Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bağlantısallık konusunda Türkiye'nin Avrupa, Karadeniz, Kafkaslar ve Orta Asya için ortak bir pozisyon olarak ön plana çıktığına işaret ederek, "Türkiye'nin buradaki merkezi rolü, herkes tarafından alışılmış ki takdir ediliyor. Bi...
Fidan, Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Konseyi kapsamında Belçika’nın başşehri Brüksel’de düzenlenen Bölgelerarası Güvenlik ve Bağlantısallık Konulu İkinci Bakanlar Toplantısı’nın akabinde AA’ya demeç verdi.
Toplantının konusu ve sonuçları prestijiyle çok değerli olduğunu vurgulayan Fidan, bağlantısallık mevzularında yalnızca strateji oluşturmakla kalmayıp, bunu hayata geçirmek için somut adımlar atılmasının değerine dikkati çekti.
Fidan, AB üyeleri ile Kafkaslar ve Orta Asya’dan ülkelerle bir araya geldiklerini aktararak, bu bölgeler ve ötesinde bağlantısallığın nasıl hayata geçirilebileceğinin yanı sıra ticaret, güç ve data transferinin nasıl daha aktif ve kesintisiz olabileceğini görüştüklerini dile getirdi.
Hürmüz Boğazı, Babülmendep Boğazı ve Karadeniz’de savaş ve krizlerden dolayı yaşanan tıkanıklıklardan ders çıkarılarak bağlantısallığın nasıl geliştirilebileceğinin ele alındığını söyleyen Fidan, Türkiye’nin Avrupa, Karadeniz, Kafkaslar ve Orta Koridor güzergahındaki Orta Asya için ortak bir pozisyon olarak ön plana çıktığını vurguladı.
Fidan, “Türkiye’nin buradaki merkezi rolü, herkes tarafından alışılmış ki takdir ediliyor. Bizim bu role uygun sorumluluk alarak hem tahliller teklif etmemiz hem de ona öncülük etmemiz gerekiyor. Bugün de aslında yaptığımız oydu, bu toplantı onun için çok yerinde bir toplantıydı.” diye konuştu.
Toplantı marjında Ukrayna, Almanya, Litvanya, Danimarka, Bulgaristan, Romanya ve Moldova’dan yetkililerle görüştüğü bilgisini paylaşan Fidan, “Şu anda Karadeniz’de sürdürmekte olduğumuz bir görüşme trafiği var. Bilhassa tahıllar tekrar nasıl dünya marketlerine çıkartılabilir? Bunun arayışı içerisindeyiz. Hem Ukrayna hem Rusya tarafıyla konuşuyoruz. Biraz da hem Avrupalı ortaklarımızla hem Ukraynalı arkadaşlarımızla bu mevzuyu da konuştuk.” tabirlerini kullandı.
RUSYA İLE UKRAYNA ARASINDAKİ GÖRÜŞMELER
Fidan, Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi gayesiyle Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) Rusya, ABD ve Ukrayna arasında gerçekleştirilen müzakerelerin akabinde gelinen noktaya dair soruyu da yanıtladı.
Türkiye’nin de birebir formata tekraren konut sahipliği yaptığını ve taraflarla görüştüğünü anımsatan Fidan, “Konunun özünün hala çözülmediğini görüyoruz. Öncelikle ilgili kamuoyuna onu bildirmeyi vazife bilirim.” dedi.
Fidan, Rusya’nın Donbas bölgesinin geri kalan kısmını istediğini ve kendi hudut tarifi içinde tuttuğunu, Ukrayna’nın ise vatan toprağı olarak gördüğü bu bölgeyi vermek istemediğini aktararak, bu kısmın savaşın devam etmesine neden olduğunu belirtti.
“Rusların tarifine nazaran yüzde 11-12’lik, Ukraynalılara bakarsanız yüzde 18’lik bir bölge, şu anda geride kalan kısım. Şimdi burası dışındaki bahisler biraz tartışılıyor.” diyen Fidan, barış anlaşması sağlanması durumunda Rusya ile Ukrayna arasındaki temas sınırının nerede olacağının belirtilmesinin kıymet arz ettiğini ve bunun en değerli kısmının Donbas problemi olduğunu vurguladı.
Fidan, tarafların güvenlik garantileri beklentilerinin de kıymetli bir sıkıntı olduğunun altını çizdi.
Rusya ile Ukrayna arasında yapılacak barışın yalnızca iki ülke arasındaki değil, Avrupa ile Rusya arasındaki bir barış olacağını da lisana getiren Fidan, Avrupa ile Rusya arasındaki bu yeni güvenlik ve barış mimarisinin açık halde tartışılması gerektiğinin altını çizdi.
Fidan, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Taraflar, son vakitlere kadar bu husustaki ellerini çok fazla açmamışlardı. Aşikâr niyetlerde bulunuyorlardı, ‘şöyle olsun, bu türlü olsun’ diye lakin şimdi artık ağır ağır bu hususları somut bir halde tartışma vakti. Yeni Avrupa güvenlik mimarisi, Rusya ve Avrupa çatışmasını merkeze alan ve bu çatışmayı durdurmayı hedefleyen yeni güvenlik mimarisi nasıl olacak?”
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu mevzulara yıllardır yakından eğildiği için engin bir deneyime sahip olduğunu ve Türkiye’nin taraflara tekliflerde bulunduğunu vurgulayan Fidan, “Esas prestijiyle temas çizgisinin belirlenmesi, Donbas probleminin halledilmesi, daha sonra güvenlik garantileri ve Avrupa-Rusya arasındaki yeni güvenlik mimarisi ve natürel ki Ukrayna yine kalkınırken yaptırımlar ne olacak, Rusların dondurulan paraları ne olacak üzere bir dizi sorunlar var.” diye konuştu.
Fidan, bahsettiği problemlerin şu anda tartışılan muahedenin içeriğini ve maddelerini oluşturduğunu belirterek, “Bütün bunların hepsinde tarafların hepsini mutlu edecek biçimde anlaşmak da takdir ederseniz ki epey güç bir konu.” dedi.
KARADENİZ’DE SEYRÜSEFER GÜVENLİĞİ
Bunlar devam ederken Karadeniz’de seyrüsefer güvenliğinin nasıl sağlanacağının değerli bir sorun olduğuna dikkati çeken Fidan, fakir ülkelerin muhtaçlığı olan buğdayı nasıl piyasalara getirebilecekleri üzerine çalıştıklarını ve buna ait birtakım önerilerde bulunduklarını söyledi.
Dışişleri Bakanı Fidan, şunları kaydetti:
“Bugün de aslında o tekliflerin aşikâr bir kısmını da tamamlamış olduk. Zira bu biraz Karadeniz’de bulunan Bulgaristan’ı, Romanya’yı da ilgilendiriyor. Bugün hem Bulgaristan, Romanya hem de Ukraynalı arkadaşlarımızla bir araya geldik. Geçtiğimiz günlerde de Ruslarla bir araya gelmiştik. İnşallah kafamızdaki formül bir yere sarfiyat ve bunu hallederiz. Güç bir denklem zira Ruslar, kalıcı barış anlaşması olmadan Ukraynalılarla Karadeniz’de süreksiz muahede istemiyorlar. Hasebiyle bu türlü bir isteksizliğin olduğu bir yerde tarafların üzerinde mutabık kalabilecekleri bir tabanı nasıl oluşturursunuz? Buna ait fikirlerimiz var lakin şu anda kamuoyuyla paylaşmak için erken, ilgili taraflarla paylaşıyoruz. Yarın, bir gün inşallah hayata geçerse alışılmış ki paylaşırız.”