ABD’nin ‘Lucas’ hamlesi! İran’ın sistemini mi kopyaladı? Sürpriz silahın gerisindeki sır

ABD’nin İran ile yaşadığı çatışmada alana sürdüğü düşük maliyetli lakin tesirli atak dronu Lucas (FLM 136), çağdaş savaş doktrininde değerli bir kırılma noktası olarak bedellendiriliyor. Klasik olarak yüksek bütçeli savunma projeleri ve uzun tedarik süreçleriyle bilinen ABD ordusu, bu defa alışılmışın dışına çıkarak kısa müddette geliştirilen ve görece ucuz bir sistemle alanda dikkat cazibeli sonuçlar elde etti.

Ancak Lucas’ın en çarpıcı tarafı, ne Silikon Vadisi merkezli teşebbüslerin eseri olması ne de ABD’nin geniş savunma teknoloji ekosisteminden çıkması. Bu insansız hava aracı, İran teknolojisinin ‘tersine mühendislikle’ incelenmesi sonucu geliştirildi.

İRAN’IN DRON SİSTEMİ Mİ KOPYALANDI?

ABD Savunma Bakanlığı bünyesindeki küçük bir mühendislik takımı, Ukrayna’da ele geçirilen İran üretimi ‘Şahid’ tipi bir insansız hava aracını ayrıntılı formda inceleyerek Lucas’ın temelini attı. Bu süreç, ABD’nin yaklaşık yarım yüzyıl sonra birinci kere diğer bir ülkenin askeri teknolojisini sistematik biçimde kopyalaması olarak kayıtlara geçti.

Son misal örnek, Soğuk Savaş devrinde Sovyet imali bir duba köprüsünün incelenmesi olmuştu. Geliştirilen Lucas sistemi, teknik açıdan en gelişmiş donanımları içermese de düşük maliyet, süratli üretim ve operasyonel esneklik üzere ögeler ön planda tutularak tasarlandı. Wall Street Journal’da yer alan haberde Eski Pentagon yetkililerinden Michael Horowitz, bu sistemi ‘dronların Toyota Corolla’sı’ olarak tanımladı. Bu benzetme, sistemin lüks olmaktan çok erişilebilir ve yaygın kullanılabilir olduğuna işaret ediyor.

Grafikler: Harun Elibol / helibol@hurriyet.com.tr

SAVAŞIN BİRİNCİ GÜNLERİNDE KRİTİK ROL

ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü operasyonların birinci günlerinden itibaren Lucas dronları etkin olarak kullanıldı. Üst seviye savunma yetkililerinin argümanlarına nazaran bu sistemler: İran’a ilişkin silah üretim tesislerini, Şahid insansız hava aracı fabrikalarını, hava savunma sistemlerini ve İslam İhtilal Muhafızları maksatlarını muvaffakiyetle vurdu.

Wall Street Journal’da yer alan habere nazaran bu akınların tesiri kısa müddette alana yansıdı. Savaşın birinci birkaç günü içinde İran’ın insansız hava aracı hücumlarında yüzde 83 oranında düşüş yaşandığı belirtildi. Bu durum, Lucas’ın operasyonel aktifliği konusunda kıymetli bir gösterge olarak bedellendiriliyor.

MALİYET FARKI: MİLYON DOLARLARA KARŞI ON BİNLER

Lucas’ın en dikkat çeken özelliklerinden biri maliyet avantajı. Pentagon bilgilerine nazaran bir Lucas dronunun maliyeti 10 bin ila 55 bin dolar ortasında değişiyor. Bu ölçü, ABD’nin yaygın olarak kullandığı Tomahawk seyir füzesi ile kıyaslandığında önemli bir fark ortaya koyuyor. Tomahawk füzelerinin ünite maliyeti en az 2 milyon dolar seviyesinde olarak bedellendiriliyor. Bu fark, bilhassa uzun periyodik ve ağır çatışmalarda sürdürülebilirlik açısından kritik değer taşıyor.

ÇİN SENARYOSU BU PROJENİN TEMELİNİ OLUŞTURDU

Aslında Lucas projesinin kökeni, direkt İran değil, ABD’nin Çin ile muhtemel bir çatışmaya yönelik yaptığı simülasyonlara da dayanıyor. Ulusal güvenlik uzmanlarının yürüttüğü çalışmalar, ABD’nin mevcut mühimmat stoklarının büyük ölçekli bir çatışmada iki hafta içinde tükenebileceğini ortaya koydu. Bu tahliller sonrası Pentagon, şu özelliklere sahip bir sistem arayışına girdi:

* Süratli üretilebilen
* Ucuz
* Uzun menzilli
* Seri kullanıma uygun

Bu gereksinimler, Lucas üzere ‘tek taraflı hücum dronları’ konseptini doğurdu.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI ETKİSİ

Lucas’ın geliştirilmesinde Rusya ve Ukrayna ortasındaki savaş da değerli rol oynadı. Rusya’nın İran imali Şahid dronlarını ağır biçimde kullanması, bu sistemlerin alandaki aktifliğini gözler önüne serdi. Ukrayna bilgilerine nazaran Rusya, ayda yaklaşık 4 bin modifiye edilmiş Şahid dronunu alanda kullanıyor. Bu durum, düşük maliyetli dronların çağdaş savaşta ne kadar kritik hale geldiğini açıkça ortaya koydu.

ÜRETİM MODELİNDE II. DÜNYA SAVAŞI YAKLAŞIMI

Lucas projesinde dikkat çeken bir başka öge ise üretim modeli oldu. ABD hükümeti, fikri mülkiyet haklarını elinde tutarak üretimi özel şirketlere dağıttı. Bu yaklaşım, İkinci Dünya Savaşı sırasında uygulanan seri üretim modeline benzetiliyor. Projede öne çıkan şirketler ise SpektreWorks (Arizona) ve Integration Innovation (Alabama). Planlara nazaran toplam beş üretici firma, her biri aylık 300 adet olmak üzere seri üretim gerçekleştirecek.

DENİZ PİYADELERİNDEN ORTA DOĞU’YA

Lucas dronlarını birinci kullanan birlik ise ABD Deniz Piyadeleri oldu. Başlangıçta Hint-Pasifik bölgesi için yaklaşık 6 bin adet sipariş verildi. Lakin İran ile savaşın başlamasıyla birlikte bu sistemler süratle ABD Merkez Komutanlığı denetimine devredildi ve şubat ayında birinci sefer faal çatışmada kullanıldı.

Lucas’ın süratli halde alana sürülmesinde siyasi kararlar da belirleyici oldu. Donald Trump periyodunda başlatılan savunma tedarik ıslahatları ve özellikle Savunma Bakanı Pete Hegseth tarafından alınan bürokratik süreçleri azaltma kararları, bu tıp sistemlerin süratle devreye alınmasını mümkün kıldı. Bu ıslahatlar, ABD’nin klâsik olarak yavaş ilerleyen savunma satın alma süreçlerini önemli halde hızlandırdı.

HER ORTAMDA TIPKI BAŞARIYI GÖSTERMELERİ ZOR

ABD cephesinden paylaşılan datalara nazaran Lucas, İran’a karşı tesirli olmuş olsa da uzmanlar bu sistemin her ortamda tıpkı başarıyı göstereceği konusunda temkinli. Elektronik harp uzmanı Jack De Santis, Orta Doğu’daki düşük elektronik karıştırma düzeyinin Lucas’ın muvaffakiyetinde tesirli olduğunu belirtiyor. Çin üzere daha gelişmiş elektronik harp kapasitesine sahip bir rakibe karşı birebir performansın garanti olmadığı tabir ediliyor.

GPS karıştırma sistemlerinin ağır olduğu bir ortamda bu çeşit dronların: Rotadan sapabileceği, denetim kaybı yaşayabileceği ve gayeye ulaşamayabileceği bedellendiriliyor.

Öte yandan ABD’nin düşük maliyetli dronlara karşı savunma sistemlerinin yetersizliği de dikkat çekiyor. İran dayanaklı kümelerin, küçük ve ucuz dronlarla ABD üslerini tehdit etmeye devam ettiği belirtiliyor. Bu durum, yalnızca akın değil savunma tarafında da önemli açıklar bulunduğunu gösteriyor.

Wall Street Journal’ın “America’s Best New Weapon in Iran Is a Drone Inspired by Iran” başlıklı haberinden derlenmiştir.