Almanya'da Frank-Walter Steinmeier'in halefini belirleyecek seçim yaklaşırken, 77 yıllık cumhuriyet tarihinde birinci kere bir bayanın cumhurbaşkanı seçilmesi yönündeki baskı artıyor.
Almanya, kuruluşundan bu yana geçen yetmiş yedi yılda on iki cumhurbaşkanı gördü. Theodor Heuss ile başlayan ve Frank-Walter Steinmeier ile süren bu listenin ortak bir paydası var: Koltuğa oturan isimlerin tamamı erkekti.
Şimdi ise başşehir Berlin kulislerinde birebir soru yüksek sesle tartışılıyor: Bellevue Sarayı’na nihayet bir bayan yerleşecek mi?
İkinci beş yıllık misyon müddetinin sonuna gelen ve anayasa gereği üçüncü sefer aday olamayan Steinmeier, 18 Mart 2027 tarihinde görevi devredecek.
Kamu yayın kurumu Tagesschau’nun aktardığı takvime nazaran, halefini belirleyecek 18. Federal Seçiciler Kurulu 30 Ocak 2027 günü tarihi Reichstag binasında toplanacak.
Seçime aylar kala, siyaset sahnesinde kadın devlet başkanı beklentisi ile parti içi iktidar hesapları çetin bir bilek güreşine sahne oluyor.
Haftalık Die Zeit gazetesinin aktardığına göre Sosyal Demokrat Parti (SPD) ile Yeşiller cephesinde bu bahisteki tavır netlik taşıyor.
SPD Federal Meclis Grubu İdari Menajeri Dirk Wiese ile partinin genel lider yardımcısı Alexander Schweitzer, artık bir bayan cumhurbaşkanı vaktinin geldiğini savunuyor.
Schweitzer, Der Spiegel’e verdiği demeçte siyasi merkezde bu yönde geniş bir mutabakat olduğunu hatırlattı.
Hristiyan Demokrat kanattan yükselen itirazlara reaksiyon gösteren Schweitzer, CDU’nun toplumun çoktan geride bıraktığı eski kalıplara dönme riski taşıdığını vurguladı.
Yeşiller Federal Meclis Grubu Eş Başkanı Katharina Dröge de tıpkı kararlılıkla sürece dahil oldu.
Dröge, cumhuriyetin yetmiş yedi yıllık erkek egemen devlet başkanlığı zincirinin 2027 yılında kırılması gerektiğini lisana getirdi.
Başbakan Friedrich Merz’in koalisyon adayını belirlerken bu toplumsal beklentiyi gözetmek zorunda olduğunu kaydetti.
Esasen bu talep uzun müddettir olgunlaşıyor.
Geçmişte Rheinland-Pfalz Eyalet Başbakanlığı yapan SPD’li Malu Dreyer de bu makama bir bayanın gelmesinin Almanya’daki ve dünyadaki bayanlara büyük bir yürek aşılayacağını belirtmişti.
İktidarın büyük kanadını oluşturan Birlik partileri (CDU/CSU) cephesinde ise hesaplar çok daha karmaşık bir seyir izliyor. İttifakın Bavyeralı ortağı Hristiyan Sosyal Birlik (CSU), atılımını erkenden yaptı.
CSU Genel Başkanı Markus Söder, Bavyera Eyalet Parlamentosu Başkanı Ilse Aigner’in ortak aday gösterilmesi için yoğun bir kampanya yürütüyor.
Eski Federal Tarım Bakanı olan altmış bir yaşındaki Aigner, aylardır yarışın en güçlü ismi olarak öne çıkıyor.
Tagesschau’ya nazaran Söder, ARD televizyonundaki “Bericht aus Berlin” programında, yetmiş beş yıldır hiçbir CSU mensubunun başbakan yahut cumhurbaşkanı olamadığını hatırlatarak sıranın artık biraz da kendilerine geldiğini savundu.
Ancak Söder’in bu atağı siyasi etraflarda önemli soru işaretleri doğuruyor. Der Spiegel’in tahliline nazaran, Bavyera Başbakanı’nın federal başbakanlık hayalinden vazgeçmediğini bilen gözlemciler farklı bir hesaba dikkat çekiyor.
Bellevue Sarayı’na bir CSU’lunun yerleşmesi halinde, devletin tepesindeki iki koltuktan birini Bavyera’ya veren bir partinin başbakanlığı da alması neredeyse imkânsız görülüyor.
Bu nedenle kimi CDU kurmayları, Söder’in Aigner’i bilerek erkenden öne sürdüğünü ve talihini tüketmek istediğini düşünüyor.
Der Spiegel’in aktardığı izlenimlere nazaran Aigner, son CSU kurultayına siyah tişört, kırmızı ceket ve altın kolyeyle, yani Alman bayrağının renkleriyle katılarak sessiz bir gövde gösterisi yaptı.
Ancak Başbakan Merz’in kurultaydaki temkinli tutumu, sıkıntının şimdi çözülmediğini gösterdi.
Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) tarafında Başbakan Friedrich Merz şimdiye dek kesin bir taahhüt vermekten kaçındı.
Geçen yıl yaptığı açıklamada 2027 yılında bir bayanın cumhurbaşkanı seçilmesini tasavvur edebildiğini ve bunun uygun olacağını söylemişti.
Fakat partisindeki kurmaylar bu tabirin kesin bir mecburilik manasına gelmediğini savunuyor.
Eyalet seçimlerinin akabinde tartısı artan CDU’lu eyalet başbakanları, cumhurbaşkanı adayının belirlenmesinde kelam hakkı talep ediyor ve makamın direkt CSU’ya bırakılmasına direniyor.
Parti içinde bayan cumhurbaşkanı zorunluluğunu açıktan sorgulayan sesler çoğalıyor.
Birlik Meclis Grubu Başkanı Thorsten Frei, Welt televizyonuna yaptığı açıklamada kapıların bir erkeğe peşinen kapatılmaması ve sürece açık fikirle yaklaşılması gerektiğini söyledi.
CDU Genel Saymanı ve Grup Başkanvekili Mathias Middelberg ise Der Spiegel’e verdiği demeçte cinsiyet tartışmasını eleştirdi.
Middelberg, adayın bayan yahut erkek olmasından fazla gerçek bir siyasi tartı ve otorite taşımasının koşul olduğunu belirtti.
CDU Merkez Karar Yürütme Kurulu Üyesi Wiebke Winter da Deutschlandfunk radyosuna konuşurken, vaktin bir bayan aday için uygun olduğunu kabul etti; fakat adayın yetkinlik profilinin her şeyin önünde geldiğini vurguladı.
Hristiyan Demokratlar, Aigner’in önünü kesmek maksadıyla uzun bir beklenti listesi sıralıyor. Bu koşulların başında hukuk eğitimi geliyor; Aigner bu formasyona sahip değil.
Ayrıca Doğu ve Batı eyaletlerini kaynaştırma yeteneği aranıyor; koyu bir Bavyeralı kimliğinin bu birleştirici harcı sağlayamayacağı öne sürülüyor.
CDU içinde bayan aday olarak Federal Aile Bakanı Karin Prien, Federal Meclis Başkanı Julia Klöckner, eski genel lider Annegret Kramp-Karrenbauer ve Hessen Eyalet Parlamentosu Başkanı Ines Claus gibi isimler konuşuluyor; müellif ve hukukçu Juli Zeh de seçenekler arasında anılıyor.
Fakat kriter çıtası bu denli yükseltilince bayan aday havuzunun daraldığı savunuluyor ve erkek adaylara kapı açılıyor.
Nitekim eski Anayasa Mahkemesi Yargıcı Udo di Fabio ile görevdeki Anayasa Mahkemesi Başkanı Stephan Harbarth kulislerde ismi geçen isimler arasında yer alıyor.
Hessen Başbakanı Boris Rhein’ın isminin kamuoyuna sızması rastgele bir reaksiyon yaratmayınca, Birlik içinde “kadın cumhurbaşkanı beklentisi sanıldığı kadar sert bir mecburilik değil” görüşü taban kazandı.
Rhein yarışta yer almayacağını Merz’e iletmiş olsa bile, bu tartışma erkek aday ihtimalini canlı tuttu.
İktidar ortaklarından SPD’nin kendi adayı yarışta yer almıyor, ancak parti takımlarında Aigner’e dönük bariz bir sempati göze çarpıyor.
SPD Grup Başkanı Matthias Miersch, Aigner’i aşırı sağa karşı net tutum alan ve demokratik kıymetleri odunsuz savunan bir demokrat olarak niteledi; koalisyon müzakerelerindeki güvenilirliğini övdü.
Bremen Belediye Başkanı Andreas Bovenschulte da açıkça Aigner’e arka çıktı.
Muhalefet ve sivil toplum kanadında ise farklı teklifler dillendiriliyor. Die Zeit’ın haberine göre Sol Parti (Die Linke) Federal Meclis İdari Menajeri Ina Latendorf, sivil toplumdan gelen ve partiler üstü kabul gören bir ismi destekleyebileceklerini duyurdu.
Komedyen ve muharrir Hape Kerkeling için açılan ve 160 binden fazla imza toplayan dilekçe ise eşcinsel bir adayın seçilmesi fikrini gündeme taşıdı; Spiegel’e konuşan Kerkeling, sonucun muvaffakiyete ulaşmayacağını bilse de özgür bir toplumda bu tartışmanın yarar sağladığını söz etti.
Cumhurbaşkanını seçecek Federal Seçiciler Kurulu, 630’u Federal Meclis milletvekillerinden, 630’u ise eyalet parlamentolarının seçtiği delegelerden oluşan toplam bin 260 üyeden meydana geliyor.
Eyaletler heyete yalnızca siyasetçileri değil; sanatkarları, atletleri ve bilim insanlarını da dahil edebiliyor.
Seçimin birinci iki tipinde en az 631 delegenin salt çoğunluğunu alan aday ipi göğüslüyor; üçüncü tipe kalınırsa kolay çoğunluk kâfi sayılıyor.
Kurulda en kalabalık grubu CDU/CSU oluştururken, onları AfD ve Yeşiller takip ediyor. İktidardaki Birlik partileri ile SPD’nin toplam sandalye sayısı salt çoğunluğu ziyadesiyle aşıyor.
Bu tablo, Başbakan Merz ile ortaklarının varacağı mutabakatı belirleyici kılıyor. Gözler şimdi Merz’in 9 Kasım tarihindeki CDU idare toplantısında kendi partisindeki erkek aday yanlısı direnci aşıp aşamayacağına ve Bellevue Sarayı’nın anahtarını cumhuriyet tarihinde birinci defa bir bayana teslim edip etmeyeceğine çevrildi.
Almanya’da devletin doruğundaki ismi belirleme süreci sandık başına giden seçmenin direkt oy vermesiyle işlemiyor.
Ülkenin cumhurbaşkanı, sırf bu gaye için bir araya gelen ve Almanya Federal Cumhuriyeti’nin en geniş iştirakli parlamenter organı sayılan Federal Kongre (Bundesversammlung) tarafından kapalı oylamayla seçiliyor.
Federal Kongre, cumhurbaşkanlığı seçiminin çabucak öncesinde toplanan ve iki eşit kanattan meydana gelen özel bir meclis yapısı taşıyor.
Kurulun birinci yarısını Federal Meclis (Bundestag) bünyesindeki tüm milletvekilleri eksiksiz oluşturuyor. Öbür yarıda ise 16 eyalet parlamentosunun (Landtag) belirlediği, milletvekili sayısına denk sayıdaki delege grubu sandık başına geçiyor.
Eyaletlerin belirlediği bu isimler yalnızca mahallî parlamenterlerden ibaret kalmıyor; listelerde belediye liderlerinin yanı sıra kamuoyunun yakından tanıdığı atletler, sanatkarlar ve bilim insanları da kendilerine yer açabiliyor.
Almanya’da cumhurbaşkanlığı makamına talip olacak şahısların öncelikle 40 yaşını doldurmuş olması, Alman vatandaşlığı taşıması ve Federal Meclis seçimlerinde oy kullanma hakkına sahip olması koşul koşuluyor.
Seçim günü geldiğinde meclis çatısı altında adaylara dair rastgele bir müzakere ya da ön tartışma yürütülmüyor; delegeler direkt sandık başına giderek zımnî oylarını kullanıyor.
Seçim takvimi en çok üç tıp üzerinden işliyor. Birinci iki cinste bir adayın ipi göğüsleyebilmesi için Federal Kongre üyelerinin yarısından fazlasının oyunu alarak mutlak çoğunluğa erişmesi gerekiyor.
Eğer birinci iki oylamada hiçbir aday üyelerin en az yüzde 50’sinin dayanağını toplayamazsa üçüncü tipe geçiliyor. Bu son basamakta mutlak çoğunluk kaidesi düşüyor; öteki rakiplerinden daha fazla oy alarak bağıntılı çoğunluğu yakalayan aday Almanya’nın yeni cumhurbaşkanı duyuru ediliyor.
Seçilen cumhurbaşkanı beş yıl boyunca misyonda kalıyor. Anayasal sınırlamalar gereği bir kişi bu makamda art arda en çok iki periyot, yani toplamda en fazla 10 yıl hizmet verebiliyor.
Almanya’da 77 yıllık gelenek değişiyor mu? Birinci bayan cumhurbaşkanı gelebilir
ABD’de ara seçimler öncesi dikkat çeken anket sonuçları
Arap Koalisyonu: Husilerin Suudi Arabistan’a fırlattığı 3 füze ile 4 İHA imha edildi
İsrail sandık başında. Netanyahu’nun rakipleri arasında en çok eski komutan dikkat çekiyor
İran’dan ‘Hürmüz Boğazı’ açıklaması
MİT Başkanı Kalın, Suudi ve Pakistanlı yetkililerle birlikte İran’da görüşmeler yaptı
Trump’tan seçim tedbiri: İhbar edene 1 milyon dolar
