Gökbilimciler, Dünya'dan yaklaşık 1600 ışık yılı uzaklıktaki J1328-1450 isimli beyaz cüce yıldızın etrafında birinci kere iki farklı halkadan oluşan gezegen enkazı keşfetti.
Gökbilimciler, Samanyolu Galaksisi’nde Dünya’dan yaklaşık 1600 ışık yılı uzaklıkta bulunan Başak Takımyıldızı’ndaki J1328-1450 isimli beyaz cüce yıldızın etrafında, iki farklı gezegen enkazı halkası tespit etti.
Araştırmacılar, alışılmadık bir tertipte dönen bu gezegen enkazının, Güneş Sistemi’nin uzak gelecekte karşılaşabileceği muhtemel bir sonuca dair ipucu verebileceğini pahalandırıyor.
Avrupa Güney Gözlemevi’nin Şili’de yer alan Çok Büyük Teleskobu (Very Large Telescope) kullanılarak yapılan müşahedelerden evvel gökbilimciler, etrafında enkaz bulunan 21 beyaz cüce belirlemişti.
Daha evvel gözlemlenen bu 21 sistemin tamamında materyal tek bir disk halindeyken, yeni müşahedeler J1328-1450’yi çevreleyen enkaz diskinin iki başka halkadan oluştuğunu ortaya koydu.
Işığın bir yılda katettiği uzaklık olan bir ışık yılı, 9,5 trilyon kilometreye karşılık geliyor.
Araştırmacılar, kelam konusu diskin, yıldızın şiddetli mevt evresinden sağ kurtulmayı başardıktan sonra halkaların içine gömülen iki gezegen ya da daha küçük kayalık cisim tarafından şekillendirilmiş olabileceğini belirtti.
Güneş’in kütlesinin yaklaşık yüzde 47’sine sahip olan bu beyaz cüce, yaklaşık olarak Dünya’nınkiyle tıpkı çapa sıkışmış durumda bulunuyor.
Hayatta kalan gezegenimsi cisimlerin, daha büyük ve ağır biçimde parçalanmış gezegenlerin kalıntıları olabileceği kestirim ediliyor.
Bu cisimlerden birinin cüce gezegen Plüton büyüklüğünde, oburunun ise ondan daha küçük olabileceği bedellendiriliyor.
Nature Astronomy mecmuasında yayımlanan çalışmanın müelliflerinden, Şili’deki Universidad Técnica Federico Santa María’dan gökbilimci Felipe Lagos-Vilches, Reuters ajansına verdiği demeçte, keşfin ehemmiyetini şu sözlerle anlattı:
“Bu keşif, bir gezegen sisteminin kalıntılarının daha evvel düşündüğümüzden çok daha karmaşık bir yapıya sahip olabileceğini gösteriyor ve gezegen niteliğindeki kayalık cisimlerin, bir yıldızın beyaz cüceye dönüşümünden sağ çıkabileceği fikrine ek takviye sağlıyor.”
Lagos-Vilches, asıl yıldızın büyük ölçüde genişleyerek bir kırmızı deve dönüşmeden evvel bir gezegen sistemini barındırmış olabileceğini, bu süreçte en içteki kimi gezegenleri yutarken daha uzak yörüngelerdeki gezegenlerin hayatta kaldığını tabir etti.
Gökbilimci Lagos-Vilches, süreci şöyle açıkladı: “Gezegen sistemi büsbütün yok olmadı. Hayatta kalan kimi kayalık cisimler, kütle çekimsel tesirlerle saptırılarak kendilerini beyaz cüceye yaklaştıran yüksek dış merkezli yörüngelere girmiş olabilir.”
Yaklaşan cisimlerin sonuna de değinen Lagos-Vilches, “Yeterince yaklaşan cisimler, beyaz cücenin kütle çekim kuvvetiyle parçalandı. Bunların gereci toz ve gaz içeren bir enkaz diskine yayıldı. Lakin nispeten büyük iki kayalık cisim bu enkazın içinde hayatta kalmış olabilir” dedi.
Lagos-Vilches, bu iki cismin varlığının, etraftaki gerecin eş merkezli bir çift gaz halkası halinde dağılmasını açıklamaya yardımcı olabileceğini söyledi.
Halkaların yapısına ait bilgi veren Lagos-Vilches, “Dış halka, iç halkaya kıyasla magnezyum açısından büyük ölçüde yoksullaşmış durumda. Bu da halkaların farklı ana cisimlerden ya da güçlü kütle çekim alanı sebebiyle beyaz cüceye fazla yaklaştığında parçalanan kayalık bir cismin farklı katmanlarından kaynaklanabileceğini gösteriyor” diye konuştu.
Milyarlarca yıl sonra yakıtı tükenecek olan Güneş’in de büyük ölçüde genişleyerek kırmızı dev ismi verilen yapıya dönüşmesi, sonunda dış katmanlarını atarak geride yoğun çekirdeği olan bir beyaz cüce bırakması ve bu süreçte Güneş Sistemi’ndeki kimi gezegenler yok olurken kimilerinin hayatta kalabilmesi bekleniyor.
Güneş’in yaklaşık 5 milyar yıl içinde bir kırmızı deve dönüşeceğini belirten Lagos-Vilches, Güneş Sistemi’ni bekleyen süreci şu tabirlerle aktardı:
“Sonunda dış katmanlarını kaybedecek ve bir beyaz cüce haline gelecek. İç Güneş Sistemi bu süreçten çarpıcı biçimde etkilenecek. Merkür ve Venüs’ün genişleyen Güneş tarafından yutulması beklenirken, Dünya’nın da bu evrede yutulup yutulmayacağı konusunda şimdi net bir görüş birliği yok. Dış gezegenlerin yazgısı ise farklı. Jüpiter, Satürn ve daha uzaktaki cisimlerin hayatta kalma bahtı çok daha yüksek olmalı.”
Güneş bir beyaz cüceye dönüştükten sonra, geride kalan gezegen kalıntıları, uydular ve asteroitler kütleçekim kuvvetleriyle parçalanacak kadar beyaz cüceye çekilebilir.
Lagos-Vilches, “Dolayısıyla J1328-1450’nin etrafındaki üzere bir enkaz diski, kendi gezegen sistemimizin çok uzak geleceğindeki mümkün bir evreyi temsil edebilir” değerlendirmesini yaptı.
BM raportöründen kan donduran argüman: Avrupa ve İsrail’i gaye aldı
Fransa’da 70 bin polis sokakta. Sarı Yelekliler yasaklı meydana yürüyor
“Dünyayı bekleyen son”. Ölen yıldızın etrafında birinci kere çift halkalı gezegen enkazı bulundu
Teksas’ta vali değişti, polise yeni göçmen talimatı
Beyaz Saray yakınlarında Trump’ı tehdit eden silahlı zanlı yakalandı
ABD’den Orta Doğu’daki vatandaşlarına ikaz
Trump’a suikast teşebbüsü: Aracından cephanelik çıktı
