Uzun ömrün yeni adresi! 100 yaşına kadar yaşamanın sırrı bu köyde mi? Bilim insanları peşine düştü

İtalya’nın Sardunya Adası’ndaki dağlık bölgede yer alan küçük bir köy, sakinlerinin sıra dışı ömür müddetleriyle bilim dünyasının dikkatini çekti.

Yaklaşık 2 bin 200 kişinin yaşadığı Bolotana’da hayat, yıllardır emsal bir sistem içinde devam ediyor. Köy sakinleri tarlalarında çalışıyor, dik yokuşlarda uzun uzaklıklar yürüyor ve klâsik beslenme alışkanlıklarını sürdürüyor. Fakat bilim insanlarının burada yürüttüğü araştırma, bilhassa bayanların ömür müddetleriyle ilgili şaşırtan bir gerçeği ortaya çıkardı.

KADINLARIN 100 YAŞINA ULAŞMA ORANI DÖRT KAT YÜKSEK

Araştırmaya nazaran Bolotana’da 70 yaşına ulaşan bayanların 100 yaşına kadar hayatta kalma mümkünlüğü yaklaşık yüzde 14. İtalya genelinde ise bu oran yüzde 3,5 seviyesinde. Öteki bir tabirle köydeki bayanların 100 yaşını görme mümkünlüğü, ülke ortalamasının yaklaşık dört katına ulaşıyor.

Sardunya’nın uzun ömürlü sakinleriyle tanınan klâsik ‘mavi bölgesi’nin yaklaşık 100 kilometre dışında bulunan Bolotana, bu özelliğiyle yeni bir uzun hayat merkezi olarak bedellendiriliyor.

KÜÇÜK KÖYDE 19 KİŞİ 100 YAŞINA ULAŞTI

Sardunya’daki Sassari Üniversitesi ile ABD’deki Illinois Üniversitesi, Alabama Üniversitesi ve California Üniversitesi Los Angeles’tan (UCLA) bilim insanlarının yürüttüğü araştırmada, köyün 2021-2025 yılları arasındaki nüfus kayıtları incelendi.

The Telegraph’ın aktardığına nazaran araştırmacılar, bu devirde beş erkek ve 14 bayan olmak üzere toplam 19 kişinin 100 yaşına ulaştığını belirledi. Daha sonra hayatta olan 100 yaşını aşmış bireylerin sayısı altıya düştü. Bu bireylerin tamamı bayanlardan oluşuyor. Köyde 100. yaş gününü kutlamaya hazırlanan öbür sakinler de bulunuyor.

101 YAŞINDA, YEMEKLERİNİ HALA KENDİSİ YAPIYOR

Köyde yaşayan 101 yaşındaki Giovannina Marras, araştırmacıların ziyaretinde yaşanan bir olayla dikkat çekti.

Bilim insanları, Marras’a öğlen yemeğini kimin hazırlayacağını sorduğunda beklemedikleri bir cevap aldı. Sorudan rahatsız olan yaşlı bayan, “Hepsini kendim yaparım” diyerek mutfağa geçti ve konukları için doyurucu bir yemek hazırlamaya başladı.

Marras’ın ileri yaşına karşın günlük işlerini kendi başına sürdürebilmesi, araştırma sırasında aktarılan dikkat alımlı ömür hikayelerinden biri oldu.

UZUN YAŞAMIN SIRRI SOFRADA SAKLI OLABİLİR

Bilim insanları, Sardunya’daki uzun ömrün genetik yatkınlık, sağlıklı beslenme, tertipli fizikî aktivite ve güçlü toplumsal bağlantıların birleşiminden kaynaklanabileceğini düşünüyor.

Bolotana Belediye Başkanı Francesco Manconi de Corriere della Sera gazetesine yaptığı açıklamada, köydeki uzun hayatın tek bir sebebe bağlanamayacağını belirtti.

Manconi, “Ben bilim insanı değilim fakat bunun bir dizi faktörün birleşimi olduğunu düşünüyorum” diyerek köy sakinlerinin bol ölçüde tahıl ve zerzevat tükettiğini, sofralarında yoğun hayvancılıkla yetiştirilmeyen lokal hayvanların etlerine yer verdiklerini anlattı.

GELENEKSEL YEMEKLER GÜNLÜK YAŞAMIN BİR PARÇASI

Köy sakinlerinin beslenme alışkanlıklarında Sardunya’nın klâsik mutfağı kıymetli bir yer tutuyor.

Bölgenin sevilen yiyecekleri arasında, pecorino peyniriyle hazırlanan klâsik ‘seadas’ tatlısı bulunuyor. Ayrıyeten az şeker içeren, limon yahut tarçınla tatlandırılabilen ‘mustazzolus’ isimli yumuşak kurabiyeler de lokal mutfağın öne çıkan lezzetleri arasında gösteriliyor.

Ancak araştırmacılar, uzun hayatın sadece bu yiyeceklerin tüketilmesiyle açıklanamayacağını, beslenmenin genetik ve çevresel şartlarla birlikte kıymetlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

BAZI KADINLAR GÜNDE 20 KİLOMETRE YÜRÜYOR

Bolotana’da uzun ömürle ilişkilendirilen bir öbür özellik ise hareketli günlük ömür.

Sardunya’nın engebeli toprağında yaşayan köy sakinleri, bahçelerine ve tarım alanlarına ulaşabilmek için daima dik yamaçları aşıyor.
Belediye Başkanı Manconi, köydeki yaşlıların geçmişten bu yana tarlalarına yürüyerek gittiğini belirterek bilhassa birtakım bayanların günde 20 kilometreye kadar yürüdüğünü söyledi.

Bölgede fizikî aktivitenin günlük işlerin doğal bir modülü olması, bilim insanlarının üzerinde durduğu faktörler arasında yer alıyor.

DÜNYANIN YENİ ‘MAVİ BÖLGESİ’ OLABİLİR

Frontiers in Aging mecmuasında yayımlanan araştırmada bilim insanları, Bolotana’nın bilhassa bayanlarda görülen fevkalâde uzun ömür oranları sebebiyle yeni bir ‘mavi bölge’ adayı olarak değerlendirilebileceğini belirtti.
Mavi bölge, insanların ortalamadan daha uzun yaşadığı ve 100 yaşını aşan şahısların dikkat cazip oranlarda bulunduğu yerleri tanımlamak için kullanılıyor.

Japonya’daki Okinawa, Kosta Rika’daki Nicoya ve Yunanistan’daki İkarya Adası, uzun hayatla ilişkilendirilen bölgeler arasında gösteriliyor.

Araştırmada Bolotana’daki bayanların uzun ömür göstergelerinin, milletlerarası karşılaştırmalarda Hong Kong’un akabinde ikinci sırada bulunduğu tabir edildi.

BİLİM İNSANLARI HENÜZ KESİN KONUŞMUYOR

Bolotana’dan elde edilen sonuçlar dikkat alımlı olsa da ‘mavi bölge’ kavramı bilim dünyasında tartışılmaya devam ediyor.

Bazı araştırmacılar, inanılmaz uzun hayat oranlarının hesaplanmasında kullanılan prosedürleri ve geçmişe ilişkin yaş kayıtlarının güvenilirliğini sorguluyor.
Bu kavramın kökeni, 1990’lı yıllarda Sardunya’da başlatılan ‘Akea’ projesine dayanıyor. Projenin ismi, Sardunya lisanında ‘100 yaşına kadar yaşa’ manasına gelen ‘a kent’annos’ tabirinden türetildi.

Son araştırmanın muharrirleri, Bolotana’ya ait bulgularının dayanıklı kayıtlara dayandığını belirtmekle birlikte köyün kesin olarak kanıtlanmış bir mavi bölge kabul edilebilmesi için daha fazla araştırmaya gereksinim duyulduğunu vurguluyor.

YENİ SAKİNLERİNİ BEKLİYOR

Bolotana’daki araştırmanın sonuçları, köyün geleceğine ait beklentileri de artırdı.

Belediye Başkanı Francesco Manconi, elde edilen bulguların köydeki hayat kalitesini ortaya koyduğunu belirterek bunun sadece turistlerin ilgisini çekmesini değil, yeni sakinlerin de Bolotana’ya yerleşmesini umduklarını söyledi.

Uzun müddettir nüfus kaybı yaşayan köyün yine canlanmasını isteyen Manconi, araştırmanın bu sürece katkı sağlayabileceğini söz etti.

Bilim insanları ise Bolotana’daki uzun ömrün ardında tek bir sır bulunmadığına dikkat çekiyor. Genetik özellikler, klâsik beslenme, günlük fizikî hareketlilik ve toplumsal ilgilerin bir araya gelmesi, bu küçük Sardunya köyünü dünyanın en dikkat alımlı uzun ömür merkezlerinden biri haline getirmiş olabilir.