ABD’de ara seçimler için nefesler tutuldu. Lider Trump için kritik viraj

ABD’de yarın yapılacak Kongre ara seçimlerinde milyonlarca seçmen sandık başına gitmeye hazırlanırken, Temsilciler Meclisi ve Senatoda ortaya çıkacak yeni tablo, Başkan Donald Trump’ın kalan iki yılındaki siyasi dengeleri belirleyecek.

ABD Başkanı Trump’ın ikinci başkanlık periyodunun ortasında gerçekleştirilecek seçimlerde, Kongrenin alt kanadı Temsilciler Meclisindeki 435 sandalyenin tamamı ile üst kanadı Senatodaki 100 sandalyeden 35’i için seçmenler oylarını kullanacak.

36 EYALETTE DE VALİLİK YARIŞI VAR

Seçimlerde ayrıyeten 36 eyalette valilik yarışları düzenlenecek, çok sayıda eyaletin yasama organlarının üyeleri ve mahallî yöneticileri de belirlenecek.

Son iki yıldır Kongrenin iki kanadında çoğunluğa sahip olan Cumhuriyetçiler bu avantajlarını müdafaaya çalışırken, Demokratlar ise her iki kanatta da çoğunluğu elde etmeyi hedefliyor.

4 Kasım’da ortaya çıkacak Kongre tablosu, Trump idaresinin 2027 ve 2028 yıllarındaki yasama faaliyetleri bakımından hayati derecede kıymet taşıyor.

Demokratların Temsilciler Meclisinde ve/veya Senatoda çoğunluğu ele geçirmesi durumunda, Trump’ın en çok da bütçe, vergi ve göçmenlik düzenlemeleri üzere adımlarının Kongreden geçmesi zorlaşacak.

ABD’de başkanlık seçimleri dört yılda bir, Kongre seçimleri ise iki yılda bir gerçekleştiriliyor.

Başkanlık seçimlerinin yapılmadığı, liderin dört yıllık misyon mühletinin ortasına denk gelen Kongre seçimleri, “ara seçimler” (midterm elections) olarak adlandırılıyor.

ABD Kongresi (üstteki bina), 435 üyeli Temsilciler Meclisi ve 100 üyeli Senato olmak üzere iki kanattan oluşuyor.

Temsilciler Meclisi üyeleri iki yıllığına seçilirken, her eyaletin nüfusuna nazaran belirlenen sayıda temsilcisi bulunuyor.

Örneğin Teksas’ın 38, California’nın 52 ve New York’un 26 temsilcisi, ABD Temsilciler Meclisine seçiliyor. Buna karşılık nüfusu az olan eyaletlerden Iowa 4, Alaska 1 ve Idaho ise 2 temsilcisi ile temsil ediliyor.

Senatoda ise nüfusuna bakılmaksızın her eyalet iki senatörle temsil ediliyor. Altı yıllığına seçilen senatörlerin yaklaşık üçte biri, iki yılda bir yapılan seçimlerde yenileniyor.

Bu yıl olağan takvim kapsamında 33 senatörlük için seçim yapılırken, Florida ve Ohio’daki iki özel seçimle birlikte sandığa gidecek toplam Senato sandalyesi sayısı 35’e ulaşıyor.

Kongre üyeleri, seçmenlerin direkt oylarıyla belirleniyor; bir öteki deyişle başkanlık seçimlerinden farklı olarak Kongre seçimlerinde “Seçiciler Kurulu” (Electoral College) sistemi uygulanmıyor.

Seçimlerin akabinde oluşacak yeni Kongre, 3 Ocak 2027’de resmen vazifesine başlayacak.

ABD’de seçimler federal seviyede yapılmasına karşın oy verme ve oy sayım süreçleri büyük ölçüde eyaletler tarafından yürütülüyor.

Seçmenler, eyaletlerinin belirlediği kurallar çerçevesinde seçim günü sandığa giderek, erken oy kullanarak ya da posta yoluyla oylarını verebiliyor.

Bazı eyaletlerde seçmenlere otomatik olarak posta yoluyla oy pusulası gönderilirken, kimilerinde ise seçmenlerin posta yoluyla oy kullanmak için müracaatta bulunması gerekiyor.

Oy kullanmak için kimlik gösterme mecburiliği, seçmen kayıt müddetleri ve posta oylarının kabul edilmesine ait son tarihler de eyaletlere nazaran değişiyor.

Özellikle Trump’ın seçim sistemine ait en değerli şikayetlerinden ikisi olan “posta yoluyla oy kullanma” ve “kimlik kartı gösterme mecburiliği olmadan oy kullanma” süreçleri, Amerikan kamuoyunda hala tartışılıyor.

ABD genelinde tek bir sandık kapanış saati bulunmadığından, sonuçlar ülkenin doğusundan batısına yanlışsız farklı saatlerde gelmeye başlıyor.

Özellikle oy farkının az olduğu eyaletlerde posta oylarının sayılması ve itiraz süreçleri sebebiyle kesin sonuçların açıklanması birkaç gün sürebiliyor.

Bu yılki Kongre ara seçimlerine iştirakin son periyottaki öbür seçimler üzere yüksek olması bekleniyor. Bilhassa Trump’a takviye verenler ile karşı olanlar arasındaki siyasal ve sosyolojik makasın giderek açıldığı yönündeki göstergeler, seçmenleri daha fazla sandığa gitmeye yönlendiriyor.

ABD medyasına yansıyan son tahlillere nazaran, 47 eyalet ve başşehir Washington’da 43 milyondan fazla seçmen erken oy kullanmış yahut posta yoluyla oyunu göndermiş durumda.

Bu sayı, 2022 ara seçimlerinin tıpkı devrine kıyasla yaklaşık 10 milyonluk bir artışa işaret ediyor.

Cumhuriyetçiler, 2024 seçimlerinin akabinde Temsilciler Meclisindeki çoğunluklarını korurken, aradan geçen iki yılda istifalar ve boşalan sandalyeler nedeniyle iki parti arasındaki fark daraldı.

1 Kasım prestijiyle Temsilciler Meclisinde 218 Cumhuriyetçi, 214 Demokrat ve bir bağımsız üye bulunuyor; iki sandalye ise şu anda boş durumda.

435 sandalyeli Mecliste salt çoğunluk için 218 sandalye gerekiyor.

Dolayısıyla Demokratların çoğunluğu elde etmesi için seçimlerde, mevcut sandalyelerine ek olarak en az 4 sandalye daha kazanması gerekiyor.

Temsilciler Meclisindeki çoğunluk, Meclis Başkanının belirlenmesinin yanı sıra yasama gündeminin oluşturulması, bütçe görüşmeleri ve Kongre komitelerinin idaresi bakımından değer taşıyor.

Demokratların burada çoğunluğu kazanması durumunda Trump’ın azline yönelik süreç dahil birçok kritik konunun Temsilciler Meclisi gündemine gelmesine kesin gözüyle bakılıyor.

Cumhuriyetçiler, 100 üyeli Senatoda 53 sandalyeyle çoğunluğu elinde bulundururken, Demokratların ise kendileriyle hareket eden 2 bağımsız dahil toplam 47 sandalyesi bulunuyor.

Bu tabloya nazaran Demokratların Senatoda çoğunluğu ele geçirebilmesi için Cumhuriyetçilerden net 4 sandalye kazanması gerekiyor.

Senato seçimlerinde bilhassa Georgia, Michigan, Maine, Alaska, Kuzey Carolina, Ohio ve Iowa üzere eyaletlerdeki yarışlar yakından takip ediliyor.

Demokratlar, 2024 başkanlık seçimlerinde Trump’ın kazandığı Georgia ve Michigan’daki sandalyelerini muhafazaya çalışırken, Cumhuriyetçiler ise Demokrat lider adayı Kamala Harris’in kazandığı Maine’deki sandalyelerini muhafazaya çalışacak.

Senato, Yüksek Mahkeme dahil federal yargıçların ve üst seviye idare vazifelilerinin onaylanması ile milletlerarası mutabakatların kıymetlendirilmesi üzere yetkileri sebebiyle başkanlık idaresi açısından farklı bir ehemmiyete sahip.

Bununla birlikte, Senatoda çoğunluğun elde edilmesi, her yasa teklifinin kabulü için kâfi olmuyor. Birçok düzenlemede tartışmaların sona erdirilmesi için 60 senatörün dayanağı gerekiyor.

60 senatöre ulaşmak güç olduğundan, Amerikan siyasi sisteminde “filibuster” denen bu sistemle bazen tek bir senatör bile, uzun mühlet kürsüde konuşarak bir yasama sürecini geciktirebiliyor.

ANKETLERDE DEMOKRATLAR AVANTAJLI GÖRÜNÜYOR

ABD’de ülke geneli anketleri yayımlayan Real Clear Politics’te yer alan son anketlere nazaran, Demokratların Senatoda 4 sandalye daha kazanarak 51 sandalyeye ulaşabileceği tahmin ediliyor.

Öte yandan Temsilciler Meclisi anketlerine nazaran, 24 ek sandalye kazanarak 239 sandalyeye ulaşabileceği iddiası yapılıyor.

ABD’de ara seçimler, seçmenlerin misyondaki liderin performansını değerlendirdiği değerli siyasi süreçlerden biri olarak görülüyor.

Trump’ın ikinci başkanlık periyodunun ortasında gerçekleştirilecek 3 Kasım seçimleri de Beyaz Saray ile Kongre arasındaki güç istikrarını tekrar belirleyecek.

ABD’de genel olarak misyondaki liderin partisinin ara seçimlerde güç kaybetmesi aslında beklenmedik bir durum değil; fakat bilhassa iktisat temelli şikayetler nedeniyle Cumhuriyetçilerin iki kanattaki çoğunluğunu kaybetmesi, Trump’ın kalan iki yılını epeyce kuvvetli bir süreç haline getirecek.

Demokratların yalnızca Temsilciler Meclisinde bile çoğunluğu elde etmesi, Beyaz Saray’ın bilhassa bütçeyle ilgili rastgele bir planının akamete uğramasına yetebilir.

Bu da Trump ile Demokratlar arasında kıyasıya siyasi müzakerelerin yaşanmasına yol açabilecek.

Seçim sonuçları, Trump’ın vazife mühletinin kalan iki yılında izleyeceği siyasetlerin yanı sıra, 2028 başkanlık seçimlerine giden süreçte iki parti arasındaki siyasi istikrarları de yine biçimlendirecek.