Emine Erdoğan’dan Global Sıfır Atık İttifakı açıklaması

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın mesken sahipliğinde, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da “Küresel Sıfır Atık İttifakı Lider Eşleri Yüksek Düzeyli Toplantısı” düzenlendi.

Toplantının açılışında konuşan Emine Erdoğan, COP31 vesilesiyle iştirakçileri Türkiye’de ağırlamaktan büyük memnunluk duyduğunu belirterek, 195 ülkeden 100 bini aşkın iştirakçi ve 100’ün üzerinde önderle, insanlığın ortak geleceğine yön vermek üzere bir arada olduklarını söyledi.

Böylesine geniş bir iştirakin, ortak irade gücünü gösterdiği kadar üstlendikleri sorumluluğun büyüklüğünü de hatırlattığını söz eden Erdoğan, “On yıllardır iklim doruklarında sıcaklık artışını, kuraklığı, orman kayıplarını konuşuyor, bilim insanlarının ikazlarını dinliyoruz. Bu gayretler kuşkusuz global bir şuur oluşturdu. Fakat artık iklim krizinin boyutlarını ortaya koyan raporların, ikazların ve gayelerin ötesine geçmemiz gereken bir devirdeyiz. Zira bilginin bedeli, onu hangi kararlara dönüştürebildiğimizle de ölçülür.” dedi.

Asıl problemin, ne yapılacağını bilmemek değil, bilinenleri hayata geçirecek iradeyi ortaya koymak olduğunu vurgulayan Emine Erdoğan, şunları kaydetti:

“Türkiye olarak, COP31’i bir aksiyon COP’u olarak tanımlamamızın nedeni budur. Başarıyı sırf verilen taahhütlerle değil, bunların insanların hayatında, kentlerimizde ve üretim biçimlerimizde oluşturduğu değişimle ölçmek istiyoruz. 9 yıl evvel başlattığımız Sıfır Atık Hareketi, bu anlayışın somut bir örneğidir. Meskenlerde başlayan farkındalık, bugün okullardan belediyelere, kamu kurumlarından fabrikalara uzanan bir sisteme dönüştü. Bu süreçte ülkemizin geri kazanım oranı yüzde 13’ten yüzde 37’nin üzerine çıktı. Daha kıymetlisi, her yaştan insanın günlük hayatında karşılık bulan bir sorumluluk şuuru gelişti.”

Atığın, çöp kutusunda değil, kararda başladığını öğrenmelerinin, bu süreçte edindikleri en kıymetli ders olduğunu belirten Emine Erdoğan, bir eserin hakikaten gerekli olup olmadığı, nasıl üretildiği ve ne kadar kullanıldığının ortaya çıkacak atığı belirlediğini söyledi.

“BAŞARIMIZI, OLUŞMASINI ÖNLEDİĞİMİZ ATIKLA DA ÖLÇMELİYİZ”

Emine Erdoğan, yıllarca daha fazla üretmenin, kalkınmanın, daha fazla tüketmenin refahın göstergesi sayıldığını anımsatarak, akabinde atıkları geri dönüştürmenin muvaffakiyet kabul edildiğini lisana getirdi.

Geri dönüşümün değerli olduğunu ancak en uygun yönetilen atığın bile üretiminde, toprak, su, güç ve emek harcandığını aktaran Erdoğan, “Başarımızı sadece geri kazandığımız atıkla değil, oluşmasını önlediğimiz atıkla da ölçmeliyiz. Daha az kaynakla daha yüksek ömür kalitesine ulaşmak, kalkınma anlayışımızın merkezinde yer almalı.” dedi.

“Atık, kararda başlıyorsa şu soruyu sormalıyız, bu kararları kim veriyor?” diyen Erdoğan, şöyle devam etti:

“Doğal kaynaklarımız üzerindeki baskının değerli bir kısmı, global üretim ve tüketim modellerinden doğuyor. Tütünün sıhhate ziyanlarını konuşuyoruz. Meğer Dünya Sağlık Örgütü’ne nazaran tütün sanayisi her yıl 600 milyon ağacın kaybına ve 22 milyar ton su tüketimine sebep oluyor. Misal halde moda ve dokumacılık dalının yılda 92 milyon ton atık ürettiği bir dünyada, eserlerin giderek kısalan kullanım ömrünü sadece tüketicilerin tercihiyle açıklayamayız. Dijital dünyada ise bizi ekran başında daha uzun tutmaya yönelen iş modellerinin yanında büyüyen altyapının güç ve su muhtaçlığını da sorgulamalıyız.”

“ŞİRKETLERİN SORUMLULUĞU DA KÜRESEL OLMALI”

Emine Erdoğan, yapay zekanın israfı azaltmak, üretimi verimli kılmak ve çevresel sıkıntılara yeni tahliller bulmak için büyük fırsatlar sunduğuna işaret ederek, şunları kaydetti:

“Fakat teknolojik ilerlemeyi çevresel maliyetlerinden başka değerlendiremeyiz. Geleceğin teknolojilerini geçmişin israf alışkanlıkları üzerine inşa edemeyiz. Bir şirketin ekonomik çıkarının bedeli, diğer bir toplumun tükenen su kaynakları yahut kirlenen toprağı olmamalıdır. Bu sebeple büyük şirketlerin kaynak kullanımlarını şeffaflaştıran, çevresel tesirlerini bağımsız değerlendirmeye açan ve hesap verebilirliği güçlendiren ortak standartlar geliştirmeliyiz. Küresel ölçekte faaliyet gösteren şirketlerin sorumluluğu da global olmalıdır.”

Tabiatın geleceğini belirleyen kararların, üretim ve tüketimle hudutlu olmadığını belirten Erdoğan, insanlığın en ağır kararlarından biri olan savaşın, tabiat üzerinde de kuşaklar uzunluğu süren yaralar açtığını, Ukrayna’dan Sudan’a çatışmanın sürdüğü her yerde bunun görüldüğünü hatırlattı.

Tahribatın en ağır biçimde ortaya çıktığı Gazze’de, Birleşmiş Milletler Çevre Programı’na nazaran 61 milyon ton enkazın biriktiğini aktaran Erdoğan, meyve bahçelerinin ve zeytinliklerin yüzde 97’sinin yok olduğuna, kalan tatlı su kaynaklarının birçoklarının kirlendiğine dikkati çekti.

Erdoğan, bu yıkımın güzelleşmesinin jenerasyonlar uzunluğu sürebileceğine işaret ederek, “Dünya askeri harcamaları 2,9 trilyon dolarla tarihi rekor bir düzeye ulaşmışken, bu kaynakların küçük bir kısmının dahi insanlığın ortak problemlerine ayrıldığında nelerin mümkün olabileceğini bir an için düşünelim. Yıkılan kentleri tekrar imar edebilir, çoraklaşan coğrafyalar ihya edilebilir ve barış tüm kıtaların iklimi olabilir.” sözlerini kullandı.

“YENİ İŞBİRLİKLERİ KURULMASINI TEŞVİK EDECEĞİZ”

Evde, üretimde ve siyasette verilen kararları hiçbir ülkenin tek başına değiştiremeyeceğini belirten Erdoğan, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Bugün tanıtımını gerçekleştirdiğimiz Küresel Sıfır Atık İttifakı, bu ortak sorumluluğu kalıcı işbirliklerine dönüştürme irademizin bir sözüdür. İttifakımızla, ülkelerin başarılı uygulamalarını birbirinden öğrendiği, ortak projeler geliştirdiği ve mahallî tahlilleri global ölçekte yaygınlaştırdığı güçlü bir işbirliği tabanı oluşturmayı hedefliyoruz. Sıfır atık ve döngüsel iktisat, plastik ve ambalaj atıkları, sıfır atık bölgeleri, besin ve organik atıklar ile eğitim ve gençlik olmak üzere 5 öncelikli alanda çalışmalar yürütmeyi öngörüyoruz. Bu çalışmalarımızı birbirini tamamlayan 3 yapı üzerinden geliştirmeyi planlıyoruz.”

Her yıl düzenlenen Sıfır Atık Forumu’nda ortak öncelikleri ve tahlil tekliflerini ele alacaklarını aktaran Erdoğan, İstanbul Platformu aracılığıyla bu tekliflerin somut projelere ve uygulama iştiraklerine dönüşmesine katkı sağlayacaklarını bildirdi.

Emine Erdoğan, Küresel Sıfır Atık İttifakı ile bu çalışmaların daha geniş coğrafyalara ulaşmasını, ülkeler arasında yeni işbirlikleri kurulmasını teşvik edeceklerini lisana getirerek, “Böylece milletlerarası kuruluşları, mahallî idareleri, akademiyi, özel bölümü ve sivil toplumu ortak maksatlar etrafında buluşturmayı amaçlıyoruz. Bu sıkıntıların tahlili tek bir ülkenin uğraşıyla mümkün değil, bilgimizi, imkanlarımızı ve deneyimlerimizi buluşturmalıyız.” diye konuştu.

“ORTAK ÇALIŞMA” DAVETİ

Bugün burada bulunan her bir başkan eşinin, bu dönüşüme kıymetli katkılar sunabilecek bir tesir alanı olduğuna işaret eden Erdoğan, önder eşlerinin, toplumlarının farklı kısımlarına ulaşabildiğini, kamu kurumlarını, sivil toplumu ve iş dünyasını ortak maksatlar etrafında bir araya getirebildiğini söz etti.

Emine Erdoğan, küçük bir mahallî teşebbüse verilen dayanağın, çok daha geniş bir değişimin başlangıcı olabildiğine işaret ederek, bu sebeple, başkan eşlerini, Küresel Sıfır Atık İttifakı’nın faal paydaşları olmaya, ülkelerinin deneyimlerini ve başarılı uygulamalarını bu ortak çalışmaya taşımaya davet etti.

Bu buluşmanın akabinde yeni işbirliklerinin kurulmasını, ortak projelerin geliştirilmesini ve ilerlemelerinin somut sonuçlarla ortaya konulmasını arzuladıklarını lisana getiren Erdoğan, başkan eşlerine, Antalya’dan ayrılırken ülkelerine yeni birer taahhüt listesi kadar, birlikte başlattıkları ortak çalışmaları da götürmeleri davetinde bulundu.

Lider eşlerine iştirakleri ve ortak geleceğe gösterdikleri hassasiyet için teşekkür eden Erdoğan, Küresel Sıfır Atık İttifakı’nın ülkeler ve bütün insanlık için iyi olmasını diledi.

ÇOK SAYIDA LİDER EŞİ KATILDI

Emine Erdoğan’ın akabinde Brezilya Devlet Başkanının eşi Janja Lula da Silva, Özbekistan Cumhurbaşkanının eşi Ziroat Mirziyoyeva, Mikronezya Devlet Başkanının eşi Ancelly Simina, Maldivler Devlet Başkanının eşi Sajidha Mohamed, Mozambik Devlet Başkanının eşi Gueta Selemane Chapo, KKTC Cumhurbaşkanının eşi Nilden Bektaş Erhürman, Burundi Hükümet Başkanının eşi Francine Ntakarutimana, Bangladeş Başbakanının eşi Zubaida Rahman, Pakistan Başbakanının gelini Zainab Suleman, BM Kalkınma Programı Başkanı Alexander De Croo ve BM Habitat İcra Direktörü Ancaludia Rossbach da konuşma yaptı.

Programa, Moritanya Cumhurbaşkanının eşi Mariem Dah, Suriye Cumhurbaşkanının eşi Latife El Durubi, Palau Cumhurbaşkanının eşi Valerie Whipps, Bosna-Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanının eşi Mirela Becirovic, Malezya Pahang Eyaleti Sultanının eşi Tunku Azizah Aminah Maimunah, Komorlar Cumhurbaşkanının eşi Ambari Daroueche Azali, Esvatini Başbakanının eşi Philile Dlamini, Etiyopya Başbakanının eşi Zinash Tayachew, Libya Devleti Milli Birlik Hükümeti Başbakanının eşi Amina El-Dilawi, Bahamalar Başbakanının eşi Ann Marie Davis, Tuvalu Başbakanının eşi Tausaga Teo, Azerbaycan Cumhurbaşkanının kızı Leyla Aliyeva, İran Cumhurbaşkanının kızı Zahra Pezeshkian, Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu üyeleri katıldı.