Mevcut IFAB 11. maddeye nazaran bir oyuncu, kadro arkadaşı topa dokunduğu anda rakip yarı alandaysa ve başının, gövdesinin ya da ayağının rastgele bir kısmı hem toptan hem de sondan ikinci rakipten rakip kale çizgisine daha yakınsa ofsayt konumundadır. Oyuncunun elleri ve kolları değerlendirmeye alınmaz. Ofsayt durumunda bulunmak tek başına ihlal sayılmaz; oyuncunun oyuna faal biçimde müdahale etmesi gerekir.
“Gün ışığı” yaklaşımında ise atak oyuncusu, gol atabileceği beden kısımları bakımından rakip savunmacıyla birebir hizada kaldığı sürece ofsayt sayılmaz. Ofsayt kararı için hamle oyuncusu ile sondan ikinci rakip arasında gözle görülür bir boşluk, yani “gün ışığı”, bulunması gerekir. Bu sebeple sırf burun, omuz yahut diz üzere küçük bir kısmın önde olması otomatik olarak ofsayt manasına gelmez.
GÜN IŞIĞI OFSAYT KURALI NASIL UYGULANIYOR?
Karar, tekrar kadro arkadaşının topa oynadığı yahut dokunduğu anda veriliyor. Hakem ve görüntü vazifelileri evvel atak oyuncusunun rakip yarı alanda olup olmadığını, akabinde ofsayt değerlendirmesine giren baş ve gövde kısımlarının hem toptan hem de sondan ikinci rakipten büsbütün ileride bulunup bulunmadığını denetim ediyor.
Oyuncunun çizgi üzerinde kalması, yani rakiple arasında besbelli bir boşluk oluşmaması, hamle oyuncusunun lehine yorumlanıyor. Atak oyuncusunun başı yahut gövdesi savunmacıyla birebir hizada olduğu sürece oyun devam ediyor. Ofsayt, fakat ilgili beden kısımları savunmacının büsbütün önüne geçtiğinde veriliyor. Eller ve kollar, gol atılamayan bölgeler olduğu için değerlendirmeye dahil edilmiyor. Kanada Premier Ligi’nin deneme metni, mevcut IFAB tarifinden farklı olarak oyuncunun baş, gövde ve ayak kısımlarının bütünüyle ileride olmasını temel alıyor; birebir metin ellerin ve ayakların ofsayt değerlendirmesinde dikkate alınmadığını da belirtiyor.
GÜN IŞIĞI OFSAYT KURALI NEDEN GÜNDEME GELDİ?
Mevcut sistemde yarı otomatik ofsayt teknolojisi, hamle oyuncusunun çok küçük bir kısmının önde olması sebebiyle gol iptallerine yol açabiliyor. Bu kararlar taraftarlar arasında “koltuk altı” yahut “ayak parmağı” ofsaytı üzere sözlerle eleştiriliyor. Gün ışığı modelinin savunucuları, daha besbelli bir eşik getirerek kararları sadeleştirmeyi, atak futbolunu desteklemeyi ve tartışmalı milimetrik durumları azaltmayı hedefliyor.
Buna karşı çıkanlar ise atak kadrosuna verilen avantajın savunmaları daha geriye çekebileceğini ve kadroların daha temkinli futbol oynayabileceğini savunuyor. Eski İngiltere ve Liverpool savunmacısı Jamie Carragher da teklifin oyunu daha olumsuz bir yöne taşıyabileceği görüşünü lisana getirdi.
İLK DENEME NEREDE YAPILIYOR?
Kanada Premier Ligi, FIFA iş birliği ve IFAB’ın yetkisiyle bu alternatif ofsayt yaklaşımını profesyonel seviyede test eden ilk lig oldu. Deneme 2026 dönemi boyunca uygulanıyor. Birebir tertipte, klasik VAR yerine teknik yöneticilerin muhakkak maç değiştirici durumlar için inceleme talep edebildiği Football Video Support sistemi de kullanılıyor.
Deneme kapsamındaki kuralla verilen birinci gol, 18 Nisan 2026’da Pacific FC’nin Halifax Wanderers ile oynadığı müsabakada Alejandro Díaz’ın attığı gol oldu. Standart IFAB kuralları uygulansaydı iptal edilmesi beklenebilecek gol, gün ışığı kriteriyle geçerli sayıldı.
DÜNYA FUTBOLUNDA NE ZAMAN GEÇERLİ OLACAK?
Şimdilik Premier Lig, Şampiyonlar Ligi yahut FIFA turnuvalarında geçerli olan genel bir “gün ışığı” ofsayt kuralı bulunmuyor. Deneme sonuçlarının değerlendirilmesinin akabinde IFAB’ın kalıcı bir değişiklik yapabilmesi için konseyde gerekli takviyenin sağlanması gerekiyor. Bu sebeple 2026’daki Kanada uygulaması, global futbol için yürütülen bir test niteliğinde; tüm liglerin çabucak bu sisteme geçeceği manasına gelmeyebilir.
