Veba savında dikkat çeken ayrıntı: ‘Gerçeği biliyorum!’ | Bilerek mi öldürdüler? Neler yaşandı?

Rusya’nın Irkutsk bölgesinde 28 yaşındaki bir laboratuvar çalışanının hayatını kaybetmesiyle başlayan tartışma giderek büyüyor. Veba üzerine araştırmaların yürütüldüğü bir enstitüde vazife yapan Darya Shipilova’nın vefatının akabinde genç bilim beşerinin vebaya yakalandığı argümanları gündeme geldi.

Kısa mühlet içinde silinen birtakım paylaşımlarda vefatın laboratuvarda meydana gelen bir kazayla temaslı olduğu öne sürülürken, Rus makamlarının açıklamaları ile bölgeden gelen haberler arasındaki farklılıklar dikkat çekiyor.

Shipilova’nın 2 Ekim sabahı erken saatlerde hastaneye kaldırıldıktan sonra hayatını yitirmesi, olayın başlangıç noktası oldu. Genç laboratuvar teknisyeninin vazife yaptığı tesisin veba araştırmalarıyla irtibatlı olması, vefatının akabinde ortaya atılan tezlerin kısa müddette kamuoyunda büyük yankı bulmasına yol açtı.

Yerel medya kaynaklarında, Shipilova’nın laboratuvarda veba bakterisi içeren bir test tüpünü kırdığı ve bunun sonucunda enfekte olduğu ileri sürüldü. Argümanlara nazaran genç bayan, yaşanan kazanın akabinde durumu gizledi ve daha sonra ağır halde hastalandı. Lakin bu anlatının ne ölçüde gerçeği yansıttığı şimdi netleşmiş değil.

Rusya’nın sağlık denetleme kurumu Rospotrebnadzor, Shipilova’nın “nedeni bilinmeyen zatürreden” hayatını kaybettiğini açıkladı. Buna rağmen Buryatya bölgesi liderinin mevtin veba sebebiyle gerçekleştiğini söylediği bildirildi. Farklı makamlardan gelen bu açıklamalar, olayın gerçek boyutuna ait soru işaretlerini daha da artırdı.

❗️ Meet Darya Shipilova, 28, who worked at Irkutsk's Anti-Plague Institute as a lab technician. She died after smashing a vial of plague bacteria had "pneumonia of unknown aetiology."

Records reviewed by us indicate she was a junior, joined the institute in September 2022 at age… pic.twitter.com/j5o2IDjgYE

— International Cyber Digest (@IntCyberDigest) October 4, 2026

‘NE OLDUĞUNU BİLE ÖĞRENMEDEN ADINI LEKELEDİLER’

Irkutsk’ta yaşayan gazeteci Pavel Stepanov ve birtakım lokal kaynaklar, genç laboratuvar çalışanının veba bakterisi içeren bir test tüpünü kırdığını tez etti. Bu tezlere nazaran Shipilova, kazanın akabinde yaşananları çalışma arkadaşlarından ve yetkililerden sakladı.

Ancak genç bilim beşerinin arkadaşları ve eski okul etrafı, bu anlatımın Darya’nın kişiliğiyle örtüşmediğini savunuyor. Rus basınına konuşan arkadaşları Shipilova’nın son derece dikkatli ve sorumluluk sahibi biri olduğunu söyledi. Eski okul arkadaşlarından biri, “Ne olduğunu bile öğrenmeden ismini lekelediler” diyerek reaksiyon gösterdi.

Bir öbür arkadaşı ise Darya hakkında ortaya atılan tezlerin kendisine inandırıcı gelmediğini belirterek, “Bu kıssayı tanıdığım Darya ile bağdaştıramıyorum. Güya diğer birinden bahsediyorlar” dedi. Genç bayanın eğitim hayatından bir tanıdığı da çalıştığı enstitünün güvenlik standartlarına dikkat çekti.

ANNESİ: “GERÇEĞİ BİLİYORUM”

İddiaların giderek yayılması üzerine Darya Shipilova’nın annesi Svetlana Shipilova da sessizliğini bozdu. The Telegraph’ta yer alan habere nazaran kendisi de tıp uzmanı olan anne, Rus haber kuruluşu Glubina’ya yaptığı açıklamada, kızının veba bakterisi içeren bir test tüpünü kırarak enfekte olduğu yönündeki haberleri kesin bir lisanla reddetti.

Svetlana Shipilova, kızının çalıştığı laboratuvarın şartlarını bildiğini belirterek, kelam konusu test tüplerinin argüman edildiği üzere kolay kolay kırılmasının mümkün olmadığını savundu. “Gerçeği biliyorum” diyen anne, kızının vefatından sonra ortaya çıkan savlara inanan birtakım tanıdıklarıyla uğraş etmek zorunda kaldığını söyledi.

Shipilova, “Tıp uzmanlarının bile hepsi bu türlü bir deney tüpünü kırmanın imkânsız olduğunu anlamıyor” sözlerini kullandı. Duvara fırlatılması halinde dahi bu türlü bir tüpün kırılmasının mümkün olmayacağını savunan anne, veba bakterisi içeren numunelerin özel güvenlik şartlarında tutulduğunu belirtti: “Varsayımsal olarak bile, içindekileri dökmeniz yahut tüpü kırmanız mümkün değil; o kadar yeterli korunuyorlar.”

Svetlana Shipilova’nın açıklamalarındaki en dikkat cazibeli noktalardan biri ise kızının vefatının akabinde yaşananlara yönelik suçlaması oldu. Anne, gazetecilere yaptığı açıklamada, “Kızımın ölmesine müsaade verdiler” dedi. Bu kelamlar, vefatın sadece muhtemel bir laboratuvar kazası olarak değil, birebir vakitte genç çalışanın hastalığına müdahale süreci açısından da sorgulanmasına sebep oldu.

‘BİZİ KARANTİNAYA ALMAMALARINA ŞAŞIRDIK, HEPİMİZ ONUNLA TEMAS HALİNDEYDİK’

Shipilova’nın vefatının akabinde bölgedeki sıhhat tedbirlerine ait farklı bilgiler de ortaya çıktı. Yerel medya kuruluşlarının haberlerine nazaran yaklaşık 200 potansiyel temaslı karantinaya alındı. Vebaya maruz kalmış olabileceği düşünülen kimi şahısların farklı hastanelerde takip edildiği, araştırma enstitüsünün ise karantinaya alındığı bildirildi.

Ancak resmî makamların kamuoyuna yaptığı açıklamalar ile bölgeden gelen tanıklıklar arasında da dikkat cazibeli farklılıklar bulunuyor. Shipilova’nın komşuları, genç bilim insanıyla temas etmiş olmalarına karşın kendilerinden örnek alınmamasından telaş duyduklarını söyledi. Komşulardan biri, “Bizi karantinaya almamalarına şaşırdık. Hepimiz onunla temas halindeydik. Muhtemelen işe gitmememiz gerekiyor” tabirlerini kullandı.

Shipilova’nın yaşadığı apartmanın en az üç defa dezenfekte edildiği bildirildi. Fakat dezenfeksiyon sürecini gerçekleştiren ve kendisini Rospotrebnadzor tarafından gönderildiğini söyleyen bir vazifelinin, apartman sakinlerine yapılan sürecin vebayla değil, hamamböcekleriyle gayret emeli taşıdığını söylediği öne sürüldü.

Bu durum, bölge sakinlerinin yetkililerin olayın gerçek boyutunu kendilerinden sakladığı yönündeki kuşkularını daha da artırdı. Siberia.Realities tarafından yayımlanan bir haberde ise araştırma enstitüsünde karantina uygulandığı ve birtakım çalışanın sandalyelerde ve yerde uyumak zorunda kaldığı sav edildi. Irkutsk’taki bir doğum hastanesine giden vatandaşlardan veba tarama formu doldurmalarının istenmesi de sosyal medyada gündem oldu.

DSÖ RUSYA’DAN YANIT İSTEDİ

Olayın milletlerarası kamuoyunda gündeme gelmesinin akabinde Dünya Sağlık Örgütü de Rusya’dan açıklama istedi. DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Rusya’dan ağır zatürrenin sebebinin, halk sıhhati tedbirlerine yol açan patojenin ve sebebi belirlenemeyen zatürreye yakalanan ikinci bir çalışana ait haberlerin açıklığa kavuşturulmasını talep etti.

DSÖ’nün talebi, Rusya’nın olay hakkında daha fazla bilgi paylaşması yönündeki memleketler arası baskıyı artırdı. Rospotrebnadzor ise İrkutsk’taki durumla ilgili bilgilerin Dünya Sağlık Örgütü’ne gönderildiğini açıkladı. Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov ise gelişmeler değerlendirilirken medya haberlerinin tek başına referans olarak kullanılmasında dikkatli olunması gerektiğini söyledi.