Nobel haftası başlıyor. İşte tıp mükafatı için öne çıkan aday

Nobel ödülleri haftası bugün tıp ödülünün açıklanmasıyla başlıyor. Beş ile 12 Ekim tarihleri arasında tıp, fizik, kimya, edebiyat, barış ve iktisat alanlarındaki kazananlar her gün sırayla duyuru edilecek.

Bugün açıklanacak tıp mükafatı için iştahı düzenleyen hormonlar ve zayıflama ilaçlarının önünü açan araştırmalar öne çıkıyor.

Nobel sürecini izleyen uzmanlar, Fransız haber ajansı AFP’ye yaptıkları değerlendirmede, Ozempic ve Mounjaro üzere zayıflama ilaçlarına temel oluşturan bilimsel çalışmaların tıp mükafatı için güçlü adaylar arasında yer aldığını belirtiyor.

Adaylık ihtimalleri arasında mikrobiyom araştırmaları, tokluk ve açlık hissini düzenleyen leptin ile grelin hormonlarının keşfi ve bağırsakların yemek sonrası salgıladığı “glukagon gibisi peptid 1” (GLP-1) hormonu üzerine yürütülen çalışmalar gösteriliyor.

Bilimsel yayınlara yapılan atıfları inceleyerek Nobel tahminleri yayımlayan veri analitiği şirketi Clarivate’in araştırma tahlili ünitesi yöneticisi David Pendlebury, bu başlıklardan birinin ödüllendirilmesini mümkün gördüğünü söyledi.

Pendlebury, “Dünya genelindeki muazzam klinik tesiri sebebiyle GLP-1 araştırmalarını listenin en başına koyarım” değerlendirmesini yaptı.

Bu alanda öne çıkan isimler arasında Kanadalı endokrinolog Daniel Drucker, Danimarkalı tabip Jens Juul Holst ve Yugoslavya doğumlu Amerikalı kimyager Svetlana Mojsov yer alıyor.

Nobel Komitesinin farklı bir alana yönelmesi halinde derinin kendini yenilemesi ve yaraların güzelleşmesi üzerine yürütülen kök hücre araştırmalarının da seçilebileceği kaydediliyor.

İsveç kamu yayın kurumu SR’nin bilim muhabiri Annika Ostman’a nazaran Amerikalı hücre biyoloğu Elaine Fuchs ile Britanyalı meslektaşı Fiona Watt bu sahanın öncüleri arasında kabul ediliyor.

Bir öteki ihtimal olarak optik koherens tomografi isimli cerrahi müdahale gerektirmeyen görüntüleme tekniği öne çıkıyor.

Yansıyan ışığı kullanarak başta retina ve optik hudut olmak üzere biyolojik dokuların yüksek çözünürlüklü kesit manzaralarını oluşturan bu usul, tabiplerin hastalıkları teşhis ve takip etmesini sağlıyor.

Amerikalı immünolog Timothy Springer tarafından tanımlanan bağışıklık sistemindeki adezyon reseptörleri de bedellendirilen alanlar arasında.

Bağışıklık hücrelerinin kan damarlarına tutunmasına, dokulara girmesine ve enfeksiyon bölgelerine ulaşmasına imkan tanıyan bu reseptörler, beden savunmasının yönlendirilmesinde ve çeşitli iltihabi ile otoimmün hastalıkların tedavisinde temel amaçlardan biri sayılıyor.

Meme kanseri araştırmaları ve koronavirüsle gayrette yararlanılan DNA dizileme prosedürleri de öteki adaylar arasında geçiyor.

Tıp mükafatını yarın fizik, çarşamba günü ise kimya ödülleri izleyecek.

Perşembe günü açıklanacak edebiyat ödülünde, İsveç Akademisinin geçen yıl Macar muharrir Laszlo Krasznahorkai’ye verilen mükafatın akabinde bu yıl Latin Amerika’dan bir bayan müellifi seçebileceği konuşuluyor.

Edebiyat eleştirmeni Lina Kalmteg, 48 yaşındaki Arjantinli müellif Samanta Schweblin’in güçlü bir seçenek olabileceğini söz etti.

Edebiyat kulislerinde ayrıyeten Antigua kökenli Amerikalı müellif Jamaica Kincaid, Çinli Can Xue, Avustralyalı Gerald Murnane ve Alexis Wright, Amerikalı Thomas Pynchon ile Meksikalı Cristina Rivera Garza’nın isimleri geçiyor.

Oslo’da açıklanan tek Nobel kategorisi olan barış mükafatı ise cuma günü sahibini bulacak. Geçen yıl mükafatı kazanan Venezuelalı muhalif başkan Maria Corina Machado’nun akabinde kimi uzmanlar bu yıl heyetin daha geniş uzlaşı sağlayan bir ismi tercih edebileceğini belirtiyor.

Geçen yıl mükafatı almak için yoğun girişimlerde bulunan ABD Başkanı Donald Trump’ın süreci bu yıl da yakından izlemesi bekleniyor; Machado geçen yıl aldığı Nobel madalyasını Trump’a vermişti.

Nobel Komitesi Sekreteri Kristian Berg Harpviken, AFP’ye verdiği mülakatta komiteye yönelik teşebbüslere değinerek “Her vakit çok fazla lobi faaliyeti ve nihayetinde komite üzerinde baskı kurma teşebbüsleri olur. Biz buna çok alışkınız” dedi.

Barış mükafatı için öne çıkan adaylar arasında, Save the Children kuruluşu ile Rusya’nın işgal ettiği bölgelerden götürülen Ukraynalı çocukların geri getirilmesi için çalışan hak savunucusu Mykola Kuleba ortak aday olarak bedellendiriliyor.

Savaş ve açlıkla gayret eden Sudan’daki geniş gönüllü ağı Acil Müdahale Odaları (ERR) ile gazeteciler açısından can kayıplarının en yüksek düzeye çıktığı 2025 yılının akabinde Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) de adaylar arasında gösteriliyor.

Nobel dönemi 12 Ekim’de açıklanacak iktisat ödülüyle tamamlanacak.