‘Günümüz ergenleri çok daha kırılgan bir ortamda büyüyor’

Hem her şeyi değiştirecek kadar güçlü hissettiğimiz hem de en küçük hayal kırıklığında yıkılacak kadar kırılgan olduğumuz bir devir ergenlik. Yeni hislerle karşılaşıyor ve bunlarla nasıl baş edeceğimizi bilemiyoruz. İşte bu değişim ve dönüşüm sürecini sahneye taşıyan ‘#ilkbahar #uyanis’ın oyuncuları Bartu Ayaz (30), Beril Korkmaz (27), Deniz Bice (25), Gönenç Güngör (27) ve oyunun yönetmeni Berfin Ertan sorularımızı yanıtladı.

◊Gençleri anlatan pek çok oyun var lakin ergenliğe odaklanan üretimlerin sayısı az. Sebep bu mevzuyu işlediniz?

Bartu Ayaz: Oyunda anlatılanlar çok üniversal. Ergenlik periyodunda gençlerin hissettiği baskılar, beklentiler ve tesirler dünyanın her yerinde karşımıza çıkıyor.

Gönenç Güngör: Oyunun merkezindeki ‘uyanış’ hali ergenlikteki his değişimlerini söz ediyor aslında. Geçmişte yahut günümüzde birebir şey geçerli. İnsanların büyüme sürecinde anlamlandıramadığı yeni hislerle müsabakası ve bunlarla nasıl baş edeceğini bilememesi hiçbir vakit değişmiyor. Bunun hepimizin hayatında karşılığı olduğunu gördük ve bu sorun üzerine konuşmak istedik.

◊Oyunun yepyenisi Frank Wedekind’ın ‘İlkbahar Uyanışı’ isimli yapıtı. Öykü de 1890’da geçiyor. Siz bu oyunu günümüze uyarladınız…

Gönenç Güngör: Birinci başta oyunu 1970’lerin Türkiye’sine, muhafazakâr bir lise ortamına uyarlamayı düşündük. Bunun  için önemli araştırma sürecine de girdik.

Bartu Ayaz: Sonra bu fikirden vazgeçtik. Daha güzel bildiğimiz bir öyküyü anlatmak istedik. Dönemi değiştirsek de sıkıntının hiç değişmediğini fark ettik: Ergenliğin temel sancıları çok emsal.

Berfin Ertan: Z Kuşağı hakkında
herkesin bir fikri var. Biz onları uzak-
tan yorumlamak istemedik. Mümkün olduğunca içeriden bakmaya çalıştık.
O yüzden uzun müddet gençlerin kullandığı mecraları takip ettik, içeriklerini izledik ve onları anlamaya çalıştık. 

‘Sosyal medya acımasız bir yer’

◊Kendi ergenliğinize dönüp baktığınızda neyi değiştirmek isterdiniz?

Bartu Ayaz: Zorbalığa maruz kaldığım bir periyot geçirdim. Kendimi daha fazla kabul etmeyi ve kendime daha sıkı sarılmayı isterdim.

Beril Korkmaz: İnsan ister istemez oburlarının kendisi hakkında düşündüklerine, ona biçtiği role nazaran davranmaya çalışıyor. Bu da insanın kendine haksızlık etmesine sebep oluyor.

Deniz Bice: Ortaokulda kilom sebebiyle zorbalığa maruz kaldım. Söylenenleri kafama takıyordum. Diğerlerinin dediklerini içselleştirmemeyi isterdim.

Gönenç Güngör: İnatçı ve dik başlı bir ergendim lakin tekrar de kimi kararlarımı diğerlerine bir şey kanıtlama isteğinden verdim. Sevmediğim bir kısmı yıllarca okumaya devam ettim. Sonradan kendi istediğim yola yöneldim ancak keşke bunu daha erken yapabilseydim.

◊Yeni jenerasyon ergenlerle kendi periyodunuz arasında ne farklar var?

Bartu Ayaz: Kimlik arayışı, arkadaşlıklar, kabul görme isteği hâlâ birebir. Asıl fark teknolojiyle birlikte bilgiye ve tecrübelere erişimin çok daha kolay hale gelmesi.

Beril Korkmaz: Bugünün gençleri kendilerini net söz edebiliyorlar. Tıpkı vakitte her şeyi süratli tüketiyorlar. Bizim için heyecan verici olan şeyler onlar için tatmin edici olmayabiliyor.

Gönenç Güngör: Bir öbür fark görünürlük. Ortaokuldayken yaptığım bir şeyi en fazla sınıf arkadaşlarım yargılardı. Bugün bir fotoğraf ya da görüntü binlerce şahsa ulaşabiliyor. Beşerler tanımadığı çocuğa acımasız yorumlar yazabiliyor. Günümüz ergenlerinin daha görünür lakin çok daha kırılgan bir ortamda büyüdüğünü düşünüyorum.

◊Sizce dijital dönüşüm gençlerin kimlik arayışını nasıl etkiliyor?

Bartu Ayaz: Senin yaşlarında cesurca kendini söz eden birini gördüğünde sen de birtakım yönlerini ortaya çıkarmaya cüret edebiliyorsun. Ancak öbür taraftan sosyal medya acımasız bir yer.

Deniz Bice: En güç taraflarından biri insanların anonim hesaplar üzerinden çok rahat konuşabilmesi. Bazen çok yıkıcı yorumlar yapabiliyorlar. Berbat tecrübeleri ya da hassasiyetleri olanlar için sosyal medya tetikleyici bir yer olabilir.

Gönenç Güngör: Sosyal medya insanın kendini diğerleriyle karşılaştırmasına sebep oluyor. Üstelik birden fazla vakit gerçek bir kıyas değil bu. Beşerler sana hayatlarının düzenlenmiş halini gösteriyor. Sen kendi gerçek hayatını o manzaralarla karşılaştırıyorsun. Bu da bilhassa ergenlik devrinde yetersizlik hissini artırıyor.

‘Fikirlerini daha rahat söz ediyorlar’

◊Günümüz ergenlerinin şanslı olduğu taraflar neler sizce?

Gönenç Güngör: Bizim devrimizde yaşça büyük birine büyük olduğu için itiraz edilmezdi. Bugünkü gençler kendilerinden çok daha büyük birine rahatlıkla “Buna katılmıyorum” diyebiliyor. Oyuna hazırlık sürecinde okuduğumuz kaynaklarda da bu bahis sıkça karşımıza çıktı. Toplumun çocuklarla ve gençlerle kurduğu hiyerarşik ilgiyi sorgulayan görüşler vardı. Bence gençlerin bugün otoriteyi daha fazla sorgulaması ve kendi fikirlerini daha rahat tabir etmesi çok olumlu bir gelişme.

Beril Korkmaz: Bugün bir çocuk dünyanın rastgele bir yerindeki biriyle tıpkı bilgiye, birebir içeriğe ve tıpkı kaynaklara ulaşabiliyor. Bu çok büyük bir güç. Bilhassa çocukların ve gençlerin ne kadar donanımlı olduklarını gördüğümde buna sık sık şaşırıyorum.