Fon tasfiye kanunu Meclis’e sunuluyor

AK Parti, fonların tasfiyesi ve yatırımcılara yapılacak geri ödemelere ait 9 maddelik kanun teklifi hazırladı.

Kanun teklifinin bugün TBMM Başkanlığı’na sunulması bekleniyor. Teklif, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 17 Eylül tarihli kararıyla tasfiyesine karar verilen ve kanunun yürürlüğe girdiği tarihte tasfiyesi tamamlanmış yatırım fonlarını kapsıyor .

Teklife nazaran yatırımcıların tasfiye sürecinde alabileceği ara ödeme meblağı, net yatırım meblağı 1 milyon liranın altındaysa bu meblağ kadar, 1 milyon lira ve üzerindeyse en fazla 1 milyon lira olacak.

Yasa teklifinin bugün TBMM Başkanlığı’na sunulması bekleniyor.

AYRINTILAR NELER?

Dağıtılabilir nakit ara ödemelerin tamamını karşılayamazsa mevcut nakit, ara ödemeye temel fiyatın toplam ara ödemeye oranı korunarak dağıtılacak.

Yatırımcının fona koyduğu ana para, TÜFE ve Yİ-ÜFE artışlarının ortalaması temel alınarak tasfiye tarihine kadar enflasyona karşı güncellenecek.

Fonlarla ilişkili soruşturmalarda el konulan mal varlığı için TMSF kayyım atanabilecek. TMSF dava sonuçlarını beklemeden bu varlıkları satabilecek.

Zarar, kayıp yahut eksik tasfiye bakiyesinden öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu olacak.

Görevden ayrılmış olmak, misyon periyodunda gerçekleştirilen süreç ve kararlardan doğan sorumluluğu ortadan kaldırmayacak.

Nakit ara ödemelerin tamamını karşılayamazsa mevcut nakit, ara ödemeye temel fiyatın toplam ara ödemeye oranını korunarak dağıtılacak.

Nakit oluşmayan fonlarda ara ödeme hesaplamasında enflasyon endekslemesi uygulanmayacak.

Mevzuata muhalif yahut şeklen uygun olsa dahi fon menfaati elde edilen yahut fondan çıkarılan pahalar hukuka muhalif çıkarılmış sayılacak.

KANUN TEKLİFİ METNİNİN TAM HALİ

TASFİYESİNE KARAR VERİLEN BAZI YATIRIM FONLARI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1) Bu Kanunun maksadı; 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 128 inci maddesi uyarınca Sermaye Piyasası Kurulunun 17/9/2026 tarihli kararları ile tasfiyesine karar verilen ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte tasfiyesi tamamlanmamış yatırım fonlarının adil, şeffaf ve faal halde tasfiyesine, bu fonların malvarlığından hukuka ters olarak çıkarılan kıymetlerin geri kazanılmasına, tasfiye sonucunda eksik kalan fiyatların sorumlulardan tahsiline, geri kazanılan bedellerin fon hisse sahibine ödenmesine ait adap ve asılları düzenlemektir.

(2) Bu Kanun kararları birinci fıkrada belirtilenler dışındaki öbür yatırım fonları bakımından genel yahut daima bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmaz.

Tanımlar

MADDE 2- (1) Bu Kanunun uygulanmasında;

a) Borsa: Borsa İstanbul Anonim Şirketini,

b) Fon: Kurulun 17/9/2026 tarihli kararları ile tasfiyesine karar verilen ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte tasfiyesi tamamlanmamış yatırım fonlarından her birini,

c) Geri kazanım hesabı: Bu Kanun kapsamında tahsil ve/veya iade edilen yahut Kurulca açılan isteğe bağlı iade hesapları ile genel pay iade hesaplarına aktarılan fiyatların TMSF nezdinde, TMSF’nin kendi malvarlığından farklı ve her bir fon için başka alt hesaplarda izlendiği özel hesabı,

ç) Fon hisse sahibi: Kanunun 3 üncü maddesinin altıncı fıkrası gizli kalmak kaydıyla, MKK, Takasbank, portföy saklama kuruluşları, dağıtım kuruluşları ve tasfiye ile misyonlu kuruluş kayıtlarının mutabakatı sonucunda ilgili fonun tasfiye bakiyesinden ödeme alma hakkı bulunduğu tespit edilen fon katılma hissesi sahibini,

d) Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,

e) MKK: Merkezi Kayıt Kuruluşu Anonim Şirketini,

f) Takasbank: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketini

g) Tasfiye ile misyonlu kuruluş: Kurulca ilgili fonun tasfiye iş ve süreçlerini yürütmekle görevlendirilen kuruluşu,

ğ) Tasfiye malvarlığı: Fonun mevcut varlıkları ile bu Kanun uyarınca geri kazanılan pahaları ve fonun üçüncü bireylerden olan iade, tazmin ve öbür alacaklarını,

h) TEFAS: Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformunu,

ı) TMSF: Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunu,

i) YTM: Yatırımcı Tazmin Merkezini tabir eder.

Tasfiyenin yürütülmesine ait genel asıllar ve fon hisse sahipliğinin belirlenmesi

MADDE 3- (1) Fonların tasfiyesi Kurulun nezaret ve kontrolünde, tasfiye ile misyonlu kuruluşlar tarafından yürütülür. Kurul; tasfiye sürecinin etaplarını, fon varlıklarının tespitini ve nakde çevrilmesini, değerleme temellerini, fon hisse sahipliğinin belirlenme halini, ara ve kesin ödemeyi, dağıtım sırasını ve tasfiyeye ait başka yol ve asılları belirlemeye yetkilidir.

(2) Tasfiye ile misyonlu kuruluşlar, yatırımcı menfaatini, ilgili varlığın piyasa şartlarını ve fon portföy yapılarını, fon varlıklarının korunmasını ve fon hisse sahiplerinin ortak menfaatini gözeterek mümkün olan en yüksek ekonomik pahanın elde edilmesi maksadıyla gerekli itinası gösterir. Borsada oluşan fiyatın ilgili varlığın gerçek pahasını yansıtmadığının yahut tasfiyeyi geciktireceğinin Kurulca belirlendiği hallerde, tasfiye süreçlerinde geri alım, hâkim ortağa satma hakkı, toptan satış ve özel süreç bildirimi sistemleri ile süreksiz farklı fiyat marjına ve Borsa mevzuatında yer alan öteki formüllere Kurulca karar verilebilir. Kurul, tasfiye ile vazifeli kuruluşların talebi üzerine ilgili varlıkların Borsa dışında satışına onay verebilir. Bu fıkra kapsamında yapılacak satış süreçleri bakımından, Kurulun yatırım fonlarına ait düzenlemelerinde yer alan kısıtlamalar uygulanmaz. Borsada yahut Borsa dışında yapılacak satış yoluyla varlıkları satın alacak yatırımcıların bu sürece husus olan varlıkları muhakkak bir mühlet Borsada satamayacağına ve bu varlıkların Borsada satılması sonucunu doğuracak biçimde rastgele bir süreçte bulunamayacağına Kurulca karar verilebilir.

(3) Tasfiye sürecinde tahsil edilen meblağlar, fonun idare ve tasfiyesi için yapılan mecburî sarfiyatlar düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına dâhil edilir. Tasfiyenin tamamlanmasından sonra tahsil edilen fiyatlar ise tekrarlanmış ödemeye yol açmayacak formda geri kazanım hesabına aktarılır.

(4) MKK, Takasbank, Borsa, Türkiye Bankalar Birliği, tasfiye ile misyonlu kuruluşlar, portföy idare şirketleri, portföy saklama kuruluşları ile başka sermaye piyasası kurumları ve kamu kurum ve kuruluşları, bu Kanunun uygulanması için gerekli bilgi ve evrakları Kurula, YTM’ye yahut TMSF’ye talepleri üzerine gecikmeksizin vermekle yükümlüdür. Bu kurum ve kuruluşlar özel mevzuatlarında yer alan kapalılık ve sır saklamaya ait kararlara dayanarak bilgi vermekten imtina edemezler.

(5) Fon hisse sahipliği, tasfiye ile vazifeli kuruluşlar tarafından, MKK, Takasbank, TEFAS, portföy saklama kuruluşları ve dağıtım kuruluşlarının kayıtları mutabık hâle getirilerek fon ve hesap bazında tespit edilir.

(6) 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 104, 106 yahut 107 nci maddelerinde düzenlenen fiillerin Kurulun 17/9/2026 tarihli kararları ile tasfiyesine karar verilen fonlar tarafından ya da bu fonlar ile birlikte hareket edilmesi yahut fonların iştirakiyle işlenmesi halinde bu fiilleri işlediği yahut bunlarla birlikte hareket ettiği Kurulca tespit edilen kişi ve kurumlara, Kurulun 17/9/2026 tarihli kararları uyarınca tasfiyesine karar verilen fonların tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmaz.

Net yatırım meblağı, ara ödeme ve sonuncu ödeme

MADDE 4- (1) Fon malvarlığının nakde çevrilmesi halinde tüm fon hisse sahiplerine ödeme yapılmasına imkân verecek bir nakdin oluşmaması durumunda, 3 üncü maddenin altıncı fıkrası gizli kalmak kaydıyla, tasfiye bakiyesinden yapılacak ödemelerde dikkate alınacak fon hisse sahibinin net yatırım meblağı; fona fon hisse sahibi tarafından fiilen yapılan her bir nakit girişinin ve çıkışının tasfiye tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki değişim oranlarının aritmetik ortalaması kıstelyevm adabı uygulanarak bulunacak giriş ve çıkış fiyatlarından, giriş meblağının çıkış meblağından fazla olması durumunda, fondan fon hisse sahibine yapılan her bir nakit çıkışının fiyatının birinci giren birinci çıkar aslı ile düşülmesi suretiyle MKK tarafından hesaplanır.

(2) Fon hisse sahiplerinin tasfiye bakiyesinden alacakları ödemeler bakımından birinci fıkradaki fiyatı geçmemek kaydıyla, ilgili fonun tasfiye malvarlığından, net yatırım meblağı 1.000.000 TL’nin altında olan yatırımcılar için bu meblağda, 1.000.000 TL ve üzerinde olan yatırımcılar için ise en fazla 1.000.000 TL ara ödeme yapılabilir. Şu kadar ki bu fıkra kapsamında yapılacak ara ödemenin hesabında birinci fıkrada öngörülen endeksleme uygulanmaz. Fon hisse sahiplerine yapılacak ara ödeme fiyatı, para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, fonun tasfiyesine karar verildiği tarihte hesapta bulunan fon katılma hisselerinin bir evvelki gün sonu hesaplanan toplam kıymetini aşamaz. Bir evvelki gün sonu fiyat açıklamayan fonlar için Takasbank tarafından ilgili güne dair yapılan değerleme ile hesaplanan fiyat, fonun evvelki gün sonu hesaplanan fiyatı olarak kabul edilir.

(3) Dağıtılabilir nakdin ikinci fıkraya nazaran hesaplanan ara ödeme fiyatlarının tamamını karşılamaya yetmemesi hâlinde mevcut nakit, her bir fon hisse sahibinin ara ödemeye temel fiyatının tüm fon hisse sahiplerinin bu kapsamdaki fiyatları toplamına oranı korunarak dağıtılır. Bu suretle hiçbir fon hisse sahibine, net yatırım fiyatı, katılaşmış hak ve alacak meblağını yahut 1.000.000 TL fiyatındaki ara ödeme tavanını aşan ödeme yapılamaz. Ara ödeme karşılığı rastgele bir katılma hissesi iade süreci yapılmaz; kelam konusu katılma hisseleri kesin tasfiye ödemeleri sırasında iade edilir.

(4) Kurulun 17/9/2026 tarihli kararları ile tasfiyesine karar verilen fonlarda, gerçeğe muhalif olarak oluşan bedeller üzerinden katılma hisselerini fona tasfiye tarihine kadar iade etmek suretiyle ödeme almış olan şahısların, fona fiilen yaptıkları yatırım meblağı ile bu meblağın fonda kaldığı mühlet dikkate alınarak, fon unvanı temeliyle tıpkı yatırım stratejisi kategorisinde olduğu kabul edilen yatırım fonlarının yıllık ortalama getirisi baz alınmak suretiyle Kurulca belirlenecek usulle hesaplanan emsal getiri fiyatının toplamını aşan kısmı, Kurulca duyuru edilen hesaplara isteğe bağlı olarak iade edilebilir. Emsal getirinin belirlenmesinde, bu Kanun kapsamında tasfiyesine karar verilen fonların getirileri hesaplamaya dâhil edilmez. Bu fonların malvarlığında yer alan ve fiyatlarının gerçeğe alışılmamış olarak oluştuğu Kurulca tespit edilen hisselerden kar elde eden şahıslarca, kelam konusu hisselerden elde edilen getirinin, hissenin elde tutulduğu devirde ilgili hissenin dâhil olduğu endeksin ve/veya Kurulca belirlenecek öteki objektif piyasa ölçütlerinin getirisi temel alınarak hesaplanan olağan getiriyi aşan kısmı, Kurulca duyuru edilen genel pay iade hesabına isteğe bağlı olarak iade edilebilir. Emsal fon kümesinin, hesaplama periyodunun, yıllık ortalama getirinin hesaplanma metodunun, hissenin olağan getirisinin ve iade edilecek meblağın belirlenmesinde kullanılacak endeks, emsal, periyot ve hesaplama formülü ile bu fıkranın uygulanmasına ait başka tarz ve temellerin belirlenmesine Kurul yetkilidir.

(5) Nihai ödemede, fon hisse sahibine tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından, isteğe bağlı iade hesaplarından yahut öteki hukuksal yollardan daha evvel yapılan ödemeler mahsup edilir.

Fon malvarlığından hukuka muhalif çıkarılan pahalar ve şahsi sorumluluk

MADDE 5- (1) Fon malvarlığından mevzuata muhalif olarak yahut mevzuata şeklen uygun olsa dahi fonun menfaatine uygun gerçek bir ekonomik emeli bulunmaksızın; karşılıksız yahut muvazaalı süreçlerle kredi, borç, avans, teminat, periyot, temlik, alım, satım, repo, aykırı repo yahut gibisi süreç ve mukaveleler yoluyla bağlı taraflar, hâkim ortaklar, yöneticiler, bunların direkt yahut dolaylı denetim ettikleri bireyler veyahut öbür üçüncü şahıslar lehine çıkarılan yahut aktarılan para, sermaye piyasası aracı, mal, hak ve alacaklar ile bunların yerine geçen yahut kıymetlendirilmesi suretiyle elde edilen kıymetler fon malvarlığından hukuka muhalif çıkarılmış paha addedilerek fon ziyana yahut kayba uğratılmış sayılır.

(2) Zarar yahut kayıp yahut eksik tasfiye bakiyesinden öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumludur. Bu meblağın portföy idare şirketinden büsbütün yahut kısmen tahsil edilememesi yahut edilemeyeceğinin açıkça muhakkak olması hâlinde, fonun ziyana yahut kayba uğratılmasında veyahut eksik tasfiye bakiyesinin oluşmasında sorumluluğu Kurulca belirlenen gerçek ve hukuksal bireyler ile bu şahıslarla birlikte hareket ettiği tespit edilenler, şahsen sorumludur. Bu fıkra kapsamındaki bireylerin vazifelerinden ayrılmış olmaları, vazife yaptıkları yahut idare ya da denetimi ellerinde bulundurdukları devirde gerçekleştirilen süreç ve kararlardan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

(3) Kanunun 6’ncı maddesi kapsamında bulunmayan durumlar bakımından Kurul, tasfiye süreçleri ile kontrol ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak her bir fon bakımından ziyan yahut kayıp fiyatını veyahut eksik kalan tasfiye bakiyesini, ziyan yahut kayıpta veya tasfiye bakiyesinin eksik kalmasında sorumluluğu bulunan gerçek ve hukukî şahısları ve sorumlu oldukları meblağları belirleyerek TMSF’ye bildirir.

(4) Kurulun bildirimi üzerine sorumluların malvarlığından geri kazanım sağlanması hedefiyle, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında TMSF tarafından tahsil ve takip süreçleri başlatılır. TMSF takip süreçlerinde, 6183 sayılı Kanun kararlarını ve 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 132, 134, 136, 138, 140 ve Geçici 27 nci maddeleri kararlarını uygulama yetkisini haizdir. Bu fıkra kapsamında açılacak davalarla ilgili olarak İstanbul yönetim mahkemeleri yetkilidir. Kurulun TMSF’ye bildiride bulunduğu bireyler hakkında, bu Kanun kapsamındaki alacakların tahsilini teminen TMSF tarafından yürütülen takipler sonuçlanıncaya kadar, bu şahısların malvarlığı pahaları üzerinde 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu kapsamında yeni takip başlatılamaz; daha evvel başlatılmış takipler durur ve bu takipler kapsamında haczedilen malvarlığı bedelleri hakkında satış ve paranın paylaştırılması süreçleri yapılamaz, bu malvarlığı kıymetleri üzerine ihtiyati önlem yahut ihtiyati haciz konulamaz; daha evvel konulmuş hacizler, ihtiyati haciz ve ihtiyati önlemler ayrıca bir sürece gerek olmaksızın kalkar.

(5) Bu madde kapsamında sorumlulukları belirlenen şahısların kendi kusur ve sorumlulukları sebebiyle özel kararlardan doğan tazminat yükümlülükleri gizlidir.

El konulan ve müsadere edilen malvarlığı bedelleri ve geri kazanım hesabı

MADDE 6- (1) Bu Kanun kapsamındaki fonlarla temaslı fiiller sebebiyle yürütülen soruşturmalar kapsamında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesi uyarınca elkoyma kararı verilebilir. Elkonulan malvarlığı kıymetleri arasında, fona direkt iadesi hukuken mümkün olan para ve sermaye piyasası araçları bulunması halinde bunlar, 5271 sayılı Kanunun 131 inci maddesi uyarınca ilgili fona yahut geri kazanım hesabına Cumhuriyet savcısı, hâkim yahut mahkemece iade edilir. Bu fıkra kapsamında Kurulca yapılan kabahat duyurularına destek raporlar, 5271 sayılı Kanunun 128 inci maddesinde düzenlenen kabahatten elde edilen pahaya ait rapor sayılır.

(2) Birinci fıkra kapsamında fona devredilemeyen malvarlığı bakımından TMSF kayyım olarak atanabilir. Kayyım atanması halinde TMSF, 5411 sayılı Kanunda tanınan yetkileri kullanır. Dava sonucu beklenmeksizin derhal malvarlıklarını satar yahut tasfiye eder. Tasfiye ve satıştan elde edilecek fiyatları, her bir fon için başka farklı olmak üzere açılan geri kazanım hesaplarında izler.

(3) Yargılama sonucunda müsaderesine karar verilen ve hatadan ziyan gören fonun malvarlığından çıktığı yahut fon ziyanının karşılığı olduğu mahkemece belirlenen bedellerin, Hazineye gelir kaydedilmeksizin ilgili yatırım fonuna; tasfiyenin tamamlanmış olması hâlinde ise geri kazanım hesabına aktarılmasına mahkemece karar verilir.

(4) Bu Kanun kapsamında tahsil ve/veya iade edilen fiyatlar ile hatayla ilişkili malvarlığı kıymetlerinden ilgili fona yahut fon hisse sahiplerine aktarılmasına karar verilen fiyatlar, TMSF nezdinde her bir fon için başka alt hesaplarda geri kazanım hesabı olarak izlenir. Bu fiyatlar TMSF’nin kendi malvarlığından başkadır.

(5) Geri kazanım hesabında bulunan meblağlar sırf ilgili fonun tasfiyesi ve fon hisse sahiplerine yapılacak ödemeler için kullanılabilir; öteki bir emelle kullanılamaz, teminat gösterilemez ve kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, üzerlerine ihtiyati önlem yahut ihtiyati haciz konulamaz.

(6) Geri kazanım hesabında biriken fiyatlar, yapılan zarurî masraflar düşüldükten sonra TMSF tarafından tasfiye ile misyonlu kuruluşa; tasfiyenin tamamlanmış olması hâlinde ise Kurulca bildirilen fon hisse sahiplerine ödenmek üzere YTM’ye aktarılır. Ödemeler YTM tarafından katılma hissesi sahipliği oranında yapılır. Şu kadar ki, sonuncu dağıtım hariç olmak üzere, dağıtım sonucunda bir fon hisse sahibine yapılacak ödemenin, ödeme formülüne ait süreç ve transfer maliyetleri dikkate alınarak Kurulca belirlenecek minimum ödeme fiyatının altında kalması hâlinde, bu fiyat fon hisse sahibi ismine izlenir ve sonraki dağıtımlarda hak kazanılan meblağlara eklenir, birikmiş meblağın minimum ödeme fiyatına ulaşması hâlinde fon hisse sahibine ödeme yapılır.

(7) Geri kazanım hesabına gelen yahut aktarılan bir fiyatın birden fazla fon ile irtibatlı olması durumunda fonlar arasında dağıtımına ait metot ve asıllar fon çeşitleri, likidite yeterlik oranı, fon katılma hissesi sahipliği yapısı, yatırımcının korunması, ilgili fonlardaki tasfiye oranı ve gibisi kıstaslar dikkate alınarak Kurulca belirlenir.

Dışarıdan hizmet alımı ve uygulanacak hükümler

MADDE 7- (1) Bu Kanunun uygulanmasında gerekli görülen durumlarda, şartları Kurul Karar Organı tarafından belirlenmek üzere, bu Kanunun uygulanmasından doğan işler, açılacak dava ve takipler için Kurul ve YTM tarafından dışarıdan avukatlık hizmeti ile muhasebe ve yazılım geliştirme hizmetleri temin edilebilir.

(2) Bu Kanunun uygulanmasına ait adap ve temeller Kurul tarafından; TMSF’nin misyon alanına giren konularda TMSF’nin görüşü alınarak belirlenir.

(3) Bu Kanunda karar bulunmayan hâllerde 6362 sayılı Kanun, 5271 sayılı Kanun, 5411 sayılı Kanun ve ilgili başka mevzuatın bu Kanuna alışılmamış olmayan kararları uygulanır.

Yürürlük

MADDE 8- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 9- (1) Bu Kanun kararlarını Cumhurbaşkanı yürütür.

FON SORUŞTURMASINDA 85 TUTUKLU VAR

Fon soruşturması eylül ayı ortasında başladı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada, 9 Ekim prestijiyle 85 tutuklu bulunuyor. Tutuklananlar arasında şirket yöneticileri de var. Soruşturmada kimi şüphelilerin malvarlıklarına önlem uygulandı .

Adalet Bakanı Akın Gürlek, haksız çıkarların iadesi emeliyle TMSF bünyesinde oluşturulan hesaplara şimdiye kadar 5 kişinin istekli iade yaptığını bildirdi. Tasfiye sürecinde SPK, mutabakatı tamamlanan yatırımcılara kesin ödemeden mahsup edilmek üzere fon başına 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılmasına da karar verdi.