Trump, ‘Farklı biçime bürünecek’ demişti! Ukrayna’da sonlar değişiyor mu? ‘Haritacılık fantezisi’

ABD Başkanı Donald Trump’ın “Ukrayna biraz farklı bir hale bürünecek” açıklamasının akabinde Rusya ile Ukrayna arasındaki barış müzakerelerinde toprak uyuşmazlığına ait dikkat çeken bir teklif gündeme geldi.

The Economist gazetesinde yer alan habere nazaran görüşmede, ABD elçileri, Putin’in Donbas’ı kazandığını argüman edebilmesi için Ukrayna’nın bölge hudutlarının tekrar çizilmesini önerdi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise toprak odununa hazır olmadıklarını vurgulayarak, “Burası benim ülkem. Bir gayrimenkul değil” dedi.

ABU DABİ’DE DÖRT SAATLİK BARIŞ GÖRÜŞMESİ

Rusya ile Ukrayna arasında beşinci yılına yaklaşan savaşı sona erdirmek maksadıyla ABD arabuluculuğunda yürütülen müzakereler kapsamında üç ülkenin heyetleri, Birleşik Arap Emirlikleri’nin başşehri Abu Dabi’de bir araya geldi.

Dokuz aylık aranın akabinde gerçekleştirilen birinci direkt temas niteliğindeki görüşmelerin birinci günü yaklaşık dört saat sürdü. Görüşmelerde yüklü olarak toprak uyuşmazlıkları ve savaş sonrası güvenlik garantileri ele alındı.

ABD Başkanı Donald Trump, görüşmeler öncesinde CBS televizyonunun “60 Minutes” programına verdiği röportajda, Rusya ile Ukrayna arasında muahedeye varılacağına inandığını söylemişti. Trump, “Ukrayna biraz farklı bir biçime bürünecek” tabirlerini kullanmıştı.

“AVRUPA’YI KİMİN TEMSİL EDECEĞİNE KARAR VERİLMELİ”

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Danimarka’da Kuzey ülkelerinin önderleriyle gerçekleştirdiği görüşmenin akabinde basın toplantısı düzenledi. Barış müzakerelerinde Avrupa’yı kimin temsil etmesi gerektiğine ait soruyu yanıtlayan Zelenski, bu kararı Avrupalıların vermesi gerektiğini söyledi.

Zelenski, “Kasım ayında, gecikmeden, Avrupa’yı müzakerelerde kimin temsil edeceği konusunda mutabakatımız gerektiğini düşünüyorum” dedi.

Abu Dabi’deki görüşmelerde ABD’li temsilcilerin Ukrayna ve Rusya’nın yanı sıra Avrupalı yetkililerle de temas kurduğunu belirten Zelenski, Avrupa’nın müzakerelerde kendisini temsil edecek bir yahut birkaç başkan belirlemesini beklediklerini söz etti.

“PUTİN, FARKLI BİR GERÇEKLİKTE YAŞIYOR”

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile direkt görüşmeye hazır olduğunu belirten Zelenski, müzakere heyetinden aldığı bilgilerin Rusya’nın alandaki duruma ait değerlendirmeleriyle çeliştiğini söyledi.

Rus tarafının Donbas’ta Ukrayna’nın denetimindeki toprakların değerli bir kısmını işgal ettiğini düşündüğünü aktaran Zelenski, şu sözleri kullandı:

“Bugün müzakere heyetimiz görüşmeler yaptı ve grubumdan ikinci bilgilendirmeyi aldığımda bana enteresan bir şey söylediler. Tarafların elindeki bilgiler, birbirinden farklı. Dijital çağda bu nasıl olabilir farklı. Ruslar, önemli ciddi Donbas’ta aslında bizim denetimimizde olan toprakların yarısını işgal ettiklerini sanıyor. Meğer buraları sahiden biz denetim ediyoruz. Yarısını diyorum yani burada tek bir köyden kelam etmiyoruz. Çok büyük, nitekim çok büyük bir alandan kelam ediyoruz. Rus tarafında askerler ve istihbarat vazifelileri vardı. Bunu son derece önemli biçimde lisana getirdiler. Grubumuz de onlara bunu anlamadıklarını söz etti.”

Putin’in ABD’li yetkililere Ukrayna’nın doğusunu birkaç ay içinde büsbütün ele geçirebileceğini söylediğini öne süren Zelenski, bu değerlendirmenin alandaki gerçeklerle örtüşmediğini savundu.

Zelenski, “Amerikalılara da ‘Bana birkaç ay lazım, Ukrayna’nın doğusunu büsbütün işgal edeceğiz’ diyor. Ben de onun önüne bu türlü bir tablo çizebilirim. Lakin bu gerçek değil, gerçekler bu biçimde değil” dedi.

ABD’nin muharebe alanındaki duruma ait değerlendirmelerinin Ukrayna’nın tespitleriyle örtüştüğünü belirten Zelenski, toprak problemini müzakere etmeye hazır olduklarını söyledi. Ukrayna lideri, bu nedenle ABD ve Avrupa’nın ara buluculuğunda ikili görüşmeler yapılmasının değerli olduğunu vurguladı.

DONBAS VE HERSON İÇİN LİDERLER DÜZEYİNDE GÖRÜŞME ÇAĞRISI

Toprak uyuşmazlığının başkanlar seviyesinde ele alınması gerektiğini tabir eden Zelenski, Putin’in de alandaki gerçekleri bilmesi gerektiğini söyledi.

Rusya’nın Ukrayna’dan birtakım bölgelerden çekilmesini istediğini belirten Zelenski, “Bize, ‘Buradan ayrılmalısınız’ diyor. Sebebini anlamıyorum, zira orası bizim toprağımız fakat pekala. Münasebet olarak orada onların bulunduğunu söylüyorlar fakat orada değiller. Anlıyorsunuz. Münasebetiyle bu hususta çok sayıda tasamız, çok sayıda sorumuz var” diye konuştu.

Herson’un da müzakerelerde ele alınması gereken mevzular arasında bulunduğunu belirten Zelenski, kentin Dinyeper Nehri boyunca ikiye bölündüğünü ve ırmağın bir yakasında Rusya’nın, öteki yakasında ise Ukrayna’nın denetiminin bulunduğunu söyledi.

Zelenski, “Ama beşerler her iki yakada da yaşamak istiyor ve burası bir Ukrayna kenti. Bu tıp sorunlar hassas ve çok güç. Ancak bunları konuşmamız gerekiyor ve bu görüşmeye hazırız” ifadelerini kullandı.

Ukrayna lideri, Rusya’nın liderler düzeyinde görüşmeye hazır olup olmadığından emin olmadıklarını lakin bu seçeneği gündeme getireceklerini belirtti.

THE ECONOMIST: UKRAYNA’NIN İDARİ SINIRLARI YENİDEN ÇİZİLEBİLİR

The Economist’in müzakerelerin gidişatına aşina kaynaklara dayandırdığı habere nazaran, ABD’li müzakereciler Donetsk ve Luhansk bölgelerinin idari hudutlarının yine çizilmesi seçeneğini kıymetlendiriyor.

Öneriye nazaran Ukrayna’nın bölgesel sonları resmi haritalarda yine düzenlenebilir. Böylelikle Moskova, Ukrayna ordusunun denetimindeki kentleri fiilen ele geçirmeden Donetsk ve Luhansk üzerinde resmen “tam kontrol” sahibi olduğunu ileri sürebilecek.

Bu formülün, Rusya’nın toprak taleplerini kağıt üzerinde karşılamayı ve Ukrayna’nın hala savunduğu stratejik kentleri teslim etmesini önlemeyi amaçladığı belirtiliyor.

The Economist, kelam konusu öneriyi “haritacılık fantezisi” olarak nitelendirdi. Fakat bu seçeneğin müzakere masasında bedellendirilen fikirlerden sırf biri olduğu ve idari sonların değiştirilmesi konusunda şimdi bir muahedeye varılmadığı aktarıldı.

Donbas, müzakerelerin en güçlü başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Rusya, Ukrayna’dan bölgeden çekilmesini talep ederken Ukrayna’nın denetiminde kalan Sloviansk-Kramatorsk yerleşim kümesi de stratejik ehemmiyet taşıyor. Kelam konusu bölge, Ukrayna’nın savunma çizgilerinin kıymetli noktaları arasında bulunuyor.

Görüşmelere yakın bir Ukraynalı yetkili, toprakların devredilmesi ihtimaline ait, “Savaş devam ederken buna razı olma ihtimalimiz yok” dedi.

Ukrayna’dan üst seviye bir yetkili de The Economist’e yaptığı açıklamada, “Savaş devam ettiği sürece buna asla razı olmayacağız” tabirlerini kullandı.

GÜVENLİK GARANTİLERİ MÜZAKERELERİN EN ZORLU BAŞLIKLARINDAN

The Economist’in haberine nazaran, Ukrayna’ya verilecek güvenlik garantileri müzakerelerin önündeki en değerli pürüzlerden biri olmayı sürdürüyor.

ABD’li müzakereciler, Putin’in NATO’nun 4. yahut 5. maddelerine emsal ikili Amerikan güvenlik taahhütlerini kabul edebileceğini düşünüyor. NATO’nun 4. maddesi, güvenlik tehdidi durumunda müttefikler arasında istişareleri öngörürken 5. madde, bir üyeye yönelik silahlı atak karşısında kolektif savunma yükümlülüğünü kapsıyor.

Ancak Ukraynalı yetkililerin, ABD Başkanı Donald Trump’ın böyle bir güvenlik mutabakatına hakikaten bağlı kalacağı yahut muahedeyi uygulayacağı konusunda önemli kuşkular taşıdığı belirtiliyor.

Moskova ise Ukrayna’da çok uluslu barış gücü veya güvenlik kuvvetlerinin konuşlandırılmasını kabul edeceğine ait rastgele bir işaret vermiyor. Kremlin ayrıyeten Kiev’den anayasal tarafsızlık duyuru etmesini ve Ukrayna ordusunun barış periyodundaki mevcudunu kıymetli ölçüde azaltmasını talep ediyor.

Ukraynalı ve Avrupalı yetkililerin, Washington’ın Avrupa’nın genel güvenlik mimarisini de müzakerelere dahil etme ısrarından tasa duyduğu belirtiliyor. Yetkililer, bu yaklaşımın Moskova’ya ateşkesi geciktirmek ve müzakereleri çıkmaza sokmak için yeni diplomatik kozlar sağlayabileceğini düşünüyor.

ZELENSKİ’DEN ABD’YE: “PUTİN’E GÜVENMEYE HAZIR DEĞİLİZ”

ABD’nin Ukrayna’ya toprak odunu vermesi yönünde baskı yapıp yapmadığına ait soruyu yanıtlayan Zelenski, bu türlü bir muahedeye hazır olmadıklarını söyledi.

Zelenski, “Böyle bir muahedeye hazır değiliz. Zira Putin’e güvenmeye hazır değiliz. Bu yüzden bunu konuşmamız, dinlememiz ve bütün bu sorunlar için somut, çok açık güvenlik garantileri almamız gerektiğini söyledim. Elbette bize baskı yapmak daha kolay. Fakat ABD’nin diğer bir yol bulacağını umuyorum. Avrupa’yla birlikte buna güveniyoruz” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ve Özel Temsilci Steve Witkoff’un müzakerelerdeki yaklaşımına ait değerlendirmede bulunan Zelenski, iki ismin tavrında değişiklik gözlemlediğini belirtti.

Zelenski, “Yaklaşımlarında değişiklikler görüyorum. Duyduklarımdan çok mutluyum. Neler yapılabileceğini göreceğiz” dedi.

ABD’li temsilcilerle görüşmelerinde Ukrayna’nın egemenliğine ait hassasiyetlerini açıkça lisana getirdiğini belirten Zelenski, ülkesinin bir gayrimenkul üzere değerlendirilemeyeceğini vurguladı.

Zelenski, “Burası benim ülkem. Bir gayrimenkul değil. Bu yüzden bu mevzular çok hassas. Sorun sadece arazi değil” diye konuştu.

ABD’nin Rusya üzerindeki tesirini kullanması gerektiğini söyleyen Zelenski, Amerikalı temsilcilere şu sözlerle seslendi:

“Size minnettarız ve size güveniyoruz. Hakikaten en güçlü ülke olan ABD’yi temsil ediyorsunuz. Rusya’dan da bizden de çok daha güçlüsünüz. Putin’e baskı yapabilirsiniz. Ancak size karşı açık olacağım; Dizel mutabakatına karşıyız. Bunu destekleyemeyiz. Savaş biterse ticaret, iktisat ve şahsî bağlar konuşulur. Lakin savaş sürerken saldırganı güçlendiremeyiz.”