Mark Zuckerberg bile serveti tehlikeye girdiği için taşınmak istiyordu. Teklif sandıktan döndü

ABD’nin Kaliforniya eyaletinde milyarderlerin servetinden tek seferlik yüzde 5 vergi alınmasını öngören yasa teklifi, ABD medyasının projeksiyonlarına nazaran ara seçimlerde seçmenlerden onay alamadı.

Küresel servet eşitsizliğine yönelik artan yansılara karşın seçmenlerin vergi teklifini reddettiği öngörülürken, CNN ve CBS News kanalları oy verme sürecinden yaklaşık bir hafta sonra düzenlemenin sandıktan geçmeyeceğini duyurdu.

ABD’nin en kalabalık eyaleti olan Kaliforniya, oy sayım süreçlerinin yavaş ilerlemesiyle biliniyor.

Geçen hafta çarşamba günü oyların yaklaşık yüzde 60’ı sayıldığında, “Hayır” oylarının yüzde 44,4’e karşı yüzde 55,6 oranıyla önde olması, teklifin reddedileceğinin birinci işaretlerini vermişti.

Kaliforniya seçmenleri içinde bulunulan on yılda servet vergisini daha evvel üç defa oylamış ve her seferinde reddetmişti.

TEKLİF SAĞLIK HİZMETLERİ İÇİN 100 MİLYAR DOLAR GELİR HEDEFLİYORDU

Teklif 250 milyarderin varlıklarından tek seferlik yüzde 5 kesinti yapılmasını hedeflerken, ikinci kaynakta düzenlemenin eyaletteki yaklaşık 200 milyarderi toplam net servetlerinin yüzde 5’ini ödemeye zorlayacağı kaydedildi.

Seçmenler onaylasa dahi tüzel davalara bahis olabileceği belirtilen yasa teklifi; maaş gelirlerini değil, Ocak 2026 prestijiyle milyarderlerin elindeki pay senedi, tahvil ve ticari varlıkları kapsıyordu.

Düzenlemenin savunucuları, bu tek seferlik vergiyle yaklaşık 100 milyar dolar gelir elde edileceğini hesaplamıştı.

Toplanacak kaynağın büyük kısmı, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen yıl yasalaşan “Tek Büyük Güzel Yasa Tasarısı” (One Big Beautiful Bill) kapsamında getirilen vergi indirimlerini finanse etmek emeliyle yapılan federal bütçe kesintilerini telafi etmek üzere kamu sıhhat programlarına ayrılacaktı.

Büyük ölçüde varlıklı bireylere ve şirket çıkarlarına yarayan bu vergi indirimleri, ABD Senatosu’nda sadece Cumhuriyetçilerin dayanağıyla kabul edilmişti.

ABD Senatörü Bernie Sanders ve başka ilerici siyasetçiler, ekonomik eşitsizliğe karşı bir deva ve ülkenin geri kalanı için potansiyel bir model olarak gördükleri milyarder vergisini desteklemişti.

Servet vergisini savunan bölümler, gelir eşitsizliğiyle uğraşta global uğraşların kıymetli bir modülü sayılan teklifin, kayıtlı seçmenler arasında Demokratların Cumhuriyetçilere neredeyse ikiye bir oranında üstünlük sağladığı Kaliforniya’da kabul edilme bahtını yüksek görüyordu.

Tek başına bir ülke olsa dünyanın en büyük dördüncü iktisadı pozisyonunda olacak Kaliforniya’da büyük tanıtımlarla duyurulan teklif, zenginler ile fakirler arasında derin bir uçurumun bulunduğu eyalette sandığa taşındı.

Demokratlar geçen haftaki ara seçimlerde Trump ve siyasetlerine karşı ülke genelinde geniş çaplı zaferler kazanarak Kongre’nin her iki kanadında da net çoğunluğu elde etti ve Trump’ın Cumhuriyetçilerine ağır bir mağlubiyet yaşattı.

Ancak ara seçimlerde seçmenlere sunulan çok sayıdaki tekliften biri olan milyarder vergisinin reddedilmesi, Demokrat Parti’nin sol kanadına darbe vurdu.

Öte yandan Nobel ödüllü ekonomist Joseph E. Stiglitz, kelam konusu projeksiyonlardan önce Fransız haber ajansı AFP’ye demeç verdi.

Stiglitz, “Önemli değişimler nadiren düz bir çizgide ilerler” tabirini kullandı.

Ekonomist ayrıyeten, “Yasa teklifi, ABD’de birinci kere milyarder servetine yönelik bir vergiyi oy pusulasına taşıdı” değerlendirmesini ekledi.

Öte yandan Senato Finans Komisyonu Başkanlığı misyonunu devralmaya hazırlanan Ron Wyden, ultra zenginlerin vergilendirilmesinin bir bütün olarak Demokrat Parti’nin temel gayesi olmaya devam ettiğinin sinyalini verdi.

Wyden, kurulun önceliklerini ana sınırlarıyla açıkladığı 4 Kasım tarihli beyanında, “Komisyon, milyarderlerin adil hisselerini ödemesini sağlamak ve vergi hilekarlarından hesap sormak için gayretlerini iki katına çıkaracak” dedi.

Görev müddeti dolmakta olan ve 2028’de Demokrat Parti’nin lider adaylığı için Beyaz Saray yarışına girmesi beklenen Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, oylamada “hayır” oyu vereceğini açıklamıştı.

Newsom, yasa teklifinin yükselme amacındaki ileri teknoloji girişimcileri için olumsuz bir ortam yaratarak uzun vadede aksi tepeceğini savundu.

Valinin muhalefeti ve parti önderleri arasındaki görüş ayrılıkları, teklife başlangıçta verilen dayanağın oylama öncesinde erimesine yol açtı.

Teklife karşı çıkanlar, verginin ultra zenginleri eyaletten ayrılmaya iteceğini, bu bireylerin gelir vergisi ödemelerini ve istihdam yaratan işletmelerini de beraberlerinde götüreceğini, ayrıyeten girişimcileri yeni şirketlerini Kaliforniya’da kurmaktan vazgeçireceğini ileri sürdü.

İşçi sendikaları da düzenleme konusunda ikiye bölündü.

Aralarında Google’ın kurucu ortağı Sergey Brin’in de yer aldığı en az 12 milyarder, Daha İyi Bir Kaliforniya İnşa Etmek (Building a Better California) isimli siyasi aksiyon komitesine toplam 269 milyon dolar bağışladı.

Bu komite ise yasa aleyhindeki kampanyalara 300 milyon dolardan fazla kaynak aktardı.

Milyarderlerin çeyrek milyar dolardan fazla katkıyla finanse ettiği reklamlar, teklifi tüm Kaliforniyalılar için daha agresif vergilendirmenin kapısını açacak bir adım ve emeklilik hesaplarına yönelik bir tehdit olarak sundu.

Milyarderlerin eyaleti terk etmesi halinde gelecekteki vergi gelirlerinin kaybedileceği ikazını içeren “Hayır” kampanyası reklamları, oylama öncesinde Kaliforniya’daki televizyon kanallarında aralıksız yayımlandı.

Benzin fiyatlarındaki artışın ve geçim düşüncesine dair kaygıların ülkenin geniş bölümlerinde karamsar bir ekonomik hava yarattığı devirde, bu argümanların seçmenlerde karşılık bulmuş olabileceği bedellendiriliyor.

Geçen ay yayımlanan sosyal medya devi Meta’nın CEO’su Mark Zuckerberg ise idare konseyiyle vardığı mutabakat uyarınca Silikon Vadisi’nde 8 yıl daha yaşamayı kabul etmişti.

Zuckerberg üzere pek çok güçlü isim, Meta örneğinde görüldüğü üzere yıllık 1 dolar üzere sembolik maaşlar alarak ve paylarını teminat gösterip borçlanarak mevcut sistemde yüksek vergi ödemelerinden kaçınıyor.

Ancak bildirimde, Kaliforniya seçmenlerinin oylayacağı vergi düzenlemesinin kabul edilmesi halinde Zuckerberg’in milyarlarca dolarlık tek seferlik vergi yükümlülüğüyle karşı karşıya kalabileceği kaydedilmişti.

Zuckerberg, 9 Eylül’de Meta yönetim kurulu üyeleriyle yediği akşam yemeğinde, yasa teklifi sebebiyle Kaliforniya’dan ayrılmayı düşündüğünü iletmişti.

Meta yöneticisi, yemekten dört gün sonra eyalete bağlı Palo Alto’daki meskenini satışa çıkarmayı planladığını idare şurasına bildirdi.

Zuckerberg’in geçen şubat ayında Florida’da bir mülk satın aldığı da ABD basınına yansımıştı.

Son periyotta çok sayıda şirketin Teksas ve Nevada üzere eyaletlere yöneldiği bilinirken, Google’ın kurucu ortakları Sergey Brin ve Larry Page’in de aralarında olduğu kimi milyarderlerin bu vergi mümkünlüğü sebebiyle Kaliforniya’dan ayrıldığı öne sürülüyor.

Oylama öncesindeki devirde aleyhte yürütülen kampanyaya yaklaşık 129 milyon dolar harcandığı belirtilen kamuoyu yoklamaları da teklifin sandıktan geçmek için kâfi dayanağa ulaşamayabileceğine işaret etmişti.