Kürtçe yazılı miras ve Rami’nin dönüşüm öyküsü kitaplarda buluştu

Kültür ve Turizm Bakanlığının kültür yayıncılığına kazandırdığı iki eser, Millî Kütüphanede yayıncılık dünyasının temsilcileriyle buluştu. Programda konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Aleksandre Jaba Koleksiyonu ile geniş bir yazılı mirası erişime açtıklarını, Rami Kütüphanesi kitabıyla da tarihî Rami Kışlası’nın çağdaş bir kütüphane ve kültür merkezine dönüşümünü kayıt altına aldıklarını söyledi.

Kültür alanındaki kamu hizmetinin araştırma, muhafaza, yaşatma ve kültürel kıymetleri yayma sorumluluğunu kapsadığını vurgulayan Ersoy, tanıtılan iki yapıtın bu anlayışın farklı alanlardaki yansımaları olduğunu söz etti.

Bakan Ersoy, Anadolu ve etrafında yüzyıllar boyunca farklı lisanlarda ve edebî geleneklerde ortaya çıkan yapıtların, bu coğrafyanın kültür tarihini anlamak açısından değerli kaynaklar olduğunu belirtti.

Kültürel mirası bütüncül bir yaklaşımla ele aldıklarını lisana getiren Ersoy, şunları kaydetti:

“Bu topraklarda üretilen her yapıtı, konuşulan her lisanı ve yaşatılan her kültürel pahası ortak mirasımızın bir kesimi olarak görüyoruz. Kültürel zenginliğimizi koruyup gelecek jenerasyonlara aktardıkça birbirimizi daha düzgün tanıyor, kardeşliğimizi daha da güçlendiriyoruz.”

Konuşmasında Terörsüz Türkiye amacına de değinen Ersoy, şu sözleri kullandı:

“Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliği ve Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli’nin güçlü takviyesiyle ilerleyen Terörsüz Türkiye amacı, milletimizin huzur içinde, birlik ve beraberlikle geleceğe yürümesi iradesinin tabiridir. Biz de kültürün birleştirici gücüyle ortak aidiyetimizi güçlendirmeye, her vatandaşımızın kendisini bu ülkenin kültürel hayatında bulabildiği bir geleceğe katkı sunmaya devam edeceğiz.”

Aleksandre Jaba Koleksiyonu’nun özgün hâlinin 13 ciltten oluştuğunu belirten Ersoy, Bakanlığın yayın çalışmasının kapsamı ve formatı doğrultusunda koleksiyonun 15 cilt olarak okuyucuya sunulduğunu söyledi.

Jaba’nın Erzurum’daki misyonu sırasında Kürtçeye duyduğu ilgiyle başlayan ve Molla Mahmud Bayezîdî’nin katkılarıyla genişleyen koleksiyon, toplam 69 Kürtçe eserin tıpkıbasımını içeriyor.

Mardin Artuklu Üniversitesi Türkiye’de Yaşayan Diller Enstitüsü ile iş birliği içinde hazırlanan yayın; lisan ve edebiyatın yanı sıra halk kültürü, folklor, kelamlı anlatı geleneği ve periyodun toplumsal hayatına ait kaynakları da bir araya getiriyor.

Her ciltte Türkçe ve Kürtçe inceleme ve tavsif metinlerinin bulunduğunu aktaran Ersoy, bu metinlerin koleksiyonun araştırmacılar açısından kullanım kıymetini artırdığını tabir etti.

Ersoy, “Dolayısıyla yaptığımız bu çalışmayla, araştırmacıların farklı alanlarda kullanabileceği bir kültür materyalini toplu, tertipli ve erişilebilir bir yayın hâline getirmiş olduk.” diye konuştu.

Bakanlığın Kürtçe klasik yapıtları Türkçe çevirileriyle birlikte 2010 yılından bu yana yayımladığını hatırlatan Ersoy, 2025 yılına kadar bu kapsamda 17 başlık yapıtın okurla buluştuğunu belirtti.

Bu birikimin çalışmaların sürekliliğini ortaya koyduğunu vurgulayan Ersoy, Aleksandre Jaba Koleksiyonu’nun daha geniş bir yazılı miras bütününe ulaşan yeni bir halka oluşturduğunu söyledi.

Ersoy, farklı kültürel etraflarda üretilmiş yapıtların bilimsel usullerle incelenmesi ve yayın yoluyla erişime açılmasının kamu yayıncılığının değerli sorumlulukları arasında yer aldığını kaydetti.

Lansmanda tanıtılan “Rami Kütüphanesi” kitabına ait de değerlendirmelerde bulunan Ersoy, yapıtın tarihî yapının geçirdiği dönüşümü bütün yönleriyle ele aldığını söyledi.

Rami’nin öyküsünün bir onarım projesinin ötesine geçtiğini belirten Ersoy, kütüphanenin bugün kitapları, yazma yapıtları, araştırmayı, kültür ve sanat faaliyetlerini, eğitimi ve toplumsal hayatı tıpkı çatı altında buluşturduğunu tabir etti.

Ersoy, “Aslen geçmişten devraldığımız bir yapının ve hafızanın bugünün gereksinimleriyle tekrar alaka kurmasını ve gelecek nesillerin kullanımına açık hâle gelmesini sağlamış olduk.” dedi.

Rami Kütüphanesinin 2026 yılında Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu Yeşil Kütüphane Ödülü’nde büyük ölçekli proje kategorisinde dünya birinciliğine layık görüldüğünü hatırlatan Ersoy, bu muvaffakiyetin benimsenen yaklaşımın milletlerarası alanda karşılık bulduğunu gösterdiğini belirtti.

RAMİ’NİN TARİHİ, MİMARİSİ VE DÖNÜŞÜMÜ AYNI ESERDE

“Rami Kütüphanesi” kitabı; yapının tarihini, mimarisini, geçirdiği dönüşümü ve bugün üstlendiği fonksiyonları akademik yazılar, mimari çizimler, planlar, fotoğraflar ve uzman değerlendirmeleriyle okuyucuya sunuyor.

Kitabın gelecek yıllarda yapılacak araştırmalar için de kaynak niteliği taşıdığını vurgulayan Ersoy, “Bir tanıtım kitabının ötesinde, ileride Rami Kütüphanesi üzerine çalışacak araştırmacılar için başvurulabilecek kapsamlı bir kaynak meydana getirdik.” sözlerini kullandı.

Yayıncılık kesimi temsilcilerine de seslenen Ersoy, kamu yayıncılığının kendine mahsus sorumlulukları bulunduğuna dikkati çekti.

Ticari olarak yayımlanması güç olan, uzun hazırlık süreci gerektiren, uzmanlaşmış bir okuyucu kitlesine hitap eden ve kültürel pahası sebebiyle kayıt altına alınması gereken çalışmaların bu sorumluluğun kıymetli bir kısmını oluşturduğunu belirten Ersoy, şunları söyledi:

“Bakanlık yayınlarının temel ölçütlerinden biri, yayımlanan çalışmanın kültürel ve bilimsel bir bedel taşıması ve kalıcı bir kaynak niteliği kazanabilmesidir.”

Editoryal hazırlıktan dizayna, baskı tekniklerinden dijital yayıncılığa kadar dalın bütün evrelerinde yaşanan dönüşümü yakından takip ettiklerini lisana getiren Ersoy, yayıncılık bölümünün birikiminden yararlanmaya ve kamu ile özel dal arasındaki iletişimi güçlendirmeye ehemmiyet verdiklerini söz etti.

Bakan Ersoy, konuşmasının sonunda iki yapıtın hazırlanmasında emeği geçen akademisyenlere, araştırmacılara, editörlere, çevirmenlere, tasarımcılara, Mardin Artuklu Üniversitesi Türkiye’de Yaşayan Diller Enstitüsüne ve Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü çalışanlarına teşekkür etti.