Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Antalya'da düzenlenecek COP31 sürecine ait yayımladığı raporda, COP31'de sıhhatin iklim kriziyle bağlantısının kıymetli bir başlık olarak öne çıkacağını belirtti.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Antalya’nın 9-20 Kasım’da konut sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) yönelik sıhhatin iklim kriziyle münasebetinin değerli bir başlık olduğunu vurgulayan bir rapor yayımladı.
İklim krizinin bir sıhhat krizi olduğu ve bunun tesirlerinin bölgeler ile beşerler üzerinde eşit olmayan bir halde hissedildiği kaydedilen raporda, “İklim değişikliği insan sıhhatine yönelik önemli bir tehdittir, hiçbir ülke yahut topluluk bundan muaf değil. İklim değişikliğinin oluşturduğu yük, bölgeler ve topluluklar arasında orantısız bir biçimde dağılıyor. Tahminen 3,3 ila 3,6 milyar insan, iklim değişikliğine karşı son derece savunmasız şartlarda yaşıyor.” değerlendirmeleri yer aldı.
Raporda, son 20 yılda iklim kaynaklı felaketler sebebiyle meydana gelen ölümlerin yüzde 90’ından fazlasının gelişmekte olan ülkelerde gerçekleştiği kaydedildi.
Çocukların, gebe bayanların, yenidoğanların, yaşlıların, sıhhat problemleri olan bireylerin ve yerinden edilmiş şahısların bilhassa iklim değişikliğine karşı savunmasız olduklarına dikkati çekilen raporda, “Sağlık alanındaki müdahalelerde adalet prensibi temel bir kıymete sahip. Fiji’de düzenlenen Pre-COP (COP öncesi toplantı) ve COP31, bu bahse dikkati çekmek için kıymetli fırsatlar sunuyor.” sözleri kullanıldı.
Glasgow’da düzenlenen COP26’dan bu yana gerçekleştirilen her dorukta, iklim değişikliği bağlamında sıhhate yönelik hareketleri destekleyecek araçlar, planlar ve siyasetlerin ortaya konulduğu vurgulanan raporda, “Antalya, bu vizyonları gerçeğe dönüştürmek için bir fırsat. Brezilya’nın mesken sahipliğinde Belem’de düzenlenen COP30 Zirvesi’nde kabul edilen Belem Sağlık Eylem Planı (BHAP) uygulanmalı.” değerlendirmesinde bulunuldu.
Raporda, BHAP’ın sıhhat alanında ahenk çalışmaları için üç öncelikli alan belirlediği, sürveyans ve izleme, ispata dayalı siyasetler, stratejiler ve kapasite geliştirme ile inovasyon, üretim ve dijital sıhhatin bu alanlar arasında yer aldığı aktarıldı.
Ayrıca raporda, “Antalya Sağlık Direnci Girişimi (AIR), iklim-sağlık aksiyonları konusundaki ulusal tecrübelerin paylaşıldığı, ülkelerin öncülük ettiği, istekli ve bağlayıcı olmayan bir sistemdir. Bu teşebbüs, işbirliğine dayalı öğrenmeyi mümkün kılmak ve COP32 ile sonrasına bir köprü oluşturmak maksadıyla tasarlandı.” sözleri kullanıldı.
Girişimin Türkiye’nin elde ettiği muvaffakiyetleri ortaya koyan ve ülkelerin katkıları için bir standart teşkil eden dokümanla başlatılacağı ve tecrübelerin paylaşılmasına yönelik itimada dayalı ve bağlayıcı olmayan bir çerçeve sunacağı belirtilen raporda, bunun kolektif tecrübe havuzu aracılığıyla COP32 ve sonrasına uzanan bir köprü fonksiyonu göreceği de kaydedildi.
Öte yandan DSÖ, “İklim değişikliği ve sıhhat konusunda öncelikli aksiyonların global yararları ve maliyetleri” başlıklı bir rapor da yayımladı.
Raporda, iklim ve sıhhate yönelik kanıtlanmış 6 tedbirin her yıl 1,6 milyon hayat kurtarabileceğine, ekonomik ve mali açıdan trilyonlarca dolarlık çıkar sağlayabileceğine işaret edildi.
Bu 6 aksiyonun ısı-sağlık ikaz sistemleri, iklime sağlam içme suyu hizmetleri, temel sanitasyon hizmetleri, hijyen ve el yıkama imkanları, pişirme ve ısınma için daha pak mesken yakıtları ve teknolojilerin yanı sıra fosil yakıtlara yönelik verimli fiyatlandırma siyasetlerini içerdiği raporda yer aldı.
Raporda, bu aksiyonların arazi kullanımı, arazi kullanım değişikliği ve ormancılık hariç tutulduğunda global yıllık sera gazı emisyonlarının yüzde 31’ine denk gelen 16,7 milyar ton karbondioksit emisyonunun önlenmesine yardımcı olabileceği belirtildi.
Söz konusu 6 aksiyonun global ölçekte yaygınlaştırılmasının her yıl 1,6 milyon mevti önleyebileceğine işaret edilen raporda, “Yıllık 3,9 trilyon dolar meblağında ekonomik refaha katkı sunabilir. Ayrıyeten, mali açıdan da yıllık 5,4 trilyon dolar pahasında ek yarar sağlayabilirler.” sözleri kullanıldı.
Raporda görüşlerine yer verilen DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, “İklim krizi tıpkı vakitte bir sıhhat krizidir. Lakin bu krizin yol açtığı ziyanların büyük bir kısmı, halihazırda elimizde bulunan araçlarla önlenebilir.” değerlendirmesinde bulundu.
Hükümetlerin bir sonraki iklim müzakerelerine hazırlandığını kaydeden Ghebreyesus, sıhhatin korunmasının iklim aksiyonlarının merkezinde yer alması gerektiğinin altını çizdi.