Orta Doğu’da istikrarları değiştiren muahede: ‘Türkiye kilit rol oynuyor’

İki ülkenin ortak bildirisinde, mutabakatın “ortak savunmayı güçlendirmeyi, bölgesel güvenlik ve istikrarı sağlamayı ve her iki tarafı yahut birini gaye alan rastgele bir dış silahlı atak karşısında birleşik bir durum benimsemeyi” amaçladığı belirtildi. Açıklamada, tarafların güvenliklerine yönelik tehditler konusunda istişarelerde bulunma ve ortak askeri tatbikatlar, savunma sanayileri alanında iş birliği ile işçi eğitimi alışverişi yoluyla iş birliğini güçlendirme konusunda anlaştığı kaydedildi. Muahedenin “iki ülke arasındaki kardeşlik bağlarına yeni bir boyut katacağı” söz edildi.

Anlaşmanın bölgesel tesirlerini pahalandıran dış basın, Türkiye’nin bölgedeki yeni güvenlik mimarisinin şekillenmesinde kilit rol oynadığına dikkat çekti. Uluslararası medyada yer alan haberlerde, ABD’nin bölgedeki askeri varlığını azaltması ve uzun vadeli geri çekilmeyi gündemine almasıyla ortaya çıkan güvenlik açığının kapatılmasında Türkiye’nin öne çıkan aktör olduğu belirtildi.

EURONEWS: ‘BÖLGESEL SAVUNMA İTTİFAKLARININ YENİ HARİTASI ŞEKİLLENİYOR’

Euronews, Türkiye ve Katar’ın dış ataklara karşı “birleşik bir pozisyon” oluşturmak amacıyla savunma anlaşması imzaladığını duyurdu. Haberde, mutabakatın giderek belirsizliklerin hakim olduğu bir güvenlik ortamında bölgedeki ittifaklar haritasının yine şekillendiğine işaret ettiği belirtildi.

Euronews’e nazaran bu yeni iştirak, bölgesel savunma yapılarındaki süratli değişimler periyodunda gerçekleşiyor. Haberde, Körfez ülkelerinin ABD’nin bölgesel güvenlik şemsiyesinin merkezinde yer almaya devam ettiği söylendi. Buna rağmen Washington’ın bölgede artık muteber bir ortak olarak görülmediği kaydedildi.

İSLAM ÜLKELERİ ART ARDA ANLAŞMALAR İMZALADI

Öte yandan haberde, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın, NATO üyesi ve ittifakın ikinci büyük ordusuna sahip Türkiye’yi, İslam dünyasının tek nükleer silahlı devleti Pakistan ve Körfez’in önde gelen gücü Suudi Arabistan ile bir araya getirdiği söz edildi. Euronews, Türkiye’nin mutabakatın rastgele bir öteki ülkeyi amaç almadığını ve Mısır dahil öteki devletlere de açık olduğunu belirttiğini aktardı.

Haberde ayrıyeten Ağustos ayında Pakistan ile Kuveyt’in ortak savunma ve askeri işbirliği anlaşması imzaladığı, ekim ayında ise Katar, Türkiye, Pakistan ve Endonezya’nın savunma sanayi işbirliğine ait “Bedir” Mutabakat Zaptı’nı imzaladığı aktarıldı.

HAARETZ: TÜRKİYE KURTARMAYA GELİYOR: KÖRFEZ’İN YENİ STRATEJİSİ İSRAİL’İ NASIL DIŞLIYOR?

İsrail merkezli Haaretz, Türkiye’nin bölgenin yeni güç merkezi haline geldiğini ve bu durumun İsrail’i stratejisini tekrar gözden geçirmeye zorladığını yazdı. Haberde, Türkiye ile Katar’ın ortak bir duruma bağlı kalma ve potansiyel tehditler konusunda istişarelerde bulunma konusunda karşılıklı taahhütte bulunduğu söz edildi.

Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasında imzalanan Mekke Savunma Anlaşması’nın ya da Eylül 2025’te Suudi Arabistan ile Pakistan arasında imzalanan ortak savunma anlaşmasının aksine Katar-Türkiye anlaşması, imzalayan ülkelerden birine yapılan akının başkasına yapılan taarruzla muadil olduğu kararını içermiyor. Haberde, mutabakatın kelam konusu saldırgana karşı derhal askeri operasyon yapılmasını mecburî kılmadığı vurgulandı. Haaretz, muahedenin esasen 2014 yılında kurulan ve 2017’de daha da geliştirilen askeri işbirliğini güçlendirmeyi amaçladığını kaydetti.

‘TÜRKİYE ÖNE ÇIKTI’

Haaretz, muahedenin Körfez ülkelerinin İran ile yaşanan çatışmanın akabinde gelen savaş sonrası periyoda yönelik hazırlıklarına işaret ettiğini belirtti. Haberde, mutabakatın bölgedeki güçlerin kendi savunmalarını kurgulamak için daha fazla sorumluluk aldığını ortaya koyduğu belirtilerek, Türkiye’nin bölgedeki ABD varlığının belgisiz hale geldiği süreçte baskın güç ve kıymetli bir ortak olarak öne çıktığı tabir edildi.

Haaretz’e nazaran muahede, Körfez ülkeleri arasındaki savunmaya yönelik farklı yaklaşımları vurguluyor. İsrail gazetesi, birleşik bir “Körfez ülkeleri bloğu” olmadığına, bölgedeki ülkelerin stratejik farklılıklara sahip olduğuna dikkat çekti. Haberde, birinci bakışta Katar ve öbür Körfez ülkelerinin Mekke Anlaşması’na katılarak farklı savunma mutabakatlarına muhtaçlık duymadan karşılıklı bir savunma şemsiyesinden yararlanabileceği İran tehdidinin algı farklılıklarını gidermeye yetmediği belirtildi.

ANLAŞMA İSRAİL İÇİN NE ANLAMA GELİYOR

Haaretz, muahedenin İsrail için bölgesel siyasetlerinin temel varsayımlarını tekrar gözden geçirmeyi gerektirdiğini yazdı. Haberde, İbrahim Anlaşmaları’nın İsrail’e daha evvel sahip olmadığı diplomatik, ekonomik, teknolojik ve istihbarat bağları sağladığı fakat bölgesel bir savunma sistemi oluşturmadığı söz edildi.

“TÜRKİYE İSRAİL’İN SUNAMADIKLARINI SUNUYOR”

Haaretz’e nazaran İbrahim Anlaşmaları ortak bir askeri güce yahut karşılıklı savunma taahhüdüne yol açmadı ve Körfez ülkelerine geniş çaplı askeri konuşlandırma yeteneği ya da nüfuz sahibi bir ortak kazandırmadı. Haberde, İran’la savaşın akabinde bunların artık yalnızca teorik muhtaçlıklar olmadığı, Körfez ülkelerinin savaş materyali edinmenin ötesinde caydırıcılık yeteneklerini geliştirmek, deniz trafiği yollarını savunmak ve Yemen, Irak ile Suriye’deki olayları etkilemek istediği vurgulandı.

İsrailli gazete, Türkiye’nin İsrail’in sunamadığı imkanları sunabildiğini vurguladı.

THE NEW ARAB: ‘ASKERİ ETKİLERİNİN ÖTESİNDE BİR ANLAŞMA’

The New Arab’ın haberinde, iki ülkenin dışişleri bakanlıklarının ortak bildirisinde muahedenin kolektif savunmayı güçlendirmeyi ve bölgesel güvenliği teşvik etmeyi amaçladığının belirtildiği kaydedildi. Haberde muahedenin askeri tesirlerin ötesinde siyasi bir mana taşıdığı tabir edildi.

İki ülke ayrıyeten birbirlerinin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü muhafaza ve ortak güvenlik tehditlerine karşı karşılıklarını koordine etme kelamı verdi. Haberde, Katar’ın Bayraktar TB2 silahlı insansız hava araçları da dahil olmak üzere Türk imali askeri teçhizat satın aldığı ve iki ülkenin şirketlerinin ortak savunma sanayi projeleri geliştirdiği hatırlatılarak, yeni muahedenin sıfırdan bir paydaşlık kurmak yerine mevcut bir askeri iştirakin üzerine inşa edildiği vurgulandı.

‘BÖLGESEL GÜVENLİK DENGELERİ DEĞİŞİYOR’

The New Arab, mutabakatın ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş ve akabinde İran’ın Körfez ülkelerine yönelik akınları sonrasında bölgesel güvenlikte yaşanan “dramatik değişimlerin” ortasında gerçekleştiğine dikkat çekti. Haberde mutabakatın, Türkiye’nin ağustos ayında Suudi Arabistan ve Pakistan ile Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı imzalamasından yalnızca birkaç ay sonra geldiği söz edildi. Haber sitesi, Türkiye’nin Katar, Pakistan ve Endonezya ile Bedir Mutabakat Zaptı aracılığıyla ortak silah üretimi, teknolojik geliştirme ve tedarik zincirlerine odaklanan savunma sanayi işbirliğini genişletme konusunda anlaştığını anımsattı.

Haberde, Bedir muahedesinin Türkiye-Katar muahedesinin tersine öncelikle karşılıklı askeri muhafaza kurmaktan fazla savunma yeteneklerini geliştirmeyi amaçladığı belirtildi. The New Arab, bu mutabakatların Orta Doğu ve başka İslam ülkelerinin bölgesel istikrar konusunda belirsizliğin arttığı bir periyotta nasıl yeni güvenlik iştirakleri geliştirdiğini gösterdiği değerlendirmesini yaptı.