Washington Post’tan Türkiye’deki kasabaya övgü: Vakit adeta durmuş gibi… “Keşfettiğim en özel yerlerden biri”

Türkiye’nin tarihi ve kültürel zenginlikleri milletlerarası yayınların ilgisini çekmeye devam ediyor. Bu kere Kapadokya’nın turistik merkezlerinden biraz uzakta kalan, lakin geçmişten günümüze taşıdığı kültürel mirasla dikkat çeken Güzelyurt, ABD’nin önde gelen gazetelerinden Washington Post’ta yayımlanan bir seyahat yazısına bahis oldu.

ABD’li seyahat muharriri Rick Steves, kaleme aldığı yazıda kasabanın tarihi dokusunu, farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan mimarisini ve klâsik ömür biçimini okuyucularına aktardı.

Kapadokya’nın kırsal kesiminde, Ihlara Vadisi yakınlarında bulunan Güzelyurt’u Türkiye’de keşfettiği en özel yerlerden biri olarak tanımlayan Steves, kasabanın turizm hareketliliğinden büyük ölçüde uzak kalmasına dikkat çekti. Müellif, farklı kültürlerin ve inançların yüzyıllar boyunca bir arada şekillendirdiği Güzelyurt’un sadece tarihî yapılarıyla değil, gündelik ömrünü sürdüren insanları ve koruduğu gelenekleriyle de öne çıktığını vurguladı.

Fotoğraflar: iStock

GÜZELYURT’TA GÜNLÜK YAŞAM GEÇMİŞİN İZLERİNİ TAŞIYOR

Nevşehir’e yaklaşık 56 kilometre uzaklıkta bulunan Güzelyurt, Rick Steves’in anlatımına nazaran yoğun turist kalabalıklarından uzak, lokal kimliğini büyük ölçüde koruyan bir kasaba. Müellif, burayı Kapadokya gezisi sırasında keşfettiği en özel yerlerden biri olarak nitelendirirken, farklı kültürlerin ve inançların tarih boyunca bıraktığı izlerin kasabanın en besbelli özelliklerinden biri olduğuna dikkat çekti.

Steves, kasabanın merkezindeki küçük pazar meydanını gündelik hayatın kıymetli buluşma noktalarından biri olarak anlattı. Meydanda yükselen Mustafa Kemal Atatürk büstünün etrafında çay içen, tavla oynayan ve sohbet eden kasaba sakinleri, Güzelyurt’un klâsik ömrünü sürdürüyor. Mahallî halkla irtibat kurmanın yollarından biri olarak tavla oyununa da değinen Steves, kasabanın erkeklerinin kahvehanelerde uzun vakit geçirdiğini ve oyunun ziyaretçiler için de keyifli bir tanışma fırsatı sunduğunu belirtti.

Steves, küçük kasabaların geleneklerini müdafaa konusundaki rolünü ise dikkat alımlı bir benzetmeyle anlattı. Bu cins yerleşimlerin, kültürel bedelleri ve mahallî alışkanlıkları yaşatan birer muhafaza alanı olduğunu belirten müellif, geleneklerin bu sayede gelecek jenerasyonlara aktarılabildiğine işaret etti.

Kasabanın sokaklarında dolaşırken karşılaştığı sesleri de yazısına taşıyan Steves; çocukların oyunlarını, komşuların sohbetlerini, kuşların cıvıltılarını, horoz seslerini ve keçilerini otlatan çobanları anlattı. Muharrir, Güzelyurt’un gündelik ömrünü “huzur veren hayat ritmi” olarak tanımladı.

KAYA YERLEŞİMLERİ VE TARİHİ YAPILAR DİKKAT ÇEKİYOR

Güzelyurt’un öne çıkan özelliklerinden biri de kayalara oyulmuş tarihi yerleşimleri ve doğal oluşumlarla bütünleşen mimarisi. Rick Steves, bölgenin geçmişine uzanan manastırların ve dini yapıların, volkanik kayaçların içine oyularak inşa edildiğini belirtti. Vaktinde keşişler tarafından vadinin kayalık yamaçlarına yapılan bu yapılar, vakit içerisinde doğal aşınmaya ve erozyona maruz kaldı. Eski yerleşimin kimi kısımları terk edilse de kasabada ömür devam ediyor.

Steves, birinci bakışta terk edilmiş izlenimi veren tarihi mahallelerde hâlâ yaşayan insanların bulunduğunu, bu bireylerin eski meskenlerinde, teraslarında ve bahçelerinde gündelik hayatlarını sürdürdüğünü aktardı. Müellif, bölge sakinlerinin ömür alanlarını terk etmeme konusundaki kararlılığından etkilendiğini de lisana getirdi.

Güzelyurt’un mimari dokusu, farklı periyotların izlerini tıpkı görüntüde bir araya getiriyor. Tarihi kiliselerin üzerinde yer alan mağara konutlar, Selçuklu mimarisini yansıtan kemerler ve Osmanlı devrinden kalan cepheler, kasabanın çok katmanlı tarihini ortaya koyuyor. Daha yüksek noktalarda ise mescitler ve minareler yerleşimin siluetini tamamlıyor. Muharrir, kasabanın yüksek kesitlerinden bakıldığında Hasan Dağı’nın iki tepesinin ve volkanik yamaçlarının da görüntüye eşlik ettiğini belirtti. Güzelyurt’un isminin ise “güzel toprak” manasına geldiğini hatırlattı.

385 YILINDA İNŞA EDİLEN KİLİSE, KASABANIN TARİHİNE IŞIK TUTUYOR

Güzelyurt’un çok kültürlü geçmişini yansıtan en kıymetli tarihi yapılardan biri, MS 385 yılında inşa edilen Aziz Gregorius Kilisesi. Bölgenin geçmişte yüklü olarak Rum Ortodoks nüfusa mesken sahipliği yaptığını hatırlatan Steves, yapının Anadolu’daki dini ve toplumsal dönüşümün kıymetli şahitlerinden biri olduğuna dikkat çekti.

Osmanlı İmparatorluğu devrinde Anadolu’da Rum Ortodoks, bugünkü Yunanistan topraklarında ise Müslüman topluluklar ömürlerini sürdürüyordu. Türkiye ile Yunanistan arasında 1920’li yıllarında başlarında imzalanan nüfus mübadelesi anlaşması ise iki ülkenin demografik yapısında büyük değişime yol açtı.

Anlaşma kapsamında Anadolu’daki Rum Ortodoks nüfusun kıymetli bir kısmı Yunanistan’a, Yunanistan’daki Müslüman nüfusun büyük kısmı ise Türkiye’ye göç etti. Bu süreçte Güzelyurt da kıymetli bir nüfus değişimi yaşadı. Kasabadaki tarihi kilisenin mescide dönüştürülmesi, bölgenin geçirdiği dini ve toplumsal dönüşümün mimariye yansıyan örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Steves, farklı inançların izlerini taşıyan yapıların tıpkı coğrafyada bir arada bulunmasının Güzelyurt’un tarihî karakterini belirlediğini aktardı.

ÇOBANLARIN FLÜTÜYLE YAŞAYAN GELENEK

Rick Steves’in Güzelyurt seyahatinde dikkatini çeken detaylardan biri de kasabanın kırsal hayatında varlığını sürdüren klâsik müzik kültürü oldu. Müellif, yürüyüş sırasında annesi yemek hazırlarken flüt çalan küçük bir çocukla karşılaştığını anlattı. Çocuğun elindeki eski görünümlü enstrümanın kartal kemiğinden oyulduğunu belirten Steves, işaretlerle anlaşarak flütü deneme fırsatı bulduğunu tabir etti.

Bir mühlet sonra vadinin karşı yamacından diğer bir flüt sesi duyduğunu aktaran müellif, sesin kaynağını araştırdığında çocuğun babasının keçilerini otlatırken tıpkı enstrümanı çaldığını gördü. Steves’in yazısında aktardığına nazaran, kırsal kesimde yaşayan çoban ailelerinde bu cins flütler sırf müzik hedefiyle kullanılmıyor. Meskende bulunan aile bireyleriyle zirvede sürüsünü otlatan çoban arasında bir irtibat aracı olarak da fonksiyon görüyor. Böylelikle konuttaki anne ile uzaktaki baba, birbirlerinin varlığından haberdar olabiliyor.

Yazar, bu müsabakayı Güzelyurt’ta klâsik ömrün nasıl sürdüğünü gösteren etkileyici bir örnek olarak kıymetlendirdi. Aile bireylerinin farklı noktalarda bulunmasına karşın tıpkı müzik aracılığıyla bağ kurması, Steves’in yazısında kasabanın kültürel dokusunu anlatan en dikkat alımlı müşahedelerden biri oldu.

GÜZELYURT’U ÖZEL KILAN YALNIZCA TARİHİ DEĞİL, İNSANLARI

Kasabanın yüksek kısımlarından Güzelyurt’u izleyen Rick Steves, farklı medeniyetlerin bıraktığı mimari mirasın ve doğal hoşlukların yanı sıra, bölgenin asıl pahasının burada yaşayan beşerler olduğuna da dikkat çekti.

Yazar, tarihi yapılar, kaya yerleşimleri, mescitler, kiliseler ve klâsik hayat biçimlerinin bir arada bulunduğu Güzelyurt’u adeta farklı devirlerin üst üste biriktiği mimari bir bütün olarak tanımladı. Bu bütünlüğü ayakta tutan ögenin ise kasaba sakinleri ve onların yaşatmaya devam ettiği gelenekler olduğunu belirtti.

Steves’e nazaran Güzelyurt, her ziyaretçinin alışılmış hoşluk anlayışına hitap etmeyebilir. Lakin kasabayı konutu olarak gören beşerler için burası vazgeçilmez bir yer. Muharrir, bölge sakinlerinin öbür bir yerde yaşama isteği duymadığını ve yaşadıkları topraklara güçlü bir aidiyet hissettiklerini aktardı.

Güzelyurt’u özel kılanın sırf tarihi ve doğal hoşlukları olmadığını vurgulayan Steves, kasabanın asıl kıymetinin geçmişten bugüne taşınan kültürü, mahallî halkı ve gündelik ömrün içinde varlığını koruyan gelenekleri olduğunu söz etti.

The Washington Post’un “Rick Steves shares the best of Güzelyurt: Turkey’s ‘beautiful land’” başlıklı haberinden derlenmiştir.