ABD'deki ara seçimler, Türkiye ile bağların seyrinde de belirleyici olacak. NATOPAC Başkanı Erol Gülistan, Beyaz Saray'ın F-35 ve CAATSA konusundaki olumlu tavrına karşılık kalıcı muvaffakiyetin Kongre'de kazanılacağını söyledi. Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan ...
ABD ara seçimler için sandık başına gitti. Temsilciler Meclisi’nin 435 sandalyesinin tamamı ve 100 sandalyeli Senato’daki 35 sandalye için oy kullanıldı. Sandıktan çıkacak sonuç, iki yıllık vazife mühleti kalan Trump’ın hareket alanını belirleyecek.
Kongre’nin yasama ve denetim yetkileri, seçimleri Ankara açısından da kıymetli kılıyor. KAAN’a motor satışında Kongre evresi geride kalırken, Trump’ın olumlu yaklaştığı F-35 ve CAATSA başlıklarında ise müzakereler devam ediyor.
Peki, Kongre’de dengelerin değişmesi Türkiye ile savunma iş birliğini nasıl tesirler? Trump idaresinin Rusya politikası rota değiştirir mi?
Kırıkkale Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan, sandıktan çıkacak sonucun akabinde Kongre’nin önceliğinin yeni yaptırımlardan fazla Trump’ın muafiyet yetkilerini frenlemek olacağını kaydetti.
Türk-Amerikan Siyasi Eylem Komitesi (NATOPAC) Başkanı avukat Erol Gülistan, Washington’da iki farklı tablonun bulunduğunu belirterek, Kongre’nin karar süreçlerindeki kıymetine dikkat çekti.
WASHINGTON’DA İKİ FARKLI TABLO
Ankara’nın Beyaz Saray ile yakaladığı olumlu ivmenin tek başına yetmeyeceğini vurgulayan Erol Gülistan, bu güçlü pozisyonun kalıcı sonuç vermesi için Kongre’de her iki partinin de takviyesinin kazanılması gerektiğini belirtti:
“Washington’da bugün iki başka tablo görüyorum. Beyaz Saray seviyesinde Türkiye-ABD münasebetlerinde son yıllara kıyasla epey olumlu bir hava hakim. Başkan Trump’ın Türkiye ile bağları geliştirme, CAATSA yaptırımlarını kaldırma ve F-35 sorununu çözme yönünde ortaya koyduğu siyasi irade değerli bir gelişme. Kongre’de ise tablo daha temkinli. Özellikle S-400 konusu, Türkiye’nin tekrar F-35 programına dahil edilmesinin önündeki en değerli siyasi ve türel pürüz olmaya devam ediyor. Bu sebeple Ankara’nın Beyaz Saray’daki güçlü pozisyonunun Kongre’de de kalıcı ve iki partili bir takviyeye dönüştürülmesi gerekiyor.”
Jeopolitik risklerin Türkiye’nin vazgeçilmezliğini Washington’a bir kere daha hatırlattığını belirten Gülistan, “İran ve bölgedeki gelişmeler de Türkiye’nin stratejik önemini bir sefer daha ortaya koyuyor. Türkiye NATO üyesi olması, Karadeniz’deki pozisyonu, Rusya ve Ukrayna ile bağlantıları ile İran’la olan sonu sebebiyle Washington açısından göz ardı edilemeyecek bir ülke. Washington, Ankara’nın her siyasetine katılmasa bile Türkiye’nin bölgedeki yükünün farkında” tabirlerini kullandı.
‘ARTIK YENİ BİR JENERASYONA İHTİYAÇ VAR’
Gülistan, yıl uzunluğu Kongre ile temas halinde olacak genç ve dinamik takımların devreye girmesi gerektiğini belirtti: “Washington’da artık yeni bir nesle muhtaçlık duyuluyor. Amerikan siyasetini, Kongre’yi, medyayı ve yeni jenerasyon siyasi iletişimi bilen; yetenekli, enerjik ve sonuç odaklı profesyonellerin önünün açılması koşul. Türkiye’nin Amerika’daki tezlerini sadece kriz anlarında savunan değil, Kongre üyeleri ve çalışanlarıyla yıl boyunca bağ kuran çok daha güçlü bir yapı oluşturulmalı.”
NATOPAC Başkanı Erol Gülistan
‘OLUMLU YAKLAŞIM DEVAM EDECEK’
Seçim sonrasında Beyaz Saray’ın olumlu halini sürdüreceğini öngören Gülistan, Rusya, Ukrayna ve İran başlıklarında Ankara’nın kendini Kongre koridorlarında her iki partiye de çok yeterli aktarması gerektiğini kaydetti:
“Washington, Türkiye-Rusya münasebetlerine bilhassa S-400 üzerinden bakmaya devam edecektir. Buna karşılık Türkiye’nin Ukrayna’ya verdiği dayanak, NATO içindeki rolü ve Karadeniz’deki stratejik pozisyonu Türkiye açısından çok güçlü argümanlar. Bu ögelerin Kongre’de hem Cumhuriyetçilere hem Demokratlara daha tesirli biçimde anlatılması gerekiyor. İran konusunda ise Türkiye’nin değeri daha da artabilir. Türkiye’nin İran’la olan sonu, NATO’nun güneydoğu kanadındaki pozisyonu ve bölgesel diplomasi kapasitesi, Ankara’yı Washington açısından kritik bir muhatap haline getiriyor. Velhasıl, seçimlerden sonra Beyaz Saray’daki olumlu yaklaşımın devam etmesini bekliyorum. Kalıcı muvaffakiyet Kongre’de sağlanacak.”
‘SAVAŞI 24 SAATTE BİTİRİRİM’ DEMİŞTİ
Trump’ın “Savaşı 24 saatte bitiririm” vaadiyle misyona gelmesine karşın savaşın ikinci yılında da sürdüğünü belirten Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan, Washington-Moskova çizgisinde üç büyük kırılma yaşandığını tabir etti.
İlk kırılmanın Şubat 2025’te Zelenski ile Oval Ofis’te yaşanan sert tartışma olduğunu kaydeden Özcan, bu temasın şartsız takviyenin sorgulandığını gösterdiğini söyledi. Ağustos 2025’teki Alaska Zirvesi ile Putin’in diplomatik tecridinin kırıldığını belirtti.
EKONOMİK NORMALLEŞMENİN İLK SOMUT ADIMI
Doç. Dr. Özcan, dizel anlaşmasının Rusya ile ekonomik olağanlaşmanın birinci somut adımlarından biri olduğunu lisana getirdi: “En dikkat cazibeli kırılma Ekim 2026’da Rus dizeline yönelik yaptırımların süreksiz olarak gevşetilmesi. Alaska’da Rusya’ya diplomatik meşruiyet alanı açılırken, dizel muahedesiyle ekonomik olağanlaşmanın birinci somut adımlarından biri atılmış oldu. Bu mutabakatın Moskova açısından iki kıymetli kazanımı var. Birincisi, güç ihracatından elde edilebilecek ilave gelir ve Amerikan piyasasına tekrar erişim imkanıdır. İkincisi ve stratejik açıdan daha kıymetlisi ise Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik İHA akınlarının süreksiz olarak durmasıyla Moskova üzerindeki asimetrik baskının hafiflemesidir.”
‘PARTİLER ÜSTÜ YAKLAŞIM TAMAMEN ORTADAN KALKMADI’
Beyaz Saray’ın yetki sonlarını aşmasının yalnızca Demokratlar değil Cumhuriyetçiler kanadında da reaksiyon çektiğini belirten Doç. Dr. Özcan, “Bugün Washington’da tartışılan temel sorun, liderin dış siyaset öncelikleri doğrultusunda kullandığı yaptırım esnekliğinin, Kongre tarafından belirlenmiş tüzel sonları aşıp aşmadığıdır. Hakikaten bu karar sadece Demokratların değil Cumhuriyetçilerin de yansısını çekti. Bu gelişmeler, Rusya’ya yönelik yaptırımlar konusunda Amerikan siyasetindeki partiler üstü yaklaşımın büsbütün ortadan kalkmadığını gösteriyor” diye konuştu.
Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan
‘SONUÇLAR NORMALLEŞME SÜRECİNİ ETKİLEYEBİLİR’
Sandıktan çıkacak sonucun Trump’ın Rusya ile kurduğu diyaloğu frenleyebileceğini belirten Özcan, Beyaz Saray ile Kongre arasındaki yetki çekişmesine işaret etti:
“Seçim sonuçları, Trump idaresinin Rusya ile geliştirmeye çalıştığı ekonomik olağanlaşma sürecinin geleceğini direkt etkileyebilir. Zira burada yalnızca bir enerji anlaşması değil, Amerikan dış siyasetinin belirlenmesinde yürütme ile yasama organları arasındaki yetki çabası kelam konusu. Hatırlayacağımız üzere Kongre, Nisan 2022’de kabul ettiği Ending Importation of Russian Oil Act ile Rus güç eserlerinin ithalatını yasaklamış; bu yasağın kaldırılmasını Rusya’nın askeri faaliyetlerine ait muhakkak şartlara ve Kongre’nin kontrolüne bağlamıştı.”
‘İLK HEDEF YAPTIRIM DEĞİL TRUMP’IN YETKİLERİNİ SINIRLAMAK’
Kongre’de tablonun değişmesi halinde önceliğin yeni yaptırımlar yerine Trump’ın karar yetkisini daraltmak olacağını vurgulayan Özcan, “Seçim sonrasında direkt yeni yaptırımlardan fazla Kongre kontrolünün yoğunlaşmasını ve Trump idaresinin yeni muafiyetler tanıma kapasitesinin sonlandırılmasını daha güçlü bir ihtimal olarak değerlendiriyorum. Demokratların bir kanatta çoğunluğu alması kurullar üzerinden baskıyı artırabilir. Lakin bağlayıcı bir yaptırım ve muhtemel başkanlık vetosunun aşılması her iki kanatta da üçte iki çoğunluk gerektiriyor. Burada belirleyici olan, Cumhuriyetçi Parti içinde Trump’ın Rusya siyasetine karşı ne ölçüde bir ayrışma yaşanacağıdır” tabirlerini kullandı.
‘RUSYA SAVAŞ BİTMEDEN İLK KAZANIMINI ALDI’
Trump’ın güç kozunu direkt Amerikan seçmenine dönük bir iç siyaset yatırımı olarak kurguladığını aktaran Özcan, şunları söyledi:
“Trump’ın savaş sürecinde enerjiyi bir seçim yatırımına dönüştürdüğüne dikkat etmemiz gerekiyor. Bu adım, global sistemdeki baskıyı azaltmaktan çok, Amerikan seçmeni üzerindeki ekonomik baskıyı hafifletmeyi amaçlıyor. Moskova ise ortak ticari çıkarlar üzerinden, savaş devam ederken olağanlaşmayı başlatmak istiyor. Dizel muafiyetini Putin açısından değerli kılan da tam olarak bu sıralama problemidir. Rusya, savaş sona ermeden birinci ekonomik kazanımını elde etmiş oluyor.”
ASIL KONTROL KİMDE OLACAK?
Savaş sonrasındaki yeni güç mimarisinde Washington’ın aracı Amerikan şirketleri üzerinden kilit rol üstleneceğini belirten Özcan, vanayı denetim etme gücünün paradan daha kritik hale geldiğini kaydetti:
“Benim açımdan asıl stratejik değişim, Washington’ın savaş sonrası Avrupa güç tertibinde Amerikan şirketlerine biçtiği rolün ortaya çıkmasında yatıyor. Rusya üretici, Ukrayna transit ülke, Avrupa alıcı, Amerikan şirketleri de aracı pozisyonunda olacaksa, ticari gelirin kimde kalacağı kadar bir sonraki krizde güç akışını kimin durdurabileceği de değer kazanıyor.”
İsrail Cumhurbaşkanı Herzog, başbakan adayını belirlemek için istişarelere başladı
Türkiye’den AB raporuna reaksiyon
ABD’de kritik seçim! Kongre Trump’ı frenler mi? F-35’ler ne olur? Uzmanlar yanıtladı
Avrupa Trump sonrasını tartışıyor. Ara seçim hezimeti neleri getirecek?
DSÖ: Antalya’da yapılacak COP31’de sıhhatin iklim kriziyle alakası kıymetli başlık
İran’dan ABD’ye gözdağı! Sert iletiler peş peşe geldi… ‘Bedeli ağır olacak’
AB başkanları yapay zeka gündemiyle Dublin’de toplanacak
