarından farklı bir denklem kurduğunu söyleyen Toğa, “Kısa vadede kesimli ve sonlu protestolar, orta-uzun vadede ise daha önemli sarsıntılar olası” dedi. Toğa ayrıyeten Tahran idaresi ortasındaki gayret için, “Ekonomik daralma bu fayı kapatmak yerine derinleştirir lakin İran siyasal kültürünün konsolidasyon refleksi güçlü. Açık bir ayrılık değil, yavaşlayan karar süreçleri ve DMO lehine pekişen güç istikrarı beklenen sonuç” yorumunu yaptı.

DENKLEM AKSİYE DÖNDÜ

İran’ın Hürmüz’den sırf petrol değil besin ve tarım ticareti de yaptığını belirten Toğa, buna karşın ablukanın insani kriz yaratma ihtimalinin düşük olduğu fakat ziraî üretimi etkileyerek besin enflasyonunu  tırmandırabileceği görüşünde.

Savaşın başında ABD’nin “önce Hürmüz açılsın” telaffuzunun karşı abluka sonrası İran tarafından lisana getirilmesinin süreçteki değişimi çarpıcı biçimde yansıttığını kaydeden Toğa, “Şubat sonu-nisan başı devrinde Hürmüz İran’ın elinde bir caydırıcılık enstrümanıydı, 13 Nisan ablukasıyla denklem bilakis döndü” dedi. ABD’nin İran’ı tıpkı silahla vurduğuna dikkati çeken Toğa, “Tahran’ın yeni söylemi olan ‘ablukayı kaldırın, sonra nükleeri konuşuruz’ formülü, kaldıracı kaybetmiş bir tarafın çıkış yolu arayışı” değerlendirmesini yaptı.