AB, aldatıcı çevrim içi dizaynları yasaklayan ve fenomenlere yaptırılan reklamları sıkılaştıran Dijital Adalet Yasası'nı bugün açıklayacak.
Avrupa Birliği (AB), bugün sosyal medya fenomenleri üzerinden yürütülen pazarlamaya sıkı tedbirler getiren, Avrupalıları yanıltan çevrim içi özellikleri yasaklayan ve platformları kullanıcılara “bağımlılık yapan” özellikleri kapatma hakkı tanımaya zorlayan yeni kuralları açıklayacak.
Birliğin yürütme organı, büyük ölçekli hadiselerde şirketlere yıllık cirolarının yüzde 6’sına kadar para cezası kesme yetkisi verecek ve çok gereksinim duyulan tüketici kuralları güncellemesi olarak nitelenen Dijital Adalet Yasası’nı (DFA) kamuoyuna duyuracak.
AB halihazırda data muhafaza, yapay zeka ve çevrim içi içerikleri kapsayan çok sayıda yasaya sahip olsa da Brüksel idaresi, tüketicileri ziyanlı dijital uygulamalara açık bırakan boşluklar olduğunu savunuyor.
Avrupalı tüketicilerin uğradığı mali zararın boyutunun çok büyük olduğuna işaret eden resmi datalar, “sorunlu” dijital uygulamaların bireyler için yılda 10,3 milyar euroya (577 milyar 727 milyon TL) ulaşan kayıplara yol açtığını ortaya koydu.
Fransız AFP ajansının ulaştığı taslak evraklara nazaran teklif, kullanıcıları istemedikleri satın almalar yapmaya ya da bilgisi dışında muhakkak ayarları kabul etmeye yönlendiren uygulamalara yasak getirecek.
Ayrıca taslak, markaların içerikleri sosyal medya fenomenleri aracılığıyla nasıl tanıttığına ait daha sıkı kurallar öngörerek paylaşımlarda “reklam” üzere net etiketlerin kullanılmasını kaide koşacak.
Bunun yanı sıra reşit olmayanlara “kazanmak için öde” yahut “ilerlemek için öde” özelliklerinin sunulması yasaklanacak ve oyun içi sanal para ünitelerinin gerçek dünyadaki karşılıklarını göstermesi zarurî tutulacak.
Platformlar, fiyatsız deneme müddetinin ne vakit sona ereceğini bitiş tarihi ve devam etmenin ne kadara mal olacağına dair detaylarla birlikte tüketicilere hatırlatmak zorunda kalacak.
Diğer taraftan kullanıcılar talep ettiğinde gerçek insan müşteri hizmetleri görevlilerine erişim sağlanması da teklifte yer alacak.
AB tıpkı vakitte fiyatların son etaba kadar gizlendiği “damla fiyatlandırma” olarak bilinen uygulamayı yasaklayarak kullanıcıların ödeme etabından evvel siparişin tam fiyatını bilmesini istiyor.
AB’nin tüketicinin korunmasından sorumlu yetkilisi Michael McGrath, daha evvel yaptığı açıklamada yeni kuralların “haksız ticari uygulamalara karşı gayretimizi artırmayı” amaçladığını söylemiş ve tanınan platformların yüzde 97’sinin karanlık kalıplar kullandığını gösteren datalara işaret etmişti.
Avrupa Tüketici Örgütü’nden Agustin Reyna ise teklifin “tüketicilere çevrim içi ortamda ne kadar vakit ve para harcadıklarının denetimini geri vermek için çok muhtaçlık duyulan bir araç” olduğunu lisana getirdi.
Öte yandan Brüksel’in Dijital Hizmetler Yasası kapsamında halihazırda yürürlükte olan kapsamlı kurallara ek olarak, 13 yaşın altındaki çocuklara sosyal medyayı yasaklama ve şirketleri platformları reşit olmayanların kullanımı için inançlı hale getirmeye zorlama planlarını açıklamasının akabinde AB’nin genişleyen dijital kural kitabı hakkında soru işaretleri gündeme geldi.
İspanyol AB parlamenteri Laura Ballarin Cereza ise teklifin “çocuklar ve yetişkinler dahil herkes için daha inançlı bir çevrim içi alan” oluşturmayı hedeflediğini belirterek, “tüketici hukukunun bir güvenlik ağı fonksiyonu görmesi amaçlandığı” için düzenlemenin “boşlukları dolduracağını” ekledi.
Fakat birliğin dijital denetim kurumu olan Avrupa Komisyonu, çevrim içi içerik ve rekabet kurallarını uygulamakta başarısız olmakla suçlayan AB milletvekilleri ve tüketici savunucularının baskısıyla karşı karşıya.
Birçok AB ülkesinde kullanıcı haklarını temsil eden Euroconsumers grubu, “Güçlü kurallar sadece düzgün halde uygulanırsa mana taşır” değerlendirmesini yaptı.
Sivil toplum kuruluşu Finance Watch da karanlık kalıplara ait teklifin “doğru yönde ilerlediğini, fakat finansal hizmetlerde tüketicileri gereğince koruyacak tezden mahrum olduğunu” bildirdi.
Taslak planlarda “önemli boşluklar” bulunduğu ihtarını yapan küme, “Şirketler riskli yatırımları tanıtmak için sosyal medya fenomenlerine ödeme yapmaya devam edebilir” tabirlerini kullandı.